IV SA 3406/03
WyrokWSA w Warszawie2004-03-16
Skład orzekający: Alicja Plucińska-Filipowicz, Joanna Kabat-Rembelska, Jakub Linkowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o przejęciu gospodarstwa rolnego na własność Państwa za rentę, wydana na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 maja 1974 r., może zostać uznana za nieważną z powodu naruszenia praw spadkobiercy poprzedniego współwłaściciela, jeśli w momencie wydania decyzji wyłącznym właścicielem była osoba wnioskująca o przejęcie?Ratio decidendi
Decyzja o przejęciu gospodarstwa rolnego na własność Państwa za rentę, wydana na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 maja 1974 r., nie może zostać uznana za nieważną z powodu naruszenia praw spadkobiercy poprzedniego współwłaściciela, jeśli w momencie wydania decyzji wyłącznym właścicielem była osoba wnioskująca o przejęcie, posiadająca stosowny akt własności ziemi. W takiej sytuacji nie zachodzi rażące naruszenie prawa, a przepisy ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa wyłączają możliwość wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności lub uchylenia decyzji wydanych na podstawie wcześniejszych przepisów.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi F. P. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymującą w mocy decyzję Wojewody odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy o przejęciu gospodarstwa rolnego na własność Państwa za rentę. Skarżący F. P. zarzucił naruszenie jego praw jako spadkobiercy współwłaściciela gospodarstwa. Organy administracji oraz sąd uznały, że w momencie wydania decyzji o przejęciu gospodarstwa, jego wyłącznym właścicielem była S. P., która spełniała wymogi do przejęcia gospodarstwa za rentę, a decyzja ta była zgodna z prawem.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Plucińska-Filipowicz Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Asesor WSA Jakub Linkowski (spr.) Protokolant Agnieszka Foks-Skopińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2004 r. sprawy ze skargi F. P. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie przejęcia gospodarstwa rolnego na własność Skarbu Państwa - oddala skargę -
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] marca 2003r. utrzymał w mocy, zakwestionowaną w odwołaniu F. P. decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 200lr. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w B. z dnia [...] grudnia 1977r. nr [...]o przejęciu na własność Państwa za rentę gospodarstwa rolnego bez zabudowań o pow. 8,28 ha, położonego we wsi K., stanowiącego własność S. P.
W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że przedmiotowe gospodarstwo rolne zostało przejęte na rzecz Państwa w trybie przepisów art. 9 i 31 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U. Nr 21, poz. 118 z późn. zm.). W dacie wydania decyzji o przejęciu tego gospodarstwa to jest w dniu [...] grudnia 1977r. S. P. była wyłączną właścicielką gospodarstwa rolnego o pow. 8,28 ha, położonego w K., co wynika z aktu własności ziemi z dnia [...] sierpnia 1973r. nr [...].
Zdaniem organu naczelnego żądanie F. P., domagającego się stwierdzenia nieważności decyzji o przejęciu na własność Państwa za rentę gospodarstwa rolnego, nie znajduje prawnego uzasadnienia. Stosownie bowiem do art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. Państwo na wniosek rolnika przejmowało na własność gospodarstwo rolne za rentę, jeżeli przekazał on wszystkie nieruchomości wchodzące w skład tego gospodarstwa, obejmujące co najmniej 2 ha gruntów rolnych i leśnych, a ponadto mężczyzna osiągał 65 lat, a kobieta 60 lat.
S. P. spełniała ustawowe wymogi do przekazania gospodarstwa na rzecz Państwa w zamian za rentę.
Zdaniem organu naczelnego zarzut F. P., iż przejęcie przedmiotowego gospodarstwa nastąpiło z naruszeniem jego praw do tegoż gospodarstwa nie może mieć w sprawie znaczenia. Wynika to z faktu, że postanowienie Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] grudnia 1999r. sygn. akt [...] wskazujące, że F. P. nabył w lA części własność udziału w przedmiotowym gospodarstwie należącego do jego ojca M. P., zostało wydane w 29 lat po śmierci spadkodawcy. W dniu wydania decyzji o przejęciu gospodarstwa to jest w dniu [...] grudnia 1977 r. S. P. była wyłączną właścicielką gospodarstwa rolnego o pow. 8,28 ha, położonego w K., co wynika z aktu własności ziemi z dnia [...] sierpnia 1973r. nr [...].
Zgodnie zaś z przepisem art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (t. jedn. Dz. U. z 1995r. nr 57, poz. 299 ze zm.) do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 i z 1975 r. Nr 16, poz. 91) nie stosuje się przepisów kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji.
Wobec braku prawnych możliwości zakwestionowania aktu własności ziemi z dnia 28 sierpnia 1973r. wskazującego jako jedynego właściciela gospodarstwa S. P., nie jest również możliwe wykazanie, że decyzja Naczelnika Miasta i Gminy w B. z dnia [...] grudnia 1977r. o przejęciu na własność Państwa za rentę gospodarstwa rolnego stanowiącego własność S. P. wydana została z rażącym naruszeniem prawa.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na tę decyzję F. P. zarzucił, że całe przedmiotowe gospodarstwo zostało przejęte na własność Państwa z jawnym naruszeniem jego praw jako spadkobiercy M. P. będącego do chwili swojej śmierci w 1970r. współwłaścicielem gospodarstwa.
Poza tym, skarżący podniósł, że organy obu instancji naruszyły przepisy k.p.a. ponieważ nie pouczyły go w sposób należyty jak ma korzystać z prawa do obrony swoich interesów.
W odpowiedzi na skargę organ naczelny wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest nieuzasadniona.
S. P. spełniała formalne wymogi do złożenia wniosku o przejęcie na własność Państwa gospodarstwa rolnego w zamian za rentę, bowiem urodzona w dniu [...] listopada 1916r. w dacie wydania decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w B. z dnia [...] grudnia 1977r. o przejęciu na własność Państwa za rentę gospodarstwa rolnego miała ukończone 61 lat życia.
Była także wyłączną właścicielką gospodarstwa rolnego o pow. 8,28 ha położonego we wsi K.
Zarzut, iż o przejęcie na własność Państwa tego gospodarstwa nastąpiło z naruszeniem prawa własności F. P. jako spadkobiercy M. P. będącego do chwili swojej śmierci w 1970r. współwłaścicielem gospodarstwa, nie mógł być uwzględniony, ponieważ zgodnie z aktem własności ziemi z dnia [...] sierpnia 1973r. nr [...] wyłączną właścicielką gospodarstwa była S. P. Miała ona zatem prawo do rozporządzenia swoją własnością. Prawo to zrealizowała występując z wnioskiem do organu administracji państwowej o przejęcie gospodarstwa rolnego w zamian za rentę.
Decyzja Naczelnika Miasta i Gminy w B. z dnia [...] grudnia 1977r. nr [...] o przejęciu na własność Państwa za rentę gospodarstwa rolnego o pow. 8,28 ha bez zabudowań, położonego we wsi K. była w pełni zgodna z wnioskiem właścicielki i nie naruszała obowiązującego prawa.
Skoro zatem S. P. jako właścicielka całego gospodarstwa rolnego (na podstawie aktu własności ziemi z [...] sierpnia 1973r.) mogła skutecznie rozporządzać swoim gospodarstwem, to prawidłowo organy obu instancji odmówiły stwierdzenia nieważność decyzji o przejęciu na własność Państwa gospodarstwa rolnego w zamian za rentę. Decyzja ta bowiem nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa.
W tej sytuacji stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, jak też utrzymana nią w mocy decyzja Wojewody [...] z dnia [...] września 2001 r. nie naruszają prawa w sposób mający wpływ na wynik rozstrzygnięcia.
Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło