IV SA 3526/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Cysek (spr.) Asesor WSA Anna Szymańska Asesor WSA Tomasz Wykowski Protokolant Dominik Niewirowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2004 r. sprawy ze skargi D. B., S. C. i J. L. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania dotyczącego przekazania nieruchomości Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa uchyla zaskarżoną decyzję. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] września 1994 r. powołując się na art. 17 i art. 19 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa i zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 107, poz. 464 ze zm.) przekazał Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi, położone na terenie Gminy S. - w tym działkę nr [...] o powierzchni 0,50 ha. Pismem z dnia 30 listopada 1998 r. Urząd Gminy w S. poinformował Wojewodę [...], iż ta działka nie stanowiła własności Skarbu Państwa, a była własnością prywatną (spadkobierców W. i L. C., otrzymaną jako ekwiwalent za działkę nr [...] w ramach postępowania scaleniowego). Biorąc pod uwagę wskazaną okoliczność Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] maja 1999 r. wznowił postępowanie zakończone decyzją Wojewody [...] z dnia [...] września 1994 r. - powołując się w szczególności na art. 145 § 1 pkt 5 kpa, a następnie decyzją z dnia [...] października 1999 r. wydaną w oparciu o treść art. 151 § 1 pkt 2 kpa orzekł o uchyleniu w całości decyzji kończącej postępowanie zwykłe i orzekając ponownie co do istoty sprawy przekazał Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa nieruchomości określone w cytowanej już decyzji Wojewody [...] , z wyłączeniem jednak działki nr [...]. Odwołanie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 1999 r. złożył J. S. podnosząc, iż przedmiotową działkę (nr [...]) nabył w dobrej wierze w przetargu publicznym, zorganizowanym przez Agencję Własności Rolnej Skarbu Państwa w dniu 27 lutego 1999 r. Rozpoznając powyższe odwołanie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi orzekł o "uchyleniu zaskarżonej decyzji i umorzeniu postępowania pierwszej instancji", wskazując jako podstawę tego rozstrzygnięcia art. 138 § 1 pkt2kpa. Uzasadniając tę decyzję organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż w myśl art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa i zmianie niektórych ustaw w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 23 stycznia 2000 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z funkcjonowaniem administracji publicznej (Dz. U. Nr 12, poz. 136) nieruchomości rolne nieprzekazane Agencji ostatecznymi decyzjami, wydanymi na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 19 października 19991 r. do dnia 30 czerwca 2000 r. stały się z mocy prawa własnością gmin, na terenie których są położone. Zatem decyzje o przekazaniu nieruchomości, które się stały ostateczne z dniem 30 czerwca 2000 r., traktować należy jako bezprzedmiotowe na skutek zmiany stanu prawnego, bowiem z podaną wyżej datą wygasł termin przejęcia przez Agencję praw i obowiązków, wynikających z wykonywania prawa własności w stosunku do mienia, o którym mowa w art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. Zatem nieruchomości te we wznowionym postępowaniu "nie mogły zostać przekazane do zasobów WRSP, a postępowanie w tej sprawie należało umorzyć". Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zaznaczył jednak, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] września 1994 r. w zakresie dotyczącym działki nr [...] może być przedmiotem kontroli w trybie art. 156 kpa. Z akt postępowania wynika, że o wszczęcie postępowania nadzorczego zwrócił się do organu naczelnego Wojewoda [...]. W skardze na opisaną decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi D. B., S. C. i J. L. r jako spadkobiercy W. i L. C. podnieśli, iż jest ona dla nich krzywdząca. Odpowiadając na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie. Podtrzymując dotychczas prezentowaną argumentację dodał jedynie, iż toczy się już postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 1994 r. w części dotyczącej przekazania Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa działki nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Zaskarżona decyzja podlega uchyleniu z niżej podanych przyczyn. