IV SA 3620/02

W IMIENIU RZECZYPOSPOLIETJ POLSKIEJ Dnia 7 maja 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie W składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Gronowski (spr.) Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Asesor WSA Andrzej Wieczorek Protokolant Aleksandra Borowiec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja 2004 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o. o. w Warszawie: * na wynik protokołu kontroli nr [...] [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w W. * na wynik protokołu kontroli nr [...] [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w W. w przedmiocie certyfikacji na znak bezpieczeństwa 1. odrzuca skargę na wynik protokołu kontroli nr [...] 2. uchyla protokół kontroli nr [...] 1. stwierdza, że uchylony protokół kontroli nr [...] nie może być wykonany Protokołem kontroli nr [...] [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej sporządzonym w dniu [...] lutego 2002 r. ustalono fakt wprowadzenia przez [...] Sp. z o.o. w W., zwanej "skarżącą", do obrotu handlowego podlegających obowiązkowi certyfikacji na znak bezpieczeństwa [...] sztuk zapalniczek napełnionych gazem płynnym wartości 61.230,53 zł, z naruszeniem art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. o badaniach i certyfikacji (Dz. U. Nr 55, poz. 250 ze zm.) w związku z objęciem tych zapalniczek wymogiem certyfikacji na znak bezpieczeństwa rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 9 listopada 1999 r. w sprawie wykazu wyrobów wyprodukowanych w Polsce, a także wyrobów importowanych do Polski po raz pierwszy, mogących stwarzać zagrożenie albo służących ochronie lub ratowaniu życia, zdrowia lub środowiska, podlegających obowiązkowi certyfikat- cji na znak bezpieczeństwa i oznaczania tym znakiem, oraz wyrobów podlegających obowiązkowi wystawiania przez producenta deklaracji zgodności (Dz. U. z 2000 r. Nr 5, poz. 53). W świetle przepisu art. 13 ust. 1 cytowanej ustawy wyroby importowane do Polski po raz pierw- szy, mogące stwarzać zagrożenie, albo które służą ochronie lub rato- waniu życia, zdrowia i środowiska, podlegają - zależnie od stopnia zagrożenia - obowiązkowi: certyfikacji na zastrzeżony przez Centrum znak bezpieczeństwa i oznaczania tym znakiem (pkt 1) lub wysta- wiania przez producenta, na jego wyłączną odpowiedzialność, dekla- racji zgodności (pkt 2). Ustalono po stronie skarżącej obowiązek wpłacenia bez wezwania w Urzędzie Skarbowym właściwym ze względu na siedzibę skarżącej kwoty 61.230,53 zł, stosownie do prze- pisu art. 26 ust. 1 powołanej ustawy. Zgodnie z tym przepisem przed-siębiorca, który wprowadził do obrotu wyroby podlegające oznacza- niu znakiem bezpieczeństwa, a nieoznaczone tym znakiem, wyprodu-kowane niezgodnie z wymaganiami stanowiącymi podstawę przyzna- nia prawa stosowania tego znaku lub nieposiadające dokumentu do-puszczającego do obrotu, a także niespełniające wymagań stanowią- cych podstawę do wydania tego dokumentu, jest obowiązany wpłacić do budżetu państwa kwotę stanowiącą 100% sumy uzyskanej ze sprzedaży zakwestionowanych wyrobów. Pouczono skarżącą o moż- liwości złożenia na ustalenia protokołu z kontroli skargi do Naczelne- go Sądu Administracyjnego, zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) w trybie art. 34 ust. 3 tej ustawy. Stosownie do art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym Sąd orzeka w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Natomiast w świetle art. 34 ust. 3 tej ustawy, jeżeli ustawa nie przewiduje środków odwoławczych w sprawie będącej przedmiotem skargi, należy przed wzniesieniem jej do Sądu zwrócić się do właściwego organu z wezwaniem do usunięcia naruszenia pra- wa. Skarga może być wniesiona po upływie 30 dni od dnia doręczenia wezwania. W dniu 5 marca 2002 r. skarżąca wniosła do [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w W. uwagi do protokołu kontroli nr [...] wraz z wezwaniem do usunięcia naruszenia przepisów prawa. Według skarżącej nie dotyczył jej obowiązek certyfikacji, a to z uwagi na istnienie okoliczności, o których mowa w art. 13 ust. 4 ustawy o badaniach i certyfikacji. Zgodnie z tym przepisem obowiązek, o którym mowa w ust. 1, nie dotyczy wyrobów wykonywanych jednostkowo na indywidualne zamówienia użytkowników, pod warunkiem że zostaną spełnione wymagania dotyczące bezpieczeństwa pracy i użytkowania oraz ochrony życia, zdrowia i środowiska. Jak wywodzi nie narusza tego przepisu oferta skarżącej kierowana wyłącznie do zindywidualizowanych klientów, niejednokrotnie kolekcjonerów i miłośników sztuki jubilerskiej, w przedmiocie nabycia zapalniczek znanych i cenionych firm. Z tych względów brak było podstaw do ustalenia po stronie skarżącej obowiązku zapłaty do budżetu państwa sankcji ekonomicznych w kwocie 61.230,53 zł. [...] Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej w piśmie z dnia 2 kwietnia 2002 r. poinformował skarżącą że dla wyjaśnienia stanu faktycznego odnoszącego się zarówno do zamówień indywidualnych na wspomniane zapalniczki jak i wartości ich sprzedaży będą wznowione czynności kontrolne. Stąd na obecnym etapie sprawy bezprzedmiotowe jest rozpatrzenie wezwania do usunięcia naruszenia prawa. [...] Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej, w ślad za pismem z dnia 2 kwietnia 2002 r., ponownie podjął czynności kontrolne, które zostały sfinalizowane protokołem kontroli nr [...]. W protokole tym powołano się na stanowisko Polskiego Centrum Badań i Certyfikacji wyrażone w piśmie z dnia [...] maja 2002 r. nr [...]. Według Polskiego Centrum Badań i Certyfikacji pojęciu wyrobu wykonanego jednostkowo na indywidualne zapotrzebowanie użytkownika mogłyby mieścić się m.in. wyroby, które nie są produkowane seryjnie, mające zaspokajać indywidualne potrzeby zamawiającego, wyroby zaprojektowane specjalnie według wytycznych użytkownika lub są produkowane seryjnie, lecz ze zmianami kon-strukcyjnymi określonymi przez użytkownika w celu dostosowania ich do jego indywidualnych potrzeb (które nie służą przynajmniej w założeniu do dalszej odsprzedaży), przy jednoczesnym spełnieniu wymagań dotyczących bezpieczeństwa pracy i użytkowania oraz ochrony życia, zdrowia i środowiska. Wprowadzając do obrotu impor-towane zapalniczki wykonywane na indywidualne zamówienie użyt-kownika skarżąca, zdaniem Polskiego Centrum Badań i Certyfikacji, powinna była wykazać, na podstawie dokumentacji technicznej (pro-jektowej) oraz zamówień indywidualnych użytkowników, iż wyroby te zostały wykonane według ich zapotrzebowania. Jeżeli skarżąca nie posiada np. pisemnego zamówienia na wykonanie wyrobu noszącego cechy wyróżniające go spośród innych wyrobów danego rodzaju, wy- rób taki powinien przynajmniej posiadać znaczące cechy konstrukcyj- ne itp., mogące go odróżnić od innych wyrobów oferowanych seryj- nie. W ocenie [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej, wyrażonej w protokole kontroli nr [...], skarżąca nie przedłożyła dowodów na okoliczność, aby wspomniane zapalniczki zostały wykonane jednostkowo na indywidualne zamówienie użytkowników w rozumieniu art. 13 ust. 4 ustawy o badaniach i certyfikacji. Okoliczność zaś, iż zapalniczki te spełniają wymagania dotyczące bezpieczeństwa pracy i użytkowania oraz ochrony życia, zdrowia lub środowiska, sama przez się nie jest wystarczająca dla wyłączenia tego towaru spod rygorów omawianej ustawy, skoro ich wprowadzenie do obrotu nie było następstwem indywidualnych zamówień użytkowników. Według ustaleń protokołu kontroli nr [...] skarżąca sprzedała [...] sztuk zapalniczek o wartości 95.502,57 zł. Tym samym, powołu- jąc się na przepis art. 26 ust. 1 ustawy o badaniach i certyfikacji, usta- lono po stronie skarżącej obowiązek wpłacenia do budżetu państwa 100% sumy uzyskanej ze sprzedaży omawianych zapalniczek. W protokole kontroli nr [...] ponownie pouczono skarżącą o prawie wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego sto- sownie do art. 16 ust. 1 pkt 4 i art. 34 ust. 3 ustawy o NSA. Na ustale- nia tego protokołu, zgodnie z pouczeniem, skarżąca pismem z dnia 2 października 2002 r. złożyła wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. [...] Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej podtrzymał ustalenia zawarte w protokole nr [...], o czym powiadomił skarżącą pismem z dnia 6 listopada 2002 r. Skarżąca w dniu 29 kwietnia 2002 r. złożyła skargę do Naczel- nego Sądu Administracyjnego na wynik kontroli nr [...], zaś w dniu 28 listopada 2002 r. na wynik kontroli nr [...]. Akcentuje bezpodstawność stanowiska organu kontrolnego, aby import zapalniczek me stanowił importu na indywidualne zamówienie użytkowników. Jak wskazuje marketingowa strategia działalności skarżącej opiera się na przyjmo- waniu indywidualnych zamówień na zapalniczki będące przedmiotem kontroli Były to zamówienia w formie innej niż pisemna uznane za wiarygodne. Mimo podnoszenia tej okoliczności w postępowaniu ad- ministracyjnym organ kontroli nie ustosunkował się do tego stanowi- ska w protokole kontroli. Ponadto powołała się na oświadczenia pro- ducentów o zgodności zapalniczek z odpowiednimi normami. Nieza- leżnie od powyższego, zdaniem skarżącej, obowiązek wniesienia opłaty, o której mowa w art. 26 ust. 1 ustawy o badaniach i certyfikacji, powinien mieć formę decyzji. [...] Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej wniósł o odrzucenie skargi na wynik protokołu kontroli nr [...], a to z uwagi na wszczęcie postępowania w sprawie zmiany ustaleń tego protokołu, o czym skarżąca była informowana. Powołał się na przepis art. 35 ust. 4 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyj- nym (Dz U Nr 74, poz. 368 ze zm.). Stosownie do tego przepisu nie można wnieść skargi do Sądu, jeżeli toczy się postępowanie w celu zmiany, uchylenia lub stwierdzenia nieważności aktu albo innej czyn- ności. [...] Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej wniósł o oddalenie skargi na wynik protokołu kontroli nr [...]. Podtrzymał stanowisko, iż brak jest podstaw prawnych dla wydania przez niego decyzji administracyjnej w przedmiocie ustalenia opłata o której mowa w art. 26 ust. 1 ustawy o badaniach i certyfikacji. Obowiązek ten bowiem wynika z mocy samego prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Z dniem 1 stycznia 2004 r. weszły w życie: • ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów admini- stracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), zwana u.s.a., • ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwana p.s.a., • ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające usta- wę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), zwana p.w.u.p. Jednocześnie uchylona została ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), która obowiązywała w dacie wniesienia skargi w niniejszej sprawie. W świetle art. 97 § 1 p.w.u.p. sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Taka sytuacja ma więc miejsce w niniejszej spra- wie i dlatego postępowanie toczy się na podstawie p.s.a. Zgodnie z art. 1 § 1 u.s.a. sądy administracyjne sprawują wy- miar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji pu- blicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z pra- wem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Wchodzi więc tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej do- konywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Innymi słowy, przynajmniej zasadniczo, sąd administracyjny nie roz- waża kwestii, czy decyzja organu administracji publicznej jest słusz- na, lecz czy mieści się w granicach obowiązującego prawa material- nego i procesowego. Zważywszy na pozostawanie ze sobą obu skarg w związku Sąd, stosownie do art. 111 § 2 p.s.a., zarządził ich połączenie do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia, pod wspólną sygn. akt 6 IV SA 3620/02. Sąd podzielił stanowisko [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w przedmiocie przedwczesności złożenia skargi na wynik protokołu kontroli nr [...]. Skarga ta bowiem została złożona przed wyczerpaniem obligatoryjnego trybu związanego z wezwaniem przez stronę organu administracji publicznej do usunięcia naruszenia prawa (por. art. 52 § 3 i 4 p.s.a.). Z tych względów skarga na wynik protokołu kontroli nr [...] podlega odrzuceniu (art. 58 § 1 pkt 6 p.s.a.). Przechodząc do oceny zaskarżonej czynności z zakresu admini- stracji publicznej, jaką w świetle art. 3 § 2 pkt 4 p.s.a. jest wynik pro- tokołu kontroli nr [...], w którym ustalono po stronie skarżącej obo- wiązek wpłacenia do budżetu państwa kwoty 95.502,57 zł tytułem 100% sumy uzyskanej ze sprzedaży wyrobów wprowadzonych do ob- rotu z naruszeniem przepisów o obowiązku certyfikacji na znak bez- pieczeństwa i oznaczania tym znakiem (art. 26 ust. 1 ustawy o bada- niach i certyfikacji), skarga w tym zakresie zasługuje na uwzględnie- nie. Jak to bowiem trafnie wskazała skarżąca rozstrzygnięcie [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w przedmiocie obowiązku wpłacenia kwoty, o której mowa w art. 26 ust. 1 cytowanej ustawy, powinno nastąpić w formie decyzji. Tym samym wynik protokołu kontroli nr [...], w omawianym zakresie, zapadł z naruszeniem art. 104 § 1 k.p.a. Takie stanowisko jest zgodne z treścią, uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 września 2003 r. nr OPS 2/03. W świetle tej uchwały protokół z kontroli jest wyłącznie rejestracją przeprowadzonych czynności w rozumieniu art. 67 k.p.a. Natomiast ilość i wartość wyrobów i usług, których dotyczą uchybienia wymienione w art. 26 ustawy o badaniach i certyfikacji, organ Inspekcji Handlowej określa w drodze decyzji administracyjnej wydanej na podstawie art. 27 ust. 1 cytowanej ustawy. Zgodnie z powołanym wyżej przepisem organ kontroli upoważniony do kontrolowania działalności podmiotów gospodarczych zawiadamia właściwy urząd skarbowy o stwierdzeniu uchybień, o których mowa w art. 26, oraz określa ilość i wartość wyrobów lub usług, których te uchybienia dotyczą. Skoro zatem wynik kontroli w przedmiocie ustalenia po stronie skarżącej obowiązku, o którym mowa w art. 26 ust. 1 ustawy o badaniach i certyfikacji, w zakresie ilości, wartości i wysokości opłaty do budżetu państwa, objęty treścią protokołu nr [...], zapadł z naru- szeniem art. 27 ust. 1 tej ustawy, a także z naruszeniem art. 104 § 1 k.p.a., należało uchylić ten protokół kontroli (art. 146 § 1 p.s.a.). Za uchyleniem protokołu kontroli przemawia również wzgląd na nieusto-sunkowanie się w nim przez organ administracji publicznej do zarzu- tów skarżącej w kwestii przyjmowania przez nią indywidualnych za- mówień na zapalniczki będące przedmiotem kontroli, w czym upa- trywała ona wyłączenie tych zapalniczek spod wymogów certyfikacji na znak bezpieczeństwa. Stosownie do art. 152 p.s.a. orzeczono, iż zaskarżony protokół kontroli nie może być wykonany.