IV SA 3575/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Halina Kuśmirek, , Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, Asesor WSA Mariola Kowalska ( spr.), Protokolant Katarzyna Bednarska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2005 r. sprawy ze skarg M. Z., W. B., S. K., J. M., D. G., B. K., A. R., A. C., Z. K., E.W., D. K., K. L., A. B., J. K., L. K., S. M., A. O. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2003 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji skargi oddala. Wojewoda [...], decyzją z dnia [...] maja 2002r. nr [...] stwierdził z urzędu nieważność decyzji Starosty [...] z dnia [...] lutego 2002r. nr [...] znak [...], zatwierdzającej w trybie art. 36a Prawa budowlanego istotne odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego budynku gospodarczego – stajni z maneżem i częścią socjalną na terenie działki [...] we wsi [...] Gmina [...] i zmieniającej w tym zakresie ostateczną decyzję Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2000r. nr [...] – pozwolenie na budowę. W uzasadnieniu swej decyzji Wojewoda [...] wyjaśnił, iż w dniu [...] stycznia 2002r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wszczął postępowanie w sprawie istotnych odstępstw inwestora od warunków określonych w decyzji pozwolenie na budowę. Z uwagi na dokonanie odstępstw Wojewoda [...] uznał, iż decyzja Starosty [...] z dnia [...] lutego 2002r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Wprawdzie od tej decyzji Starosty [...] wniesione zostało odwołanie, jednakże w ocenie organu odwołanie wniosły osoby nie będące stronami. Organ uznał w tej sytuacji, iż należało wzruszyć decyzję w trybie nadzwyczajnym. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł inwestor J. B. Podniósł, iż decyzja Wojewody [...] jest bezzasadna, z uwagi na to, że zatwierdzone odstępstwo polegało na rezygnacji z wykonania pewnych robót budowlanych objętych pierwotnym projektem. Nie mogło być zatem mowy o odstępstwach dokonanych przed wydaniem decyzji Starosty [...] z dnia [...] lutego 2002r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] lipca 2003r. Nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ podniósł, iż od decyzji Starosty [...] z dnia [...] lutego 2002r. zostało złożone odwołanie. Wprawdzie w piśmie przekazującym odwołanie zostało wyrażone stanowisko Starosty [...], iż osoby wnoszące odwołanie nie są stronami, jednakże nie zwalniało to organu odwoławczego od jego rozpoznania. Zastosowanie w takiej sytuacji trybu nadzwyczajnego naruszało zasadę dwuinstancyjności postępowania oraz zasadę dysponowania postępowaniem odwoławczym przez strony. Skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyli: M. Z., W. B., S. K., J. M., D. G., B. K., A. R., A. C., Z. K., E. W., D. K., K. L., A. B., J. K., L. K., S. M., A. O. Wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowanego . Zarzucili decyzji naruszenie przepisów k.p.a. poprzez przyjęcie, iż do czasu rozpatrzenia odwołania postępowanie odwoławcze nie jest zakończone , a tym samym decyzja pierwszoinstancyjna nie jest ostateczna. Ponadto Wojewoda [...] dokonał badania czy osoby występujące w sprawie są stronami postępowania. Ponieważ uznał, iż nie posiadają one przymiotu strony, wzruszył decyzję w trybie nadzwyczajnym. Wnieśli ponadto o zbadanie przez Sąd czy w sprawie zmiany pozwolenia na budowę skarżący posiadają przymiot strony postępowania. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest bezzasadna. Sąd podziela pogląd wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż w niniejszej sprawie niedopuszczalne było rozstrzygnięcie sprawy w trybie nadzwyczajnym, w sytuacji gdy został uruchomiony w stosunku do tej samej decyzji tryb odwoławczy. Wniesienie odwołania wszczęło zwyczajny tryb kontroli decyzji administracyjnych, jakim jest postępowanie odwoławcze. Organ odwoławczy ma szersze uprawnienia niż organ nadzoru, co powoduje, że tryb odwoławczy ma w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego pierwszeństwo przed trybami nadzwyczajnymi, w tym trybem nieważnościowym. Tak więc wniesienie w niniejszej sprawie odwołania od decyzji ma ten skutek, że organ odwoławczy winien był w pierwszej kolejności rozpatrzyć odwołanie, o ile oczywiście zostały spełnione wszystkie wymogi formalne. Organ odwoławczy ma możliwość wyeliminowania z obrotu prawnego każdej decyzji wadliwej, w tym decyzji co do której zachodzą przesłanki określone w art. 156 k.p.a. Wprawdzie przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności mogą być zarówno decyzje ostateczne, jak i nieostateczne, jednakże wniesione przez stronę odwołanie pociągało za sobą konieczność rozpoznania sprawy w trybie zwykłym. Skoro więc w odwołaniu skarżący wnieśli o rozpatrzenie ich odwołania i uchylenie zaskarżonej decyzji, Wojewoda [...] był zobowiązany rozpatrzyć odwołanie w trybie art. 138 kpa, a nie wszczynać postępowanie w trybie nadzoru. W przypadku ustalenia, iż odwołujący się nie są stronami postępowania organ powinien był umorzyć postępowanie odwoławcze i następnie wszcząć postępowanie nieważnościowe. Trafnie zatem Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie w sprawie, ponieważ kontrolowana przez niego w postępowaniu odwoławczym decyzja Wojewody [...] dotknięta była wadą nieważności, i zachodziła konieczność usunięcia jej z obrotu prawnego W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r., Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.) skargę jako bezzasadną należało oddalić.