IV SA 3310/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Mazur, , Sędzia NSA Anna Żak (spr.), Asesor WSA Mariola Kowalska, Protokolant Anna Sokołowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej [...] na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2003 r. nr [...] w przedmiocie obowiązku sporządzenia i przedłożenia ekspertyzy technicznej obiektu budowlanego. I. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] kwietnia 2003r. nr [...], II. zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego Wspólnoty Mieszkaniowej [...] kwotę 10 zł (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 7IV S.A. 3310/03 Uzasadnienie Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2003r. nr [...] Powiatowy Inspektor nadzoru Budowlanego [...] działając w oparciu o art. 62 ust.1 pkt.1 i ust.3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r.Prawo budowlane nałożył na Zarząd Domów Komunalnych [...] obowiązek przedstawienia ekspertyzy technicznej budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul.[...] w zakresie : -stanu technicznego konstrukcji, a także przyległych do niego niekonstrukcyjnych części, ze szczególnym uwzględnieniem lokali o nr 1 i 4; -wpływu robót budowlanych wykonanych przy budowie budynku mieszkalno-usługowego przy ul.[...] na stan techniczny w/w budynku. W uzasadnieniu wskazano, iż na wniosek Administracji Domów Komunalnych [...] – administratora budynku mieszkalnego przy ul.[...] dotyczącego stwierdzonych licznych pęknięć poziomych i pionowych ścian i stropów tego budynku powodujących zakłócenie stateczności budynku mających związek z zakończoną budową budynku mieszkalno-usługowego przy ul.[...] przeprowadzono w dniu 24 stycznia 2003r. czynności kontrolne. W ich wyniku ustalono, ze budynek wielorodzinny 5-cio kondygnacyjny przy ul.[...] będący własnością Wspólnoty Mieszkaniowej znajduje się w złym stanie technicznym. Stwierdzono liczne rysy i pęknięcia ścian zewnętrznych oraz stropów m. in. w lokalach nr 1 i 4. W protokole z przeglądu 5-cio letniego z dnia 21.10.1999r. stwierdzono m.in.liczne pęknięcia ścian elewacji i ścian nośnych. W latach 1994-2002 nie przeprowadzano remontu elewacji poza wykonaniem wzmocnienia ściany szczytowej od strony ul.[...]. Organ w tej sytuacji uznał, iż skoro stan techniczny budynku jest zły i nie sposób na podstawie dokonanych oględzin stwierdzić, czy powodem tego jest wybudowanie w/w budynku mieszkalno-użytkowego to konieczne jest wykonanie ekspertyzy technicznej. Zgodnie z par.3 pkt.20 umowy z dnia 8.01.2003r. o administrowanie nieruchomością wspólną, obowiązki wynikające z niniejszego postanowienia nałożono na administratora tj. Zarząd Domów Komunalnych. Organ pouczył strony, iż na niniejsze postanowienie nie służy zażalenie. W dniu 8 maja 2003r. Zarząd Domów Komunalnych [...] złożył wniosek o sprostowanie powyższego postanowienia w trybie art.113 kpa poprzez wskazanie jako adresata postanowienia - Zarządcy nieruchomości przy ul.[...] W. S. i A. S. zamiast mylnie wpisanego Zarządu Domów Komunalnych [...] podnosząc, iż prawo budowlane nie nakłada na administratora budynku obowiązku wykonywania kontroli okresowych oraz przedstawiania właściwym organom ekspertyz. Adresatem w/w postanowienia może być jedynie właściciel /wspólnota mieszkaniowa/ lub zarządca obiektu nawet gdy podpisana zostanie z zarządcą budynku umowa cywilnoprawna o administrowanie nieruchomością. Powyższy wniosek Zarządu Domów Komunalnych został potraktowany jako zażalenie na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...].04.2003r., i w wyniku jego rozpatrzenia, [...] Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] lipca 2003r. nr [...] na podstawie art.138 par.2 kpa uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z przyjętą linią orzecznictwa nałożenie obowiązków w trybie art.62 ust.3 ustawy Prawo budowlane powinno nastąpić w drodze decyzji administracyjnej, od której stronom postępowania służy środek odwoławczy w postaci odwołania. Nakładając przedmiotowe obowiązki postanowieniem, organ I instancji naruszył przepisy prawa materialnego, a także pozbawił strony postępowania możliwości zastosowania środków odwoławczych. Organ odwoławczy wskazał, iż sprawę należy rozpoznać ponownie a w/w obowiązki nałożyć na właściwego adresata decyzją administracyjną. W skardze na postanowienie [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego Wspólnota Mieszkaniowa nieruchomości przy ul. [...], domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia zarzuciła, iż to Zarząd Domów Komunalnych [...] winien być zobowiązany do przedłożenia przedmiotowej ekspertyzy technicznej. Skarżący wskazał, iż Zarząd Domów Komunalnych [...] /ZDK/ od lat wykonuje wszystkie obowiązki zarządcy, również te związane z przestrzeganiem ustawy Prawo budowlane, pobiera stosowne wynagrodzenie i ponosi odpowiedzialność za wykonywana pracę. W styczniu 2003r. ZDK zawarł ze skarżącą Wspólnotą umowę o administrowanie budynkiem, która potwierdziła istniejący stan tj. fakt pełnienia przez ZDK funkcji zarządcy /administratora/ przedmiotowej nieruchomości. W paragrafie 3 pkt.20 tej umowy ZDK potwierdził swoją odpowiedzialność przed organami nadzoru budowlanego za stan techniczny budynku. W skardze podkreślano także, iż to realizacja sąsiedniego budynku doprowadziła budynek Wspólnoty do "destrukcji". W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację z zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art.134 par.1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U.nr 153, poz.1270/ Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że W związku z treścią tego przepisu stwierdzić należy, iż skarga jest zasadna choć z innych przyczyn niż w niej wskazano. Przepisy ustawy - Prawo budowlane z 1994 r. nie dają podstawy do nałożenia na stronę decyzją administracyjną obowiązku przedstawienia ekspertyzy stanu technicznego budynku sporządzonej przez rzeczoznawcę budowlanego. Przepis art. 62 ust. 3, wskazany w decyzji organu odwoławczego upoważnia wprawdzie właściwy organ do zażądania przedstawienia ekspertyzy stanu technicznego obiektu lub jego części, jednakże jest to przepis o charakterze procesowym. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 77 § 1 Kpa, zasadniczo ciężar udowodnienia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy nakładają na organ administracji. Przepis art. 62 ust. 3 Prawa budowlanego z 1994 r. umożliwia przerzucenie przez organ obowiązku przedstawienia stosownego materiału dowodowego (w niniejszej sprawie ekspertyzy technicznej) na stronę. Jak to jednak zostało przyjęte w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, organ - wbrew stanowisku reprezentowanemu w zaskarżonym postanowieniu - może zażądać przedstawienia technicznej ekspertyzy - postanowieniem wydanym w toku postępowania dowodowego a nie decyzją administracyjną, której istotą jest zasadniczo rozstrzygnięcie sprawy w znaczeniu materialnoprawnym. W sprawie IV S.A. 1622/97, w wyroku z dnia 14.10.1999r. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że nałożenie przez organ nadzoru budowlanego obowiązku poddania przez właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego, dodatkowej jego kontroli, powinno nastąpić w drodze decyzji administracyjnej, w której mógłby być także określony obowiązek dostarczenia ekspertyzy stanu technicznego całego obiektu lub jego części/.../ Jeżeli zachodzi potrzeba dostarczenia samej ekspertyzy w toku postępowania administracyjnego, to organ orzeka o tym w drodze postanowienia Na postanowienie co do przeprowadzenia określonego dowodu nie przysługuje zażalenie, zaś postępowanie administracyjne w tym zakresie może być kwestionowane w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji oraz w skardze do sądu administracyjnego. Zgodnie bowiem z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego o kwestiach wynikających w toku postępowania, a niezbędnych do jego właściwego przeprowadzenia, orzeka się w drodze postanowienia, które ma charakter dowodowy. Przepis art. 62 ust.3 ustawy Prawo budowlane z 1994r. stanowiący podstawę wydania postanowienia przez organ pierwszej instancji nie przewiduje również możliwości wniesienia zażalenia na to postanowienie. Słusznie zatem organ I instancji w drodze postanowienia nałożył obowiązek przedstawienia ekspertyzy stanu technicznego pouczając strony ,iż na postanowienie to nie służy zażalenie, a strony zgodnie z art.142 kpa mogą zaskarżyć je w odwołaniu od decyzji, która zakończy postępowanie. Skoro Art.62 ustawy Prawo budowlane z 1994r. nie przewiduje wniesienia zażalenia na wydane w trybie ustępu 3 tego przepisu postanowienie dowodowe nakładające na stronę obowiązek dostarczenia ekspertyzy stanu technicznego budynku, to rozpatrzenie "zażalenia" Zarządu Domów Komunalnych / dalej ZDK/i wydanie zaskarżonego postanowienia nastąpiło bez podstawy prawnej, co w świetle art.156 par.1 pkt.2 kpa skutkować musiało stwierdzeniem przez Sąd jego nieważności. W obrocie prawnym nie może pozostać także postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2003r. którym nałożono obowiązek przedstawienia ekspertyzy stanu technicznego przedmiotowego budynku na Zarząd Domów Komunalnych [...]. Adresatem decyzji przewidzianych w rozdziale 6 ustawy z 1994 r. Prawo budowlane może być wyłącznie właściciel lub zarządca obiektów budowlanych. Z akt sprawy wynika, że w dniu 8 stycznia 2003r. Wspólnota Mieszkaniowa nieruchomości [...] reprezentowana przez zarząd wspólnoty, zawarła z ZDK [...] umowę, której przedmiotem jest wykonanie za określonym wynagrodzeniem czynności administrowania nieruchomością wspólną w rozumieniu ustawy o własności lokali z dnia 24 czerwca 1994r. Zatem, skoro przedmiotem tej umowy jest odpłatne świadczenie na rzecz Wspólnoty mieszkaniowej usługi nazwanej administrowaniem nieruchomością Wspólnoty położoną przy ul.[...], to nie mamy tu do czynienia z umową, na podstawie której doszło do ustanowienia zarządcy w rozumieniu art.20 ustawy z dnia 24 czerwca 1994r. o własności lokali. Umowa ta dotyczy administrowania nieruchomością w rozumieniu art.18 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 ze zm.) stanowiącego, że w razie sukcesywnego wyodrębniania lokali przyjęty przez dotychczasowych współwłaścicieli sposób zarządu nieruchomością wspólną odnosi skutek także do każdego kolejnego nabywcy lokalu. Zgodnie z treścią art.61 właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany używać obiekt zgodnie z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać go w należytym stanie technicznym i estetycznym. Z przepisu tego wynika, że obowiązki te spoczywać mogą w zależności od ich charakteru na właścicielu /wspólnocie/ albo zarządzającym jak również na obu tych podmiotach w zakresie określonym w odrębnych przepisach regulujących dany stosunek prawny. Ponieważ ZDK nie jest zarządcą przedmiotowego obiektu budowlanego ani jego właścicielem, organ nie miał podstaw prawnych do nakładania na niego przedmiotowego obowiązku na podstawie art.62 ust.3 ustawy Prawo budowlane z 1994r. Nałożenie, w tym stanie faktycznym przez organ nadzoru budowlanego , obowiązku przedstawienia ekspertyzy stanu technicznego budynku Wspólnoty na ZDK, ocenić należy jako rażące naruszenie cyt. wyżej art. 61 w rozumieniu art.156 par.1 pkt.2 kpa. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art.145 par.1 pkt.2 i art.135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz.1270/ w zw. z art.97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz.1271, nr 240, poz. 2052; z 2003r. nr 124, poz.1153/. Na podstawie art.152 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wstrzymano wykonanie zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku.