IV SA 3497/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak, Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Borkowska (spr.), Asesor WSA Mariola Kowalska, Protokolant Aldona Kieler-Kowalska, po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi J. G. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2002 nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia nakładającego obowiązek przedłożenia dokumentów i ekspertyz I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji II. zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku III. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz J. G. kwotę 10 zł ( dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2002 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu zażalenia J. G. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] czerwca 2002 r. – stwierdzającego z urzędu nieważność postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] września 2001 r., nakazującego inwestorowi przedłożenie dokumentów celem legalizacji obiektów budowlanych położonych przy ul. [...] w B. – utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W pisemnych motywach w/w postanowienia stwierdził, że kontrolowane postanowienie z dnia [...] września 2001 r. "zmierzało do legalizacji wzniesionych przez inwestora samowolnie obiektów". Podstawowym obowiązkiem organu dokonującego legalizacji danego obiektu zrealizowanego pod rządami Prawa budowlanego z 1974 r. jest ustalenie czy jego lokalizacja nie jest sprzeczna na dzień wydania decyzji z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W dniu wszczęcia postępowania legalizującego obowiązywał plan zagospodarowania przestrzennego osiedla "[...]" z 1997 r. Wykluczał on możliwość budowy wzniesionych przez inwestora obiektów. Na powyższe postanowienie ze skargą do Naczelnego Sądu Administracyjnego wystąpił inwestor J. G.. Wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia podniósł, że wybudowane przez niego samowolnie w 1993 r. obiekty nie naruszają postanowień planu zagospodarowania przestrzennego z 1997 r. Zawarty w w/w planie zakaz zabudowy nie dotyczy garaży wbudowanych. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej uwzględnienie. W uzasadnieniu swego stanowiska organ odwoławczy podał, że "przy ocenie zgodności zabudowy z planem bierze się pod uwagę plan aktualnie obowiązujący". W niniejszej sprawie zastosowanie miały postanowienia planu zagospodarowania przestrzennego obowiązujące w czasie popełnienia samowoli budowlanej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do brzmienia art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) niniejsza sprawa podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone orzeczenie wydane zostało z naruszeniem art. 6, 7, 8 a także 156 § 1 pkt 2 kpa – wskazanego jako podstawa w/w postanowienia. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie wskazywano, rozpatrując skargi na decyzje stwierdzające nieważność orzeczeń, na wymienioną w art. 16 § 1 kpa zasadę trwałości decyzji ostatecznych, co oznacza, że mogą być one zmienione wyłącznie w trybie określonym w Kodeksie postanowienia administracyjnego. Jedną z form wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej jest stwierdzenie jej nieważności w przypadku, gdy jest ona dotknięta jedną z wad określonych w art. 156 § 1 kpa. Stwierdzając nieważność kontrolowanego w trybie nadzoru postanowienia organ administracyjny jako podstawę swego rozstrzygnięcia wskazał art. 156 § 2 kpa. Podstawowym zatem dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy zagadnieniem jest czy badane w trybie nadzoru postanowienie narusza przepis prawa na podstawie którego zostało wydane oraz czy naruszenie to ma rażący charakter. Tak więc obowiązkiem organu nadzoru było jak najstaranniejsze wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej postanowienia. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia jest bowiem samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest ustalenie, czy dane orzeczenie dotknięte jest jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa. Zaskarżone postanowienie nie spełnia w/w wymogów. Przede wszystkim podkreślić należy, ze kontrolowane w trybie nadzoru postanowienie jako podstawę prawną wskazało art. 81 c ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Wydane w w/w trybie postanowienia nie rozstrzygają sprawy co do istoty. Czynności podejmowane przez organy nadzoru budowlanego w tym trybie, mają charakter kontrolny. Wynikający z w/w przepisu, dla uczestników procesu budowlanego, obowiązek udzielenia informacji dotyczących wykonywania zadań określonych w przepisach prawa budowlanego, polegający na udostępnieniu dokumentów związanych z prowadzeniem robót nie jest tożsamy z obowiązkami, które organy nadzoru budowlanego władne są nałożyć na inwestora w trybie art. 51 - Prawa budowlanego. Skoro więc w kontrolowanym przez organy nadzoru postanowieniu wskazano jako podstawę prawną art. 81 Prawa budowlanego a nie art. 51 w/w ustawy, obowiązkiem organów było zbadać czy postanowienie to wydane zostało zgodnie z powołanym w jego sentencji przepisem. Brak jakiegokolwiek odniesienia organu do powołanej w postanowieniu podstawy prawnej powoduje, że w prowadzonym w trybie nadzoru postępowaniu nie wyjaśniono podstawowych dla stwierdzenia nieważności orzeczenia – na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa – okoliczności. Stwierdzając nieważność kontrolowanego postanowienia organ nadzoru miał obowiązek wykazać, że w/w orzeczenie wydane zostało z naruszeniem art. 81 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Uzasadnienia postanowień organów obu instancji ograniczają się natomiast wyłącznie do rozważań dotyczących legalizacji samowolnie wybudowanych obiektów budowlanych podczas, gdy kontrolowane orzeczenie nie zostało wydane w trybie art. 51 lecz w trybie art. 81 Prawa budowlanego. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie wydane z naruszeniem wskazanych na wstępie przepisów prawa a także art. 156 § 1 pkt 2 kpa ostać się nie może i na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji.