IV SA 3543/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Cysek (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Miron Asesor WSA Tomasz Wykowski Protokolant Dominik Niewirowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2004r. sprawy ze skargi J. K., S. M. i A. Z. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] września 2003 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji udzielającej pozwolenia wodnoprawnego - oddala skargę - Zaskarżoną do sądu administracyjnego decyzją z dnia [...] września 2003r. Nr [...]- Minister Środowiska utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2003r. stwierdzającej z urzędu nieważność decyzji Starosty P. Nr [...] z dnia [...] października 2002r, udzielającej J. K.- pełnomocnikowi Spółki E. s.c. pozwolenia wodnoprawnego na budowę małej elektrowni wodnej, przy istniejącym jazie w km [...] rz. L. oraz na szczególne korzystanie z wód dla celów energetycznych- utrzymał w mocy decyzję organu nadzoru I instancji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podniesiono, że spółka cywilna nie ma osobowości prawnej, jest spółką osobową co oznacza, że wydawane rozstrzygniecie w postępowaniu administracyjnym odnosić się musi do każdego ze wspólników. Rolą zaś pełnomocnika jest jedynie reprezentowanie strony postępowania i nie jest on podmiotem praw i obowiązków. Decyzją która nie określa prawidłowo praw i obowiązków regulowanych w postępowaniu jest decyzją rażąco naruszającą prawo. W konkretnym przypadku pozwolenie wodnoprawne winno być adresowane do wszystkich wspólników spółki tj. do J. K., S. M. i A. Z. Skargę na decyzję Ministra Środowiska oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...] wnieśli J. K., S. M. i A. Z.- wspólnicy spółki E. s. c, żądając ich unieważnienia na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa jako wydanych bez podstaw prawnych oraz z pominięciem uzasadnienia prawnego. Skarżący podnoszą, iż występowali łącznie o wydanie konkretnego pozwolenia wodnoprawnego i skoro zostało ono wydane dla J. K. -pełnomocnika spółki, to nie ma podstaw prawnych do unieważnienia rozstrzygnięcia Starosty P. Każdy ze wspólników spółki cywilnej ma prawo i obowiązek występowania w imieniu pozostałych wspólników. Niezależnie od powyższego wspólnicy wyznaczyli swojego pełnomocnika – J. K., który w ich imieniu prowadził działania mające na celu uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego i wyeliminowanie konieczności uczestnictwa wszystkich wspólników w każdej czynności formalno- administracyjnej. Podkreślili ponadto, iż prawo polskie pozwala działać poprzez pełnomocników bez bezpośredniego udziału strony. Skarżący wskazali również, iż art. 134 ustawy z dnia 18 lipca 200 Ir. Prawo wodne (Dz. U. Nr 115, poz. 1229 z póź. zm) przewiduje przejęcie wszystkich praw i obowiązków przez następcę prawnego zakładu, który uzyskał pozwolenie wodnoprawne. Odpowiadając na skargę Minister Środowiska wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas przedstawioną argumentację, dodatkowo wskazując, iż spółka cywilna nie jest podmiotem gospodarczym w rozumieniu ustawy o działalności gospodarczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Należy w pełni podzielić stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji Ministra Środowiska, iż decyzja która prawidłowo nie określa podmiotu praw i obowiązków z niej wynikających, jest decyzją wydaną z rażącym naruszeniem prawa administracyjnego. Słusznie organ nadzoru stwierdzi, iż adresatem decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym nie może być pełnomocnik, ani spółka cywilna. Rolą pełnomocnika jest bowiem jedynie działanie w imieniu i na rzecz strony postępowania. Strona postępowania w niniejszej sprawie nie mogła również być spółka cywilna "E.". Postępowanie przed organami administracji rządowej i samorządu terytorialnego w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych, rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej, a do takich należy postępowanie w przedmiocie wydania pozwolenia wodnoprawnego, normują przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z przepisem art. 29 tegoż kodeksu, stronami w postępowaniu administracyjnym mogą być osoby fizyczne i osoby prawne a gdy chodzi o państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne i organizacje społeczne- również jednostki nie posiadające osobowości prawnej. Spółka E. s.c. –J. K., S. M. i A. Z., jest spółką prawa cywilnego. Spółka cywilna nie posiada osobowości prawnej. Charakter i uprawnienia spółki cywilnej określają przepisy art. 860- 875 K.c. Spółki cywilnej nie można zatem zaliczyć do katalogu podmiotów wymienionych w art. 29 Kpa. Pozwolenia wodnoprawnego w niniejsze sprawie nie udzielono też państwowej ani samorządowej jednostce organizacyjnej. Nie dotyczyło również organizacji społecznej. W niniejszej sprawie jedynie wspólnicy spółki cywilnej jako osoby fizyczne, mogą więc być podmiotami, którym przysługiwałby status strony w tym postępowaniu, a zatem tytko im mogło być udzielone pozwolenie wodnoprawne. Wobec braku w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego podstaw do przyznania spółce cywilnej przymiotu strony, stanowisko organu nadzoru możliwe byłoby jedynie do wzruszenia gdyby wskazany został przepis szczególny uzasadniający przyjęcie innej oceny statusu spółki cywilnej jako strony w niniejszym postępowaniu. W ocenie Sądu brak jest jednak przepisów szczególnych, które przyznawałyby spółce cywilnej status strony w postępowaniu, którego przedmiotem jest wydanie pozwolenia wodnoprawnego. Takim przepisem nie jest w szczególności powołany przez skarżących art. 134 ustawy z dnia 18 lipca 200 lr. Prawo wodne (Dz. U. Nr 115, poz.1229 z późn. zm). Podstaw takich nie wskazuje również obowiązująca w dacie wydawania decyzji w postępowaniu zwykłym ustawa z dnia 19 listopada 1999r. Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 z późn. zm), która w art. 2 ust. 3 , za przedsiębiorców uznała wprost tylko wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej, nie zaś samą spółkę cywilną. W świetle powyższego należy zatem wskazać, iż stronami postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie, mogli być tylko wspólnicy spółki E. s.c. Oni więc winni być adresatami decyzji wydanej w wyniku tego postępowania. W tej sytuacji należy uznać, iż wydanie spornej decyzji -pozwolenia wodnoprawnego adresowanej do J. K. -pełnomocnika spółki cywilnej E., a nie do wszystkich wspólników spółki stanowi rażące naruszenie prawa, co zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 kpa skutkuje stwierdzeniem nieważności decyzji. Prawidłowo zatem organ nadzoru stwierdził nieważności decyzji Starosty P. z dnia [...] października 2002r., usuwając tym samym z obrotu prawnego decyzję, która poprzez błędne wskazanie podmiotu będącego adresatem praw i obowiązków z niej wynikających rażąco naruszała obowiązujący porządek prawny. Takie rozstrzygnięcie, nie jest jak to sugerowali skarżący przejawem nadmiernego formalizmu ze strony organu nadzoru. Podjęte zostało bowiem w celu wyeliminowania z obrotu decyzji zawierającej wady o charakterze kwalifikowanym, naruszającej podstawowe normy postępowania administracyjnego, których tolerowanie zagrażałoby porządkowi prawnemu. Pozwolenie wodnoprawne określa nie tylko prawa ale również obowiązki. Ich egzekwowanie jest możliwe jedynie w sytuacji prawidłowego określenia adresata decyzji. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji.