IV SA 3694/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Czesława Socha, Sędziowie NSA Bożena Walentynowicz, As. WSA Grzegorz Czerwiński (spr.), Protokolant Anna Kuklińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2004 r. sprawy ze skargi J.M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2002 roku Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w postępowaniu wznowieniowym 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatu [...] z dnia [...] czerwca 2002 roku Nr [...] 2) zasądza od Wojewody [...] na rzecz J.M. kwotę 10 (dziesięciu) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] sierpnia 1997 roku Nr [...] Kierownik Urzędu Rejonowego w [...] zatwierdził projekt budowlany i udzielił inwestorowi Urzędowi Miejskiemu w [...] pozwolenia na budowę sieci wodociągowej z przyłączami w mieście G. w ulicy [...], [...] i [...]. Decyzja ta stała się ostateczna. Pismem z dnia 19 marca 1999 roku J.M. poinformował Starostę Powiatu [...], że jest współposiadaczem działki o nr ewidencyjnym nr [...], którą to współwłasność nabył w drodze darowizny. Nr [...] podany został omyłkowo, gdyż w rzeczywistości pismo dotyczyło działki o nr ewidencyjnym [...]. Drugim współwłaścicielem tej działki jest natomiast brat jego matki A.P. W dalszej części swego pisma J.M. wniósł o stwierdzenie nieważności pozwolenia na budowę wodociągu, albowiem nie wyrażał zgody na jego przeprowadzenie przez działkę, której jest współposiadaczem. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 1999 roku Nr [...] na podstawie art.145 par.1 pkt.4 kpa Starosta Powiatu [...] wznowił postępowanie w sprawie wydania pozwolenia na budowę sieci wodociągowej z przyłączami w mieście G. w ulicy [...], [...] i [...] udzielonego Urzędowi Miejskiemu w [...]. Decyzją z dnia [...] czerwca 2002 roku Nr [...] Starosta Powiatu [...] umorzył postępowanie w sprawie uchylenia decyzji Nr [...] z dnia [...] sierpnia 1997 roku dotyczącej udzielenia pozwolenia na budowę dla Urzędu Miejskiego w [...] między innymi przyłącza wodociągowego na działce Nr [...] położonej w G. przy ul. [...]. W uzasadnieniu decyzji Starosta Powiatu [...] stwierdził, że wobec faktu, iż inwestycja polegająca na budowie przyłącza wodociągowego na działce Nr [...] położonej w G. przy ul. [...] została zrealizowana prowadzenie postępowania mającego na celu wyjaśnienie stanu prawnego tej działki i ustalanie osób mających prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane stało się bezprzedmiotowe. Decyzja dotycząca pozwolenia na budowę została wykonana i wywołała określone skutki prawne zaś kwestia własności winna być uregulowana przed udzieleniem pozwolenia na budowę przedmiotowej inwestycji. Od powyższej decyzji odwołanie złożył J.M. podnosząc zarzut, iż budowa przyłącza nastąpiła bez jego zgody jako współposiadacza działki o nr ewidencyjnym [...] co stanowiło rażące naruszenie prawa. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2002 roku Nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty Powiatu [...]. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda stwierdził, że zgodnie z art.105 par.1 kpa gdy postępowanie z jakichkolwiek przyczyn stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Wobec faktu, iż inwestycja dotycząca pozwolenia na budowę przyłącza wodociągowego na działce Nr [...] położonej w G. przy ul. [...] została zrealizowana postępowanie w sprawie stało się bezprzedmiotowe. Aktualnie wszelkie roszczenia związane z budową bez uprzedniego uregulowania stanu prawnego inwestycji mogą być rozstrzygane jedynie przed sądem powszechnym w postępowaniu cywilnym. Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł J.M. podnosząc ponownie zarzut, że budowa przyłącza nastąpiła bez jego zgody jako współposiadacza działki o nr ewidencyjnym [...] co stanowiło rażące naruszenie prawa. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art.151§1 w wyniku wznowienia postępowania organ administracji może wydać dwojakiego rodzaju rozstrzygnięcia: a) odmówić uchylenia dotychczasowej decyzji gdy stwierdzi brak podstaw do uchylenia wymienionych w art. 145 § 1 lub art. 145a, albo b) uchylić dotychczasową decyzję i wydać nową decyzję rozstrzygająca co do istoty sprawy gdy stwierdzi podstawy do uchylenia wymienione w art. 145 § 1 lub art. 145a, lub odmówić uchylenia decyzji gdyż w wyniku wznowienia zapadła decyzja odpowiadająca w swej istocie dotychczasowej decyzji i ograniczyć się do stwierdzenia, że zapadła ona z naruszeniem prawa. Niezależnie od tego, jakie rozstrzygnięcie zapadnie konieczne jest dokonanie przez organ administracji publicznej oceny prawidłowości wydania decyzji, zapadłej w postępowaniu, które zostało wznowione. Tymczasem w niniejszej sprawie organ administracji wznowił postępowanie, a następnie je umorzył w sytuacji gdy nie zaistniały przesłanki do jego umorzenia. Przedmiot postępowania istniał. Była nim decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] sierpnia 1997 roku Nr [...]. Nie został bowiem cofnięty wniosek o wznowienie jak również zaskarżona decyzja nie została wyeliminowana z obrotu prawnego w innym trybie np. poprzez stwierdzenie jej nieważności. W tej sytuacji umorzenie postępowania stanowi naruszenie przepisów art.146 kpa i art.151 kpa. Prawidłowy tok postępowania w sprawie winien polegać w pierwszym etapie na ocenie czy decyzja o pozwoleniu na budowę z dnia [...] sierpnia 1997 roku zapadła w postępowaniu obarczonym wadą powodującą jego wznowienie. Jeżeli organ administracji dojdzie do wniosku, że postępowanie to nie było obarczone taką wadą, to winien wydać decyzję o odmowie uchylenia tej decyzji. Jeżeli stwierdzi, że postępowanie to było obarczone wadą to winien wydać jedno z rozstrzygnięć wymienionych w pkt. [...] Rozstrzygnięcie o odmowie uchylenia zaskarżonej decyzji zapada także wówczas gdy zostanie ustalone, iż postępowanie wznowieniowe zostało wszczęte na wniosek osoby nie będącej stroną. Zgodnie z treścią art.147 kpa wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na wniosek strony. W wyroku z dnia 04 lutego 2000 roku, sygn. akt I S.A. 334/99 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że "z podaniem o wznowienie postępowania może wystąpić tylko strona, tj. osoba, która brała udział w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną lub która wprawdzie w postępowaniu zwykłym nie uczestniczyła, lecz może wykazać istnienie swego interesu prawnego lub obowiązku w rozumieniu art. 28 kpa, uzasadniającego jej udział". W niniejszej sprawie postępowanie administracyjne zostało wznowione na wniosek osoby, które nie jest właścicielem działki lecz jej posiadaczem. Wynika to wprost z twierdzeń J.M. oraz z kopii aktu notarialnego znajdującego się w aktach sprawy. Posiadanie jest stanem faktycznym, a nie prawnym. W wyroku z dnia 03 listopada 1998 roku I S.A. 625/98 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "..... przepisy nie przewidują możliwości umorzenia postępowania wznowieniowego, bez cofnięcia żądania, tylko dlatego, że żądanie pochodzi od podmiotu, który nie jest stroną, czy też gdy wydana uprzednio decyzja jest zgodna z prawem". W uzasadnieniu wyroku z dnia 22 października 1998 roku, sygn. akt IV S.A. 116/98 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "gdyby organ administracji doszedł do przekonania, iż nie występują przesłanki do wznowienia postępowania przewidziane w art. 145 § 1 pkt 4 kpa, tj., że podmiot zgłaszający wniosek o wznowienie postępowania nie ma przymiotu strony - to winien zgodnie z art. 151 § 1 pkt 1 kpa odmówić uchylenia decyzji dotychczasowej. Decyzja taka winna zapaść po przeprowadzeniu postępowania stosownie do treści art. 149 § 2 kpa". Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji publicznej winien wypowiedzieć się czy inwestor był zobowiązany do uzyskania zgody posiadacza nieruchomości na wykonanie inwestycji, oraz czy posiadacz działki miał prawo wziąć udział jako strona w postępowaniu w przedmiocie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę. To z kolei pozwoli ustalić czy na J. M. jest osobą uprawnioną do złożenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego oraz czy pozwolenie na budowę wydane zostało z wadą skutkującą wznowieniem postępowania określoną w art.146§1 pkt.4 kpa. W zależności od rodzaju poczynionych ustaleń wydane zostanie organ administracji publicznej wyda jedno z rozstrzygnięć wymienionych w art.151 kpa. Nie