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sdami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270), która w niniejszej sprawie ma zastosowanie z mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kognicji Sądu zobowiązanego do kontroli zaskarżonych decyzji administracyjnych (art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) nie przekroczy zatem podniesienie z urzędu, niezależnie od treści lakonicznej skargi, wadliwości zaskarżonej decyzji, w szczególności w świetle wymogów prawa procesowego. Przede wszystkim zaznaczyć należy, iż zaskarżona decyzja zapadła we wznowionym postępowaniu. W przeciwieństwie do decyzji organu I instancji tj. decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 1999 r. (który powołał się na art. 151 § 1 pkt 2) organ odwoławczy ponownie rozpoznając sprawę nie podał nawet w oparciu o jaki przepis z regulujących sposoby zakończenia postępowania wznowionego orzekał. Ograniczył się zaś tylko do powołania art. 138 § 1 pkt 2 kpa. Z brzmienia rozstrzygnięcia wydanego przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wynika uchylenie "zaskarżonej decyzji" (tj. decyzji Wojewody [...] skoro jej dotyczyło rozpatrywane odwołanie) i umorzenie postępowania pierwszej instancji (czyli w istocie postępowania wznowieniowego). Tymczasem z uzasadnienia objętej skargą decyzji nie wynika wykazanie przesłanek do wydania takiego rozstrzygnięcia, a zwrócenie uwagi na istniejące zdaniem organu odwoławczego podstawy do umorzenia postępowania w przedmiocie przekazania mienia Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa, dokonanego w postępowaniu zwykłym - decyzją Wojewody [...] z dnia [...] września 1994 r. na podstawie art. 17 ust 1 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa i zmianie niektórych ustaw z tej racji, iż nieruchomości rolne nie przekazane Agencji decyzjami ostatecznymi do dnia 30 czerwca 2000 r. stały się z mocy prawa własnością gmin, na terenie których są położone (w świetle regulacji, zawartej w art. 13 ust. 2 powołanej wyżej ustawy w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 23 stycznia 2000 r. - o zmianie niektórych ustaw, związanych z funkcjonowaniem administracji publicznej). Treść uzasadnienia decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazuje zatem, iż rozstrzygnięto na podstawie zmienionego stanu prawnego, co do sprawy będącej przedmiotem rozpoznania w postępowaniu zwykłym nie uchylając jednak decyzji kończącej postępowanie zwykłe, a jedynie decyzję organu I instancji wydaną w postępowaniu wznowieniowym. Pomiędzy rozstrzygnięciem (osnową) decyzji organu odwoławczego, a jego uzasadnieniem zachodzi więc sprzeczność. Sposoby zakończenia postępowania wznowieniowego są ściśle uregulowane (w szczególności w art. 151 kpa) i rozstrzygając w sprawie organ administracji publicznej musi jednoznacznie określić, który z nich wybiera w sprawie, podając podstawę prawną i wykazując istnienie odpowiadających jej przesłanek. Tego wszystkiego zaś zabrakło w zaskarżonej decyzji. Na marginesie należy dodać, iż zastrzeżenia na gruncie niniejszej sprawy budzi odwołanie się Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do brzmienia art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, zmianie niektórych ustaw w brzmieniu ustalonym ustawa z dnia 23 stycznia 2000 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z funkcjonowaniem administracji publicznej skoro przepis ten stanowi o mieniu nieprzekazanym Agencji ostatecznymi decyzjami, a decyzja Wojewody [...] z dnia [...] września 19994 r. była ostateczna i przekazano nią Agencji między innymi sporną działkę nr [...]. Zważyć należy zresztą, iż wznowienie postępowania dotyczyć może wyłącznie decyzji ostatecznych (art. 145 § 1 kpa). Oczywiście sprawą odrębną jest kwestia zasadności wznowienia ostępowania w sprawie w oparciu o przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 5 (nowe okoliczności, nie znane organowi rozstrzygającemu w postępowaniu zwykłym istnieć muszą bowiem już w dniu wydawania decyzji , a nie mogą powstawać dopiero później). Kwestia ta winna być rozważona w dalszym toku postępowania administracyjnego. Nie sposób też nie podnieść, iż uwłaszczenie gmin mieniem określonym w cytowanym przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa i zmianie niektórych ustaw nie mogło dotyczyć nieruchomości stanowiących własność innych niż Skarb Państwa podmiotów. Odnośnie zaś enigmatycznego zapisu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji "że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] września 1999 r. w zakresie działki nr [...] może być przedmiotem kontroli w trybie art. 156" podnieść trzeba, iż postępowanie nadzorcze wyprzedzać winno postępowanie wznowieniowe (poz. B. Adamiak J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz Warszawa 1998, str. 691). Z tych wszystkich względów orzeczono jak w sentencji z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit a. i c. powołanej już ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi