IV SA 3664/03
WyrokWSA w Warszawie2005-01-28
Skład orzekający: Mirosława Kowalska, Bogusław Cieśla, Grzegorz Czerwiński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o nakazie rozbiórki obiektu budowlanego, wydana na podstawie przepisów Prawa budowlanego z 1974 r., może być oparta na planie zagospodarowania przestrzennego uchwalonym po dacie zakończenia budowy obiektu?Ratio decidendi
Decyzja o nakazie rozbiórki obiektu budowlanego, wydana na podstawie art. 37 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., wymaga oceny zgodności obiektu z planem zagospodarowania przestrzennego obowiązującym w dacie zakończenia budowy. Nie można oceniać legalności obiektu na podstawie planu uchwalonego po zakończeniu jego budowy, a w przypadku braku jednoznacznego ustalenia daty zakończenia budowy, należy przeprowadzić postępowanie dowodowe w celu jej ustalenia. Brak wypisu i wyrysu z planu zagospodarowania przestrzennego w aktach sprawy uniemożliwia prawidłową ocenę zgodności obiektu z planem.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi R. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą rozbiórkę budynku zakładu usług fryzjerskich. Budynek został wybudowany przed wejściem w życie ustawy Prawo budowlane z 1994 r., a jego legalność była kwestionowana ze względu na częściowe usytuowanie w projektowanych liniach rozgraniczających ulicy oraz bliskość linii energetycznej. Wcześniejsze postępowania administracyjne i sądowe nie doprowadziły do prawomocnego rozstrzygnięcia.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosława Kowalska, , Asesor WSA Bogusław Cieśla, Asesor WSA Grzegorz Czerwiński (spr.), Protokolant Anna Sokołowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
Decyzją z dnia [...] lutego 1996 roku, Nr [...] Burmistrz Miasta [...] na podstawie art.42 ust.3 ustawy z dnia 24 października 1974 roku Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38 poz.229) zezwolił R. S. na czasowe użytkowanie zakładu usług fryzjerskich wybudowanego na działce nr [...] położonej w W. przy ul. L. do dnia [...] grudnia 1999 roku z uwagi na projektowane poszerzenie-ulicy L..
W uzasadnieniu swojej decyzji Burmistrz Miasta [...] stwierdził, że zgodnie z zatwierdzonym Uchwałą Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] listopada 1994 roku, Nr [...] - opublikowaną w Dz. Urzędowym Województwa [...] Nr [...] poz. [...] z dnia [...] grudnia 1994 roku - planem zagospodarowania przestrzennego działka położona jest na terenie projektowanego poszerzenia ulicy L. oraz na terenie zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej o podwyższonych wymogach ekologicznych.
R. S. wybudował budynek w postaci zakładu usług fryzjerskich przed wejściem w życie ustawy z dnia 07 lipca 1994 roku Prawo budowlane (Dz. U Nr 89 poz.414 ze zm.).
Decyzją Nr [...] wstrzymane zostały roboty budowlane przy tym budynku oraz nakazano R. S. wykonanie inwentaryzacji technicznej. Inwentaryzacja ta została wykonana i pozytywnie zaopiniowana przez Sanepid oraz Zakład Energetyczny.
Z uwagi na fakt, iż budynek znajduje się częściowo w projektowanych liniach rozgraniczających ulicy L. zadaniem Burmistrza Miasta [...] zachodzą przesłanki do udzielenia pozwolenia na czasowe użytkowanie przedmiotowego budynku.
Decyzją z dnia [...] stycznia 1997 roku, Nr [...] Wojewoda [...] po rozpoznaniu odwołania R. K. utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] lutego 1996 roku.
W uzasadnieniu swojej decyzji Wojewoda [...] stwierdził, że z wypisu i wyrysu obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego wynika, że na terenie oznaczonym symbolem [...] dopuszczalna jest realizacja budownictwa jednorodzinnego z usługami towarzyszącymi i nie zachodzą przesłanki do natychmiastowego nakazu rozbiórki przedmiotowego budynku, a pozwolenie na użytkowanie tego obiektu do dnia [...] grudnia 1996 roku uzasadnione jest planowanym poszerzeniem ulicy L..
Wyrokiem z dnia 22 lutego 1999 roku, sygn. akt IV SA 412/97 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 1997 roku, Nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] lutego 1996 roku, Nr [...].
W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności sprawy niezbędne dla jej rozstrzygnięcia. Zdaniem Sądu nie można uznać za udowodnione, że sporna inwestycja jest zgodna z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W aktach sprawy brak jest wypisu i wyrysu z tego planu. Co więcej w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego przytaczane są nieco inne ustalenia planu dla obszaru położenia inwestycji (realizacja budownictwa jednorodzinnego z usługami towarzyszącymi) niż w uzasadnieniu decyzji organu I instancji (zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna o podwyższonych wymogach ekologicznych). Organ II instancji utrzymując w mocy decyzję organu I instancji podał w uzasadnieniu swojej decyzji inny termin zezwolenia na użytkowanie przedmiotowego obiektu ([...] grudnia 1996 roku), gdy tymczasem organ I instancji określił termin trzy lata dłuższy ([...] grudnia 1999 roku). Nadto wobec wyraźnego zarzutu strony skarżącej budzi wątpliwości posiadanie przez zastępcę Burmistrza Miasta [...] uprawnienia do wydawania decyzji. Z materiałów sprawy nie wynika też aby stosownie do dyspozycji art.5 ust.l pkt.6 ustawy z dnia 24 października 1974 roku Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38 poz. 229 ze zm.) organy orzekające w sprawie rozważyły ochronę uzasadnionych interesów skarżącego jako osoby trzeciej.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2002 roku, Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] na podstawie art.37 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia [...] października 1974 roku Prawo budowlane nakazał R. S. zamieszkałemu w W. przy ul. L. rozbiórkę budynku zakładu usług fryzjerskich adaptowanego na cele małej gastronomii na działce o nr ew. [...] położonej przy ul. L.w W..
W uzasadnieniu swojej decyzji Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] stwierdził, że z informacji uzyskanej z Urzędu Gminy [...] wynika, że w planach miejscowych Gminy [...] działka o nr ew. [...] przy ul. L.położona jest częściowo w strefie przeznaczonej pod komunikację tj. w planowanych liniach rozgraniczających ulicy L.. Nadto znajduje się pod istniejącą linią energetyczną średniego napięcia 15 kV, od której obowiązuje strefa izolacji sanitarnej bez prawa zabudowy 5,1 m od skrajnych przewodów po obu stronach oraz ograniczona jest wysokość obiektów po tą linią. W tej sytuacji zachodzą przesłanki z art.37 pkt.l ustawy z dnia 24 października 1974 roku Prawo budowlane do wydania nakazu rozbiórki przedmiotowego budynku.
Od powyższej decyzji odwołanie złożył R. S. podnosząc zarzut, że pierwszy budynek zakupiony został wraz z placem w 1968 roku. Drugi budynek wybudowany został przed 1995 rokiem. Stwierdził, że posiada plany zarówno na jeden jak i drugi budynek wydane przez Urząd Miasta [...] przed 1995 rokiem. Nie było w nich zastrzeżenia, że pozwolenie wydawane jest na czas określony. Linia wysokiego napięcia, która przechodziła nad jego budynkiem została zlikwidowana w 2001 roku. Druga linia biegnie wzdłuż ulicy L.. Odległość tej linii do wierzchołka jego budynku wynosi 10 m. Odnośnie poszerzenia ulicy L. to wyraża on na to zgodę. Jeśli wszyscy sąsiedzi się usuną to on także się usunie jednakże Urząd Miasta winien pokryć związane z tym koszty.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2003 roku, Nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] grudnia 2002 roku podzielając zawartą w niej argumentację.
Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył R. S. opisując samowolę budowlaną jakiej dopuścił się jego sąsiad. Podniósł także, iż otrzymał on pozwolenie na użytkowanie wybudowanych przez siebie samowolnie 'budynków, a tymczasem wydano nakaz rozbiórki budynku, który został kupiony w 1974 roku wraz z placem. Budynek, który dostawił został przez niego przeznaczony na Zakład Fryzjerski. Budynek ten nie jest samowolnie postawiony. Zgody na budowę budynku w granicy nie wyrażał sąsiad lecz jego syn i była to zgoda ustna.
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie z powodu zarzutów podniesionych przez skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonej decyzji z prawem materialnym i procesowym. Zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 7 kpa i art.77 kpa.
Zgodnie treścią art. 37 ust.l ustawy z dnia 24 października 1974 roku Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38 poz.29 ze zm.) rozbiórce podlegają obiekty budowlane lub ich części będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy. Treść tego przepisu wskazuje, że przy ocenie czy samowola budowlana jest zgodna z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego pod uwagę brany jest plan zagospodarowania przestrzennego z daty budowy tychże obiektów. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego jest bowiem również przepisem prawnym. Pogląd ten znajduje potwierdzenie w dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W wyroku z dnia 19 maja 1995 roku, sygn. akt IV SA 196/96 (niepublikowane) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "z uwagi na zapis zawarty w przepisie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 roku, istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy jest to, jaki plan obowiązywał w dacie budowy przedmiotowego obiektu, a nie to jaki plan będzie obowiązywał w przyszłości".
W niniejszej sprawie podstawą rozstrzygnięć Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] oraz [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego był ogólny plan zagospodarowania przestrzennego Gminy [...] - zatwierdzony uchwałą Rady Miejskiej w [...], Nr [...] z dnia [...] listopada 1994 roku opublikowany w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] Nr [...] poz. [...] z dnia [...] grudnia 1994 roku. Tymczasem jako datę zakończenia budowy obiektu budowlanego objętego nakazem rozbiórki przyjęto ogólnie 1994 rok. Tak ogólnie przyjęta data jest zdaniem Sądu niewystarczająca do wydania prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie. Konieczne jest ustalenie czy budowa obiektu zakończona została po wejściu w życie wyżej wymienionego planu czy też zanim plan ten wszedł w życie. Jeśli budowa obiektu zakończona została przed wejściem w życie wyżej wymienionego planu to ocena zgodności tego obiektu z warunkami zawartymi w planie zagospodarowania nie może być dokonana w oparciu o plan uchwalony przez Radę Gminy [...]uchwałą z dnia [...] listopada 1994 roku tylko w oparciu o plan obowiązujący poprzednio. W świetle dotychczas zgromadzonego materiału dowodowego sytuacji takiej wykluczyć nie można. Nie można też wykluczyć, iż w myśl przepisów poprzednio obowiązującego planu zagospodarowania legalizacja samowoli byłaby możliwa.
W celu ustalenia dokładnej daty zakończenia budowy obiektu należy zdaniem Sądu przesłuchać w charakterze świadka sąsiada skarżącego oraz skarżącego w charakterze strony.
Nadto zwrócić należy uwagę, że w uzasadnieniu wyroku z dnia 22 lutego 1999 roku, sygn. akt IV SA 412/97 Naczelny Sąd Administracyjny wyraźnie stwierdził, iż do akt sprawy należy załączyć wypis i wyrys z planu zagospodarowania przestrzennego. Tymczasem w aktach sprawy znajduje się tylko informacja Wydziału Zagospodarowania Przestrzennego Urzędu Miejskiego w [...] o treści planu. Oznacza to, iż nie zostały zrealizowane wytyczne Sądu w tym względzie. Brak wypisu i wyrysu planu powoduje niemożność oceny prawidłowości wydanej decyzji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy wypis i wyrys z planu zagospodarowania przestrzennego winien być więc załączony do akt sprawy.
Powodem uchylenia zaskarżonej decyzji nie mogą być natomiast zarzuty podnoszone przez skarżącego. Nawet jeśli sąsiad skarżącego dopuścił się samowoli budowlanej to nie ma to żadnego wpływu na ocenę prawidłowości decyzji wydanej w niniejszej sprawie.
Nie można też zgodzić się z twierdzeniem skarżącego, iż wydana decyzja o nakazie rozbiórki dotyczy budynku zakupionego przez niego w 1974roku. Dotyczy ona tylko budynku dobudowanego przez niego w 1994 roku. Nie można również zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, iż wybudowany przez niego w roku 1994 budynek nie jest samowolą budowlaną. W toku postępowania ponad wszelką wątpliwość ustalono, iż na budowę tego budynku skarżący nie posiadał pozwolenia na budowę. Okoliczność, iż skarżący dokonał inwentaryzacji budynku nie powoduje jeszcze legalizacji tego budynku. Bez znaczenia dla oceny zaskarżonej decyzji jest też to czy na budowę obiektu budowlanego wyrażał zgodę sąsiad skarżącego. Przepis art.37 ustawy z dnia 24 października 1974 roku Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38 poz.29 ze zm.) nie uzależnia legalizacji samowoli budowlanej od tego czy na budowę tę wyraził zgodę sąsiad inwestora.
Z powyższych względów na podstawie art. 145§1 pkt.l a i c oraz art.152 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2000 roku Nr 153 poz. 1270 ze zmianami) w związku z art. 97§1 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1271 ze zmianami) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło