IV SA 3400/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Cysek Sędzia NSA Teresa Kobylecka (spr.) Asesor WSA Tomasz Wykowski Protokolant Julia Dobrzańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2005 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju z dnia [...] lipca 2003 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie przejścia nieruchomości na własność Państwa - oddala skargę - IV SA 3400/03 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] lipca 2003 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast po rozpatrzeniu odwołania H. R., A. R., J. R., M. K. oraz A. O. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2003 r. o umorzeniu postępowania w sprawie wydania decyzji stwierdzającej przejście na własność Skarbu Państwa nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym, położonej w K. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0867 ha, objętej wykazem hipotecznym lwh [...] - [...], stanowiącej własność G. M. - utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2003 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 kpa. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, że podziela stanowisko przedstawione przez Wojewodę [...], że skarżący nie udokumentowali swojego interesu prawnego w przedmiotowej sprawie, w związku z czym decyzja o umorzeniu postępowania z ich wniosku jest prawidłowa. Zgodnie z art. 61 § 1 kpa postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Stroną postępowania jest zaś osoba lub jednostka, której interesu prawnego dotyczy postępowanie albo, kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek (art. 28 kpa). W sprawach dotyczących nabycia przez Skarb Państwa własności przedsiębiorstwa w trybie przepisów ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym (Dz. U. Nr 11, poz. 37 ze zm.), a więc w sprawach o własności przedsiębiorstwa (w tym wchodzących w jego skład nieruchomości) interes prawny mają osoby, którym do przedmiotowej nieruchomości przysługuje obecnie prawo rzeczowe oraz przedstawiciel Skarbu Państwa. W przedmiotowej sprawie natomiast z żądaniem wystąpiły osoby, które nie przedstawiły dowodów na to, że są współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości. Tym samym najemcy lokalu nie mają przymiotu strony jako wnioskodawcy postępowania o wydanie decyzji deklaratoryjnej potwierdzającej przejście własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Decyzja taka nie rozstrzyga o prawach i obowiązkach najemców, których sytuację reguluje art. 678 kc oraz przepisy ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie najemców (Dz. U. Nr 71, poz. 733 ze zm.). Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję złożył J. R., wnosząc o jej uchylenie, zarzucając naruszenie art. 28 oraz art. 105 § 1 kpa. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że żaden przepis ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym nie ogranicza kręgu osób legitymowanych do wzięcia udziału w postępowaniu przewidzianym w tej ustawie jedynie do osób, którym do nieruchomości przysługuje prawo rzeczowe oraz przedstawiciela Skarbu Państwa. Mogą np. na podstawie art. 15 ust. 2 korzystać z przysługujących (nieznanemu lub nieobecnemu) właścicielowi uprawnień osoby, które były jedynie posiadaczami przedsiębiorstwa, czy "innego mienia". Zdaniem skarżącego posiada on interes prawny i to bezpośredni (a nie faktyczny) w postępowaniu w przedmiocie wydania decyzji stwierdzającej przejście na własność Skarbu Państwa przedmiotowej nieruchomości, w związku z czym jest stroną postępowania. Jest bowiem stroną umowy najmu lokalu w przedmiotowej nieruchomości, a jego interes prawny wyraża się w tym, że postępowanie niniejsze rozstrzygnie jaka jest sytuacja prawna lokatorów, kto jest właścicielem nieruchomości, w której znajduje się wynajmowany przez niego lokal, a w konsekwencji kto powinien być stroną umowy najmu tegoż lokalu i komu należy płacić czynsz. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. Stosownie do treści art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Wychodząc z tych przesłanek Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżonej do Naczelnego Sądu Administracyjnego decyzji nie można zasadnie postawić zarzutu naruszenia prawa. Należy podzielić stanowisko organu wyrażone w decyzji i jej uzasadnieniu, iż J. R. w sprawie niniejszej nie ma przymiotu strony w rozumieniu art. 28 kpa. Zarówno w orzecznictwie jak i w doktrynie niekwestionowany jest pogląd, że interes prawny musi wynikać z konkretnego przepisu prawa materialnego, który odnosi się do uprawnień lub obowiązku danego podmiotu. Wniosek J. R. dotyczył wydania decyzji stwierdzającej przejście na własność Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 8 marca 1958 r. nieruchomości położonej w K. przy ul. [...], której własność wpisana jest na rzecz G. M. na mocy art. 17 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu staniu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym. Przepis ten ma zastosowanie do "innego mienia", którego władanie osoby uprawnione utraciły w okresie do 31 grudnia 1954 r. i które pozostaje w faktycznym władaniu państwowych jednostek organizacyjnym, chyba że to władanie opiera się na tytule prawnym wynikającym z przepisów szczególnych innych, aniżeli dekret z dnia 16 grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego (Dz. Pr. P. P. Nr 21, poz. 67 ze zm.) i art. 6 i 7 ustawy z dnia 4 lipca 1947 r. o planowej gospodarce energetycznej (Dz. U. Nr 52, poz. 271). Wniosek z dnia 7 lutego 2001 r. z żądaniem stwierdzenia tego faktu skarżący uzasadnił tym, że "będąc lokatorem mieszkania znajdującego się w budynku położonym na tej nieruchomości jest zainteresowany uregulowaniem jej stanu prawnego i ustaleniem, kto jest właścicielem części przez niego najmowanej". Powyższe uzasadnia istnienie po stronie J. R. interesu faktycznego w dążeniu do ustalenia, kto jest właścicielem budynku, w którym wynajmuje lokal mieszkalny, jednak to nie daje mu przymiotu strony w tym postępowaniu administracyjnym. Skarżący jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającego stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji. Słuszne jest zatem stanowisko organu, że skarżący nie ma interesu prawnego, a co za tym idzie przymiotu strony w rozumieniu art. 28 kpa. Pojęcie strony, jakim posługuje się ten przepis może być wyprowadzony tylko z administracyjnego prawa materialnego, to jest z konkretnej normy prawnej. Z analizy przepisów ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym wynika, że stronami postępowania administracyjnego są właściciel (jego następcy prawni), posiadacz w przypadku, gdy właściciel jest nieznany lub nieobecny oraz przedstawiciel Skarbu Państwa. Decyzja wydana w takim postępowaniu nie rozstrzyga o prawach i obowiązkach najemców, których sytuację regulują przepisy kodeksu cywilnego (art. 659-692). W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, iż składający wniosek J. R. nie ma przymiotu strony. Stwierdzenie tej okoliczności następuje w drodze decyzji o umorzeniu postępowania na podstawie art. 105§ 1 kpa. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż niezasadne są zarzuty skargi i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w wyroku.