IV SA 3441/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Czesława Socha, Sędziowie NSA Krystyna Borkowska (spr.), WSA Mirosława Kowalska, Protokolant Dorota Jackiewicz, po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2004 r. na rozprawie sprawy sprawy ze skargi R. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2002 r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie budynku I. uchyla zaskarżoną decyzję II. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku III. zasądza od Wojewody [...] na rzecz R. K. kwotę 500 zł (pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...].12.1994 r. Burmistrz Gminy W. zezwolił J. P. na użytkowanie budynku mieszkalnego w W. przy ul. [...] nr [...]. Jako podstawę prawną decyzji wskazał art. 42 ust. 3 – Prawa budowlanego z 1974 r. W uzasadnieniu decyzji podał, że "przedmiotowy budynek realizowany był na podstawie decyzji pozwalającej na budowę. W trakcie realizacji obiektu roboty wstrzymano, w związku z zarzutem właścicieli domu nr [...], że są wykonywane niezgodnie ze sztuką budowlaną. Przeprowadzona ekspertyza techniczna nie potwierdziła w/w zarzutów, wobec czego udzielono pozwolenia na użytkowanie. W związku z wniesionym przez S. S. odwołaniem, Wojewoda [...] decyzją z dnia [...].08.1995 r. uchylił decyzję z dnia [...].12.1994 r. i umorzył postępowanie przed organem I instancji. Powyższa decyzja zaskarżona została do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 05.03.1999 r. uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że wydana ona została z naruszeniem art. 103 ust. 1 – Prawa budowlanego z 07.07.1994 r., ponieważ należało w niniejszej sprawie orzekać na podstawie aktualnie obowiązujących przepisów prawa budowlanego. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Wojewoda [...] decyzją z dnia [...].03.2000 r. po raz drugi uchylił decyzję organu I instancji z dnia [...].12.1994 r. i umorzył postępowanie przed organem I instancji, uznając, że postępowanie w niniejszej sprawie było bezprzedmiotowe w zakresie pozwolenia na użytkowanie obiektu. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 09.05.2001 r. (IV SA 1226/00), po rozpatrzeniu wniesionej na w/w decyzję skargi, uchylił zaskarżoną decyzję. W ocenie sądu organ odwoławczy nie określił na czym polegała bezprzedmiotowość tego postępowania. Rozpatrując sprawę ponownie Wojewoda [...] decyzją z dnia [...].07.2002 r., uchylił decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie przed tym organem. Zgodnie bowiem z art. 55 ust. 1 – Prawa budowlanego uzyskanie pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego jest wymagane, jeżeli właściwy organ nałożył taki obowiązek w pozwoleniu na budowę lub stwierdził, że zgłoszony przez inwestora obiekt został wykonany z naruszeniem warunków określonych w pozwoleniu na budowę lub wydał na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 lub 71 ust. 3 decyzję nakazującą dokonanie określonych czynności, zmian lub przeróbek. W niniejszej sprawie żadna z tych sytuacji nie zachodzi. Z art. 54 ust. 1 – Prawa budowlanego wynika, że do użytkowania obiektu, na którego wzniesienie jest wymagane pozwolenie na budowę można przystąpić po zawiadomieniu właściwego organu o zakończeniu budowy, jeżeli organ ten w terminie 14 dni od doręczenia zawiadomienia nie zgłosi sprzeciwu w drodze decyzji. W tej sytuacji wydanie przez organ I instancji decyzji pozwalającej na użytkowanie było zbędne. Na powyższą decyzję ze skargą do Naczelnego Sądu Administracyjnego wystąpił R. K. Domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji podniósł, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 2 i 105 kpa a także art. 51 ust. 2 i 55 ust.1 pkt 3 – Prawa budowlanego. W niniejszej sprawie decyzją z dnia 23.04.1991 r. – z uwagi na liczne rysy i pęknięcia nośnych ścian budynku przylegającego do budowanego – wstrzymano wykonanie robót. Następnie decyzją z dnia [...].08.1993 r. (nr [...]) na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 2 – Prawa budowlanego nałożono na inwestorów obowiązek wykonania prac zabezpieczających. Prace te nigdy nie zostały wykonane przez inwestora, co spowodowało dalsze pęknięcia ścian. Podniósł także, że inwestor dokonał samowolnie zmiany przeznaczenia budynku na biurowo-usługowy i też w tym zakresie wydana została decyzja z dnia [...].12.1997 r., wstrzymująca użytkowanie budynku jako biurowo-usługowego. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przede wszystkim należy stwierdzić, że niniejsza sprawa podlega rozpatrzeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 z późn zm.). Skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 2 kpa in fine. Stosownie do jego brzmienia organ odwoławczy uchyla zaskarżoną decyzję w całości i umarza postępowanie pierwszej instancji. Przepis ten stanowi wyjątek od zasady obowiązku rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy sprawy co do istoty, zezwala on bowiem organowi odwoławczemu na uchylenie decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania przed tym organem. Nie określa on wprawdzie przesłanek wydania tego rodzaju decyzji, jednakże w orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd, iż umarzając postępowanie przed organem I instancji organ odwoławczy winien kierować się przesłankami określonymi w art. 105 § 1 kpa. Zatem decyzja taka może zostać przez organ odwoławczy podjęta wyłącznie wówczas gdy postępowanie prowadzone przed organem I instancji stało się bezprzedmiotowe. W niniejszej sprawie – na co już zwracał uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w motywach wyroku z dnia 09.05.2001 r. – tego rodzaju sytuacja nie zachodziła. Wbrew zawartym w pisemnych motywach decyzji twierdzeniom w niniejszej sprawie z uwagi na występujące rysy i pęknięcia ścian nośnych budynku bezpośrednio sąsiadującym z przedmiotową inwestycją a także ze względu na samowolną zmianę przez inwestora przeznaczenia w/w budynku wydane były orzeczenia wstrzymujące wykonanie robót budowlanych i nakazujące wykonanie prac zabezpieczających a także wstrzymujące użytkowanie budynku niezgodnie z przeznaczeniem. Następnie decyzją z dnia [...].12.1997 r. nałożono na inwestora obowiązek wykonania dokumentacji technicznej co do zdatności użytkowania budynku. Tak więc w warunkach niniejszej sprawy nie sposób przyjąć, iż nie zachodziły podstawy do rozpatrzenia wniosku inwestora na podstawie art. 55 – Prawa budowlanego. Obowiązkiem organu odwoławczego było więc rozpoznać niniejszą sprawę merytorycznie, chyba że były podstawy do kasacji decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Przypomnieć w tym miejscu należy, że brak ustawowej przesłanki do uwzględnienia złożonego we wniosku żądania nie czyni tego postępowania bezprzedmiotowym lecz oznacza jedynie bezzasadność żądania strony (pow. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10.01.1989 r., sygn. akt SA/Wr.957/89, ONSA 1989, nr 1, poz. 22; wyrok Sądu Naczelnego z dnia 09.11.1995 r., sygn. akt IIIARW 50/95, ONS.AP i WS 1996 r., nr 11, poz. 150). Umorzenie postępowania może mieć miejsce jedynie wówczas gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania. W niniejszej sprawie z uwagi na jej stan faktyczny i prawny nie mamy do czynienia z tego rodzaju sytuacją. Rozpatrując zatem sprawę ponownie organ odwoławczy zobowiązany będzie do dokonania merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji i w zależności od dokonanych ustaleń wydania stosownej decyzji. Uwzględniając powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny na zas. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c - ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) orzekł, jak w sentencji.