IV SA 3583/03
WyrokWSA w Warszawie2005-01-28
Skład orzekający: Mirosława Kowalska, Bogusław Cieśla, Grzegorz Czerwiński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny może wydać nowe postanowienie w przedmiocie wykonania zastępczego, podczas gdy istnieje nierozpoznane zażalenie strony na wcześniejsze postanowienie w tym samym przedmiocie, a wcześniejsze postanowienie nie zostało uchylone ani zmienione?Ratio decidendi
Organ egzekucyjny, który wydał postanowienie i doręczył je stronom, jest nim związany. Nie może w trakcie toczącego się postępowania wydawać w tym samym przedmiocie nowego rozstrzygnięcia, gdyż narusza to zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 k.p.a.) oraz zasadę związania organu wydaną decyzją (art. 110 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a.). Wydanie nowego postanowienia, gdy istnieje nierozpoznane zażalenie na wcześniejsze postanowienie, prowadzi do chaosu prawnego i pogorszenia sytuacji strony, zwłaszcza gdy nowa kwota zaliczki jest wyższa.Stan faktyczny
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrywał skargę K. i K. J. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, które utrzymało w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego wzywające skarżących do wykonania obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego oraz do wpłacenia zaliczki na poczet kosztów wykonania zastępczego. Skarżący podnosili, że zastosowany środek egzekucyjny jest uciążliwy i narusza funkcje mieszkalne części ich domu. W trakcie postępowania okazało się, że istnieje nierozpoznane zażalenie skarżących na wcześniejsze postanowienie w przedmiocie wykonania zastępczego z 1998 roku, a organy wydały nowe postanowienie w 2003 roku z wyższą kwotą zaliczki.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosława Kowalska, Asesor WSA Bogusław Cieśla, Asesor WSA Grzegorz Czerwiński, , Protokolant Anna Sokołowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi K. i K. J. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2003 r. nr [...] w przedmiocie wykonania zastępczego w postępowaniu egzekucyjnym. I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, II. zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
Postanowieniem z dnia [...] marca 2003 roku, Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] na podstawie art.l28§l pkt.2 ustawy z dnia [...] czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wezwał K. i K. J. zamieszkałych przy ul. [...] w [...] do wykonania w terminie 7 dni od dnia otrzymania postanowienia obowiązku wymienionego w Tytule Wykonawczym, Nr [...] z dnia [...] września 1995 roku wystawionym przez Urząd Rejonowy w [...]. W postanowieniu zawarty też został warunek, że w przypadku niewykonania obowiązku w terminie zostanie w ciągu jednego miesiąca zlecone wykonanie tego obowiązku Zarządowi Dróg Powiatowych w [...] na koszt i niebezpieczeństwo K. i K. J.
Jednocześnie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] zobowiązał K. i K. J. do wpłacenia kwoty 3000 zł tytułem zaliczki na poczet kosztów zastępczego wykonania obowiązku. W wypadku nie wpłacenia w/w kwoty w terminie kwota ta ma być ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych.
W postanowieniu zawarto też stwierdzenie, że wykonanie obowiązku spowoduje jego wygaśnięcie i zwolnienie K. i K. J. z obowiązku uiszczenia kwoty 3000 zł na pokrycie kosztów wykonania zastępczego.
Na powyższe postanowienie zażalenie złożyli K. i K. J. podnosząc zarzut, iż zastosowany środek egzekucyjny jest dla nich zbyt uciążliwy. Nadto podnieśli, że w pokoju na poddaszu zamieszkuje ich córka wraz z rodziną, a zamurowanie otworu w tym pokoju nie pozwoli na korzystanie z niego jako mieszkania. Pozostanie jedynie możliwość wykorzystania go jako schowek. Ponieważ oni oraz ich córka są bezrobotni nie stać ich na wynajęcie mieszkania i opłacenie czynszu konieczne jest zachowanie funkcji mieszkalnych tego pokoju.
Postanowieniem z dnia [...] lipca 2003 roku, Nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy postanowienie z Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2003 roku.
W uzasadnieniu swojego postanowienia Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że rozstrzygniecie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego jest prawidłowe. Wobec niewypełnienia przez K. i K. J. dobrowolnie nałożonego na nich obowiązku konieczne stało się zastosowanie przedmiotowego środka egzekucyjnego.
Na powyższe postanowienie skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyli K. i K. J. W obszernej skardze opisali przebieg dotychczasowych postępowań administracyjnych związanych z ich budynkiem. W dalszej części skargi skarżący podnieśli zarzut, że ich dom znajduje się w odległości 5,08 m od budynku sąsiadów, który miał być rozebrany ze względu na bezpieczeństwo pożarowe. Podnieśli, że ich skargi, odwołania i zażalenia nie były rozpatrywane dość starannie pod względem merytorycznym. Nadto podnieśli, że nie sposób zrozumieć jak można zlikwidować okna balkonu w domu mieszkalnym, w którym mieszka 6 osób i który posiada wszystkie media. Niezrozumiałym ich zdaniem jest wykonywanie decyzji po upływie 24 lat od jej wydania. W dalszej części skargi podnieśli, że wykonana została inwentaryzacja ich budynku co potwierdza pismo Urzędu Wojewódzkiego w [...]. Podnieśli też, że sąsiedzi budują szereg budynków nie posiadając pozwolenia na budowę. Nadto nigdzie nie zostało wyjaśnione czy korzystanie z ich nieruchomości ma jakikolwiek wpływ na korzystanie z nieruchomości sąsiedniej. Wobec faktu, iż prawo własności jest podstawową zasadą ustrojową konieczne jest zdaniem skarżących stwierdzenie nieważności tytułu wykonawczego z uwagi na wady wynikające z art.l56§l pkt.2 i pkt.4 kpa.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie aczkolwiek nie z powodu zarzutów podniesionych przez skarżących. Wojewódzki Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego postanowienia z prawem materialnym i procesowym. Zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem art. 8 kpa oraz art.110 kpa w zw. z art. 126 kpa.
Zgodnie z treścią art.8 kpa organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. Z kolei zgodnie z treścią art.110 kpa organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej. Przepis art.110 kpa stosuje się odpowiednio do postanowień. Do postanowień wydawanych w postępowaniu egzekucyjnym na mocy art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 24 poz.151 ze zm.) zastosowane mają przepisy kpa o ile przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej.
Zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadani Budowlanego wydane zostało w dniu [...] lipca 2003 roku zaś utrzymane ran w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego wydane zostało w dniu [...] marca 2003 roku. Tymczasem w aktach sprawy znajduje się postanowienie Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] czerwca 1998 roku, Nr [...] na mocy którego zastosowano wobec K. i K. J. środek egzekucyjny w postaci wykonania zastępczego. Na postanowienie to zażalenie złożyli K. i K. J. Zażalenie to nie zostało dotychczas rozpoznane. Z akt sprawy wynika, że zażalenie to zostało przekazane do Urzędu Wojewódzkiego w [...] pismem z dnia [...] sierpnia 1998 roku. Następnie w piśmie z dnia [...] września 1998 roku skierowanym do Dyrektora Wydziału Nadzoru Architektoniczno - Budowlanego Urzędu Wojewódzkiego w [...] przez Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] zawarte zostało stwierdzenie, że wobec wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego zażalenie K. i K. J. uznać należy za bezprzedmiotowe. Wreszcie w uzasadnieniu postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1998 roku o uchyleniu postanowienia Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] sierpnia 1998 roku, Nr [...] o zwieszeniu postępowania egzekucyjnego i umorzeniu postępowania również znalazło się stwierdzenie, że zażalenie K. i K.J. uznać należy za bezprzedmiotowe.
Postanowienie z dnia [...] sierpnia 1998 roku, wydane zostało w oparciu o art.56§l pkt.l i §3 przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z treścią tego przepisu - w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania postanowienia o zawieszeniu postępowania - organ egzekucyjny mógł wydać postanowienie o zawieszeniu postępowania jeżeli uznał zarzuty za uzasadnione. Skoro jednak postanowienie to zostało uchylone i postępowanie w tym przedmiocie umorzone to postanowienie Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] czerwca 1998 roku, Nr [...] powróciło do obrotu prawnego. Tym samym winno być rozpoznanie zażalenie K. i K. J. na to postanowienie.
Organ administracji publicznej wydając postanowienie z dnia [...] czerwca 1998 roku, Nr [...] i doręczając je stronom postępowania został nim związany. Adresatom tego postanowienia wskazał bowiem w jaki sposób wpływać będzie ono na ich prawa lub obowiązki. Nie może go w żaden sposób zmieniać ani modyfikować. Nie można też w trakcie toczącego się postępowania wydawać w tym samym przedmiocie nowego rozstrzygnięcia, gdyż będzie to nic innego jak zmiana rozstrzygnięcia pierwotnego. Wydanie nowego rozstrzygnięcia narusza przepis art.110 kpa w zw. z art.126 kpa. Narusza to również przepis art. 8 kpa tj. zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa. Jeżeli w tej samej sprawie wydawane są dwa rozstrzygnięcia to osoba do której kierowane są takie rozstrzygnięcia nie wie w istocie jakie nałożone zostają na nią obowiązki. W niniejszej sprawie prowadziłoby to również do pogorszenia sytuacji K. i K. J. W postanowieniu z dnia [...] czerwca 1998 roku, Nr [...] zobowiązani zostali oni do wpłacenia zaliczki na poczet kosztów wykonania zastępczego w wysokości 2000 zł. W postanowieniu z dnia [...] marca 2003 roku kwota zaliczki do wpłacenia której zostali zobowiązani wnosi już 3000 zł.
Nadto stwierdzić należy, że gdyby nawet organ odwoławczy uznał, że zażalenie K. i K. J. stało się bezprzedmiotowe to winien wydać w tym przedmiocie stosowne rozstrzygnięcie tj. umorzyć postępowanie na podstawie art.138§l pkt.3 kpa. Niedopuszczalne jest stwierdzanie, że zażalenie jest bezprzedmiotowe w piśmie lub w uzasadnieniu innego postanowienia.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych przez skarżących stwierdzić należy, iż nie mogą być one podstawą uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu I instancji. W niniejszym postępowaniu nie podlega ocenie prawidłowości wydania decyzji o nakazie rozbiórki balkonu i zamurowaniu okna. Wyrokiem dnia 07 marca 1995 roku, sygn. akt IV SA 467/94 Naczelny Sąd Administracyjny przesądził, iż decyzja ta została wydana zgodnie z prawem oddalając wniesioną na nią przez K. i K. J. skargę. Wykonanie decyzji o nakazie rozbiórki płyty balkonowej i zamurowaniu okna nie ulega przedawnieniu. Niezależnie od tego, ile lat minęło od jej wydania organy egzekucyjne mają obowiązek jej egzekwowania.
Z powyższych względów na podstawie art. 154§1 pkt.l pkt.c i art.152 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2000 roku Nr 153 poz. 1270) w związku z art. 97§1 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zmianami) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło