IV SA 3356/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia T. Cysek, Sędzia NSA B. Gorczycka-Muszyńska (spr.), Asesor WSA T. Wykowski, Protokolant K.Jankowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2004 r. sprawy ze skargi J. T. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2002 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o odmowie wszczęcia postępowania nieważnościowego skargę oddala Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] lipca 2002 r. utrzymał w mocy zakwestionowaną we wniosku J. T. o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzję z dnia [...] kwietnia 2002 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] listopada 1982 r. i utrzymanego nim w mocy orzeczenia Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1982 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w P. z dnia [...] maja 1979 r. orzekającej o przejęciu na rzecz Państwa opuszczonego gospodarstwa rolnego o pow. 9,78 ha położonego we wsi L. stanowiącego własność J. L. ( ojca J. T.). W uzasadnieniu tej decyzji podano, że w sprawie spełnione zostały przesłanki określone w przepisie art. 2 ust. 1 obowiązującego wówczas dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym w brzmieniu nadanym ustawą a dnia 13 lipca 1957 r. ( Dz, U. Nr 39 poz 174). Zgodnie z tym przepisem przejęcie gospodarstwa Rolnego w tym trybie możliwe było wtedy, gdy w gospodarstwie nie mieszkali właściciel ani jego małżonek, dzieci lub rodzice i gospodarstwo w całości lub co najmniej w większej części nie było uprawiane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela zarządcę lub dzierżawcę. Postępowanie poprzedzające wydanie decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego J. L. wykazało, że na dzień wydania decyzji gospodarstwo to było opuszczone - nikt w nim nie mieszkał, a grunty, "odłogowały". Fakty te były podstawą do uznania, że gospodarstwo to było opuszczone i podlegało przejęciu na własność państwa. Dlatego - decyzja o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji o przejęciu gospodarstwa nie może być oceniana jako dotknięta wadą nieważności. W skardze na tę decyzję J. T. zarzuca, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem 1) prawa materialnego - (przepisów pow. ustawy z dnia 13 lipca 1957 r.) polegającym na przyjęciu, że gospodarstwo J. L. nie było uprawiane i leżało odłogiem, pomimo odmiennych twierdzeń ( skarżącej) popartych " ew. postępowaniem dowodowym". 2) prawa procesowego - art. 7, 10 i 12 kpa polegającym na rażącej opieszałości postępowania toczącego się od 1997 r. i niepodjęciu "kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i uniemożliwienia czynnego udziału (skarżącej) w gromadzeniu dowodów w sprawie" Skarżąca twierdzi, że gospodarstwo nie pozostawało odłogiem, uprawiali je synowie J. L. i jego zięć, m. in. Zawarli umowę kontraktacji. 1/3 gruntów stanowił las, o którym trudno mówić, że nadawał się do uprawy. Organ prowadzący postępowanie nieważnościowe nie przeprowadził dowodów, jakie skarżąca mogłaby wskazać, gdyby ją do tego wezwano. W odpowiedzi na skargę organ naczelny wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie może być uwzględniona, ponieważ brak jest podstaw do uznania, że zaskarżona decyzja narusza prawo. Przede wszystkim należy wyjaśnić, że decyzja Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] listopada 1982 r. utrzymująca w mocy decyzję wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1982 r. -jest decyzją ostateczną. Stosownie do art. 16 § 1 kpa statuującego zasadę trwałości decyzji ostatecznych - wzruszenie takich decyzji może nastąpić tylko w trybach szczególnych przewidzianych w kpa i w przypadkach przewidzianych w przepisach. Zasada trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych wymaga ścisłego przestrzegania granic rozpoznania sprawy dla konkretnego, przewidzianego przez kpa trybu eliminacji z obrotu prawnego ostatecznej decyzji. W postępowaniu prowadzonym w trybie nadzoru o stwierdzenie nieważności decyzji organ ma obowiązek rozpatrzyć sprawę w granicach określonych w art. 156 § 1 kpa, to znaczy nie może rozpatrywać sprawy co do jej istoty, tak jak w postępowaniu odwoławczym. Działanie organu w tym trybie zasadniczo różni się od postępowania zwykłego. Obowiązkiem organu jest wyłącznie ocena kwestii ściśle prawnych: ustalenie, czy kwestionowana decyzja dotknięta jest którąś z wad, wymienionych w art.. 156 § 1 kpa, przy czym. taka ocena dokonywana jest w oparciu o stan faktyczny i prawny z daty wydania kwestionowanej decyzji. Organ nadzoru dokonuje oceny zgodności z prawem decyzji, nie jest natomiast uprawniony do czynienia samodzielnych ustaleń dotyczących stanu faktycznego. Oznacza to, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji nie ma proceduralnej możliwości poszerzenia materiału dowodowego sprawy. Zarzuty skargi wniesionej w sprawie niniejszej wskazują na niedostrzeganie przez skarżącą różnicy pomiędzy postępowaniem nadzorczym, a postępowaniem w trybie zwykłym ( odwoławczym) i na bezzasadnym traktowaniu trybu nadzorczego jako " trzeciej instancji" rozpatrującej sprawę co do istoty. Treść skargi, w szczególności zawarte w niej zarzuty dotyczące nie przeprowadzenia postępowania dowodowego w postępowaniu nadzorczym rozminęła się więc z argumentacją, która mogłaby mieć wpływ na wynik sprawy. Podnoszone w skardze szczególnie przewlekłe załatwianie sprawy jest niewątpliwie naganne, jednakże ta okoliczność nie ma związku z oceną, czy zaskarżona decyzja jest wadliwa czy prawidłowa. Przewlekłość załatwienia sprawy może być przedmiotem skargi, przewidzianej w art. 227 kpa, wnoszącej do organu, wskazanego w art. 229 kpa właściwego do rozpatrywania petycji, skarg i wniosków. Zarzut natomiast braku przesłanek do przejęcia gospodarstwa rolnego na podstawie przepisów pow. ustawy o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną : osadnictwem rolnym nie znajduje oparcia w aktach sprawy. Jest w sprawie okolicznością niesporną , że J. L. od 1955 r. nie mieszkał w L. W 1975 r. J. L. wystąpił o przejecie gospodarstwa przez Państwo wzamian za rentę. W skład gospodarstwa wchodziły użytki rolne o pow. 7,68 ha oraz grunty leśne o pow. 2,10 ha. Z zeznań świadków ( w tym brata) wynika, że jedynie działka o pow. 1,55 ha była użytkowana ( posadzono porzeczki). Z oświadczenia świadków nie wynika, że zagospodarowanie tej części gospodarstwa dokonane zostało przed wydaniem decyzji o przejęciu gospodarstwa na rzecz Państwa. Zakładając jednak nawet, że zasadzenia zostały dokonane przed wydaniem decyzji o przejęciu gospodarstwa, to w dacie wydania tej decyzji większa część tego gospodarstwa nie była uprawiana ( działka ta oraz tereny leśne obejmowały łącznie 3,60 ha, a więc była to mniejsza część gospodarstwa niż część pozostająca odłogiem). W myśl zaś § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych ( Dz. U. Nr 39 poz. 198) za gospodarstwo rolne opuszczone uważa się gospodarstwo, na którym nie zamieszkuje właściciel ani jego małżonek, dzieci lub rodzice a przy tym gospodarstwo to nie jest w całości lub w większej części uprawiane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela albo dzierżawcę. Decyzja o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia z 1979 r. o przejęciu gospodarstwa rolnego jako opuszczonego — była więc prawidłowa, bowiem nie było podstaw do uznania, że orzeczenie to dotknięte jest wadą nieważności wskazaną w art. 156 § 1 pkt 1 kpa, co podnosił wnioskodawca. Zgłoszone więc w sprawie niniejszej żądanie stwierdzenia nieważności tej decyzji nie mogło być uwzględnione, bowiem decyzji tej nie można skutecznie przypisać którejś z wad wskazanych w art. 156 § 1 kpa. Dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270) skargę oddalił