IV SA 3412/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Otylia Wierzbicka Sędzia WSA Małgorzata Miron Asesor WSA Anna Szymańska (spr.) Protokolant Julia Dobrzańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 października 2004 r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz J. D. kwotę 100,00 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją nr [...] z dn. [...].05.2003 r. działający z upoważnienia Prezydenta W. Burmistrz Dzielnicy [...] wymierzył administracyjną karę pieniężną w wysokości 37.275,00 zł dla J. D., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą P. za usunięcie bez wymaganego zezwolenia na nieruchomości przy [...] trzech drzew oliwnik. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 47 k ustawy z dn. 16.10.1991 r. o ochronie przyrody, art. 4 ust. 1 i 4 pkt 2 ustawy z dn. 27.07.2001 r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw oraz § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dn. 22.12.1998 r. w sprawie kar pieniężnych za naruszanie wymagań ochrony środowiska oraz rejestru decyzji dotyczących tych kar. W uzasadnieniu wskazano, że J. D. prowadząc działalność gospodarczą na podstawie umowy z P. z dn. [...].02.2003 r. prowadzi parking na terenie przy ul. [...]. Po przeprowadzeniu wizji w dn. [...].03.2003 r. stwierdzono wycięcie kilku drzew, w tym trzech oliwników (jeden dwupniowy). Postępowanie wyjaśniające doprowadziło do ustalenia, że J. D. zlecił wycięcie drzew swojemu pracownikowi ze względu na zapewnienie bezpieczeństwa parkującym samochodom oraz odsłonięcie światła. Nie posiadał na takie działanie zezwolenia, wycięte natomiast oliwniki były starsze niż wiek 5 lat. Zdaniem organu do czasu wydania przez Ministra Środowiska rozporządzenia w sprawie trybu i jednostkowych stawek kar za usuwanie drzew lub krzewów stosuje się przepisy dotychczasowe tj. rozporządzenie Rady Ministrów z dn. 22.12.1998 r. w sprawie kar pieniężnych za naruszanie wymagań ochrony środowiska oraz rejestru decyzji dotyczących tych kar (Dz. U. Nr 162, poz. 1138). W zależności zatem od rodzaju, gatunku i obwodu pnia zostały ustalone stawki w oparciu o załącznik do cyt. wyżej rozporządzenia. Wskutek odwołania wniesionego przez J. D. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dn. [...].07.2003 r. [...]) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że poza sporem pozostaje wycięcie oliwników. Przepis art. 47 g. ust. 1 pkt 1, 5 i 6 ustawy o ochronie przyrody nie zwalnia z obowiązku uzyskania zezwolenia na wycięcie, lecz w przypadku zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia umożliwia uzyskanie zezwolenia bez poniesienia opłat z tego tytułu. Ponieważ skarżący nie wystąpił o takie zezwolenie, a art. 47 k ustawy o ochronie przyrody nie pozostawia uznaniu organu czy wymierzyć karę, Burmistrz miał obowiązek nałożyć administracyjną karę pieniężną. Jej natomiast wysokość została określona zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów w sprawie kar pieniężnych za naruszanie wymagań ochrony środowiska oraz rejestru decyzji dotyczących tych kar. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. D. wniósł o uchylenie decyzji wymierzającej karę podnosząc, iż konieczność ochrony zdrowia i życia ludzkiego spowodowała jego działanie. Oparł się przy tym skarżący na zapisach ustawy o ochronie przyrody, która w art. 47 wskazuje kiedy nie pobiera się opłat za usunięcie drzew. Prowadząc parking był zobowiązany do czuwania nad stanem bezpieczeństwa ludzi i mienia. Nadto tak wysoka kara spowoduje, że będzie zmuszony zaprzestać prowadzenia działalności gospodarczej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie powtarzając argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn, niż w niej podniesione. Argumenty bowiem zawarte w skardze nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Sąd stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dn. 