IV SA 3448/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Maria Rzążewska, sędzia NSA Barbara Gorczycka-Muszyńska, sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.), Protokolant Agnieszka Foks-Skopińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 sierpnia 2004 r. sprawy ze skargi S. i H. S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] wrzenia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie przejęcia części gospodarstwa rolnego za spłaty pieniężne uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...].09.2003 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dn. [...].03.2003 r., nr [...] w której odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w P. z dnia [...].11.1976 r., nr [...] o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 29.05.1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz.U. nr 21, poz. 118) działek o nr : [...], [...], [...], [...], [...] niezabudowanych, o łącznej powierzchni 0,6180 ha, położonych w G. na wniosek H.S. W sprawie tej toczyło się już uprzednio postępowanie administracyjne, w którym organ II instancji utrzymał w mocy decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji. Decyzje te uchylił Naczelny Sąd Administracyjny i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W uzasadnieniu wskazał, iż odmowa stwierdzenia nieważności dotyczyła całości decyzji Naczelnika Gminy w P. z dnia [...].11.1976 r., mimo iż skarżący wniósł o zwrot tylko jednej z nich, działki o nr [...]. Ponadto podkreślił niebywałą przewlekłość postępowania (7 lat), brak analizy czy wystąpiła którakolwiek przesłanka do stwierdzenia nieważności decyzji o przejęciu, wynikająca z art. 156 § 1 pkt 1-7 Kpa. Nadto Sąd Administracyjny podniósł, iż organy administracyjne rozpatrując sprawę nie wyjaśniły, czy głównym źródłem utrzymania skarżącej było pozyskiwanie nasion traw z przejętych działek, czy też praca w przemyśle. Wojewoda [...] ponownie rozpatrując sprawę stwierdził, że oboje małżonkowie pracowali w tym czasie poza rolnictwem, a jedynie z oświadczenia skarżącego wynika, że żona pozyskiwała nasiona z traw z przejętych działek, jednakże skarżący nie przedstawił żadnych dowodów fakt ten potwierdzających. Podobnie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi przyjął, iż skarżąca utrzymywała się głównie z pracy poza rolnictwem w Przedsiębiorstwie [...] w B. i z tego względu zgoda jej na wykup tej nieruchomości nie była wymagana. Ponadto podkreślił, że potwierdziła ona odbiór decyzji Naczelnika Gminy w P. z dnia [...].11.1976 r., nie zakwestionowała jej, co oznacza że działania męża akceptowała. Skarżący podobnie w odwołaniu, jak i w skardze kwestionowali skuteczność tej czynności prawnej podjętej przez męża bez zgody żony. Ponadto podnieśli brak przeprowadzenia przez organy ponownie rozpatrujące sprawę czynności dowodowych mających wykazać, czy w istocie praca poza rolnictwem stanowiła dla skarżącej główne źródło utrzymania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Obie zaskarżone decyzje wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy administracyjne niewątpliwie związane były oceną prawną dokonaną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14.03.2002 r., sygn. akt IV SA 1128/00, który uchylił decyzje organów obu instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Jednakże nie wyjaśniły wszystkich istotnych okoliczności sprawy, a najistotniejsze twierdzenie tyczące głównego źródła dochodów skarżącej w owym czasie, nie znalazło uzasadnienia w zebranym materiale dowodowym. Organ I instancji winien przeprowadzić postępowanie dowodowe w celu wykazania jakiej wysokości dochody uzyskiwała skarżąca ze sprzedaży nasion traw oraz ile wynosiły jej zarobki ze stosunku pracy. Należy zatem stwierdzić, iż organy administracji mimo wskazań w tym zakresie Naczelnego Sądu Administracyjnego w dalszym ciągu nie przeprowadziły postępowania dowodowego w celu ustalenia, czy zostały spełnione przesłanki wynikające z ust. 2 art. 3 ustawy z dnia 29.05.1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne. Przepis ten wyłącza konieczność uzyskiwania zgody drugiego małżonka na przekazanie gospodarstwa lub jego części za spłatę pieniężną tylko wówczas, gdy praca w przekazanym gospodarstwie rolnym nie stanowi dla niego głównego źródła utrzymania. Generalną zasadą owego przejmowania na wniosek jest wszak zgoda obojga małżonków. W ocenie Sądu Administracyjnego okoliczność ta nadal nie jest wyjaśniona, organy administracyjne przyjęły arbitralnie, bez zbadania stanu faktycznego sprawy, że dla S.S. główne źródło utrzymania stanowiła praca poza rolnictwem. Takie stwierdzenie organu nie znajduje żadnego oparcia w materiale dowodowym sprawy. Naczelnymi zasadami postępowania administracyjnego są zasada praworządności zapisana w art. 6 Kpa oraz zasada dochodzenia prawdy obiektywnej, określona w art. 7 Kpa, która nakłada na organy prowadzące postępowanie obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy, tak pod względem faktycznym jak i prawnym, w celu ustalenia stanu rzeczywistego sprawy. Wymogów tych nie dopełniły organy administracyjne ponownie rozpatrujące sprawę. Z tego względu decyzje obu instancji podjęte z takim uchybieniem są wadliwe i nie mogą się ostać. Podkreślenia wymaga konieczność wzięcia pod uwagę przez organy rozpatrujące sprawę oceny prawnej, wynikającej z uprzedniego wyroku NSA, wszak w myśl art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1271) ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanym przed dniem 1.01.2004 r. wiąże w sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Z przytoczonych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) - orzekł jak w sentencji