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi. Sąd zatem poddał ocenie legalność zaskarżonej decyzji przede wszystkim w aspekcie obowiązywania przepisów stanowiących podstawę prawną wydania decyzji przez organ II instancji. Podstawą materialną wydania decyzji przez organy obydwu instancji był art. 47 k ustawy z dn. 16 października 1991 r. o ochronie przyrody (tj. Dz. U. z 2001 r., Nr 99, poz. 1079 ze zm.) w brzmieniu ustalonym art. 47 pkt 14) ustawy z dn. 27.07.2001 r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. nr 100, poz. 1085), który przewiduje administracyjną karę pieniężną za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia oraz § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dn. 22.12.1998 r. w sprawie kar pieniężnych za naruszanie wymagań ochrony środowiska oraz rejestru decyzji dotyczących tych kar (Dz. U. Nr 162, poz. 1138 ze zm.). Załącznik do cyt. rozporządzenia Rady Ministrów określał stawki jednostkowe w zł za 1 cm obwodu pnia drzewa zmierzonego na wysokości ścięcia, uzależnione od rodzaju i gatunku drzewa. Wprawdzie art. 110 ust. 2 i 2a ustawy z dn. 31.01.1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska, stanowiący delegację do wydania tego aktu utracił moc, jednakże z mocy art. 4 ust. 4 pkt 2) cyt. ustawy z dn. 27.07.2001 r. o wprowadzeniu ustawy do czasu wydania nowych rozporządzeń w oparciu o art. 47 l ust. 2 i 4 ustawy z dn. 16.10.1991 r. o ochronie przyrody stosuje się przepisy dotychczasowe, o ile nie są sprzeczne z ustawą tj. rozporządzenie Rady Ministrów z dn. 22.12.1998 r. – nie dłużej niż do 30 czerwca 2003 r. Takimi nowymi rozporządzeniami są dwa akty prawne wydane przez Radę Ministrów i Ministra Środowiska: • rozporządzenie z dn. 06.05.2003 r. w sprawie jednostkowych stawek kar za usuwanie drzew (Dz. U. Nr 99, poz. 907) i • rozporządzenie z dn. 26.06.2003 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni albo drzew lub krzewów (Dz. U. Nr 113, poz. 1074). Obydwa rozporządzenia weszły w życie z dniem 1 lipca 2003 r., przy czym żadne z nich nie zawiera przepisu międzyczasowego dającego możliwość stosowania do spraw będących w toku w dacie wejścia w życie tych aktów, przepisów dotychczasowego rozporządzenia z 22.12.1998 r. Tym samym od dnia 1 lipca 2003 r. obowiązują nowe przepisy wykonawcze regulujące tryb nakładania kar za usuwanie drzew oraz ich jednostkowe stawki. Samorządowe Kolegium Odwoławcze jako organ orzekający merytorycznie, miało obowiązek wziąć pod uwagę zmianę przepisów, jako że decyzja została przez ten organ wydana po dniu 1 lipca 2003 r. W uzasadnieniu natomiast zaskarżonej decyzji stwierdziło jedynie, że wysokość kary za wycięcie drzew bez zezwolenia określona została zgodnie z powoływanym rozporządzeniem Rady Ministrów z dn. 22.12.1998 r., nie rozważając kwestii wejścia w życie z dniem 1 lipca 2003 r. nowych rozporządzeń. Nie oceniło także, na ile nowe przepisy i zasady obliczania kar według nowych rozporządzeń w tej konkretnej sytuacji mogą pogorszyć sytuację skarżącego. Według bowiem nowych przepisów podniesiono stawki jednostkowe, ale jednocześnie ustalono zasadę obmiaru obwodu pnia drzewa na wysokości 130 cm, a nie jak dotychczas na wysokości ścięcia. Organ zaś stosownie do zasady reformationis in peius wyrażonej w art. 139 kpa nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się. Winien zatem rozważyć, czy zastosowanie nowych przepisów spowoduje podwyższenie wymiaru kary ustalonego decyzją Prezydenta W. Jeżeli kara ustalona według nowego rozporządzenia byłaby wyższa niż wymierzona, wówczas stosownie do art. 139 kpa nie mogąc pogarszać sytuacji odwołującego się, winien przyjąć wymiar kary naliczony według stawek i zasady obmiaru, wynikającej z rozporządzenia z 1998 r., już nie obowiązującego w dacie orzekania przez SKO. W uzasadnieniu organu II instancji brak w ogóle rozważań w przedmiocie okresu obowiązywania powołanego w nim rozporządzenia z 1998 r. oraz ewentualnych konsekwencji dla odwołującego się, wynikających z uchylenia tych przepisów i wejścia w życie nowych zasad naliczania tych kar oraz ich stawek. Wobec powyższego uzasadnienie to nie spełnia wymogów art. 107 § 3 kpa, albowiem nie można uznać za wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji lakonicznego przywołania rozporządzenia Rady Ministrów z dn. 22.12.1998 r. Przywołane zatem naruszenia przepisów postępowania, a to art. 139 i 107 § 7 kpa niewątpliwie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze, Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 c) powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dn. 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), orzekł jak na wstępie. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 i 205 § 1 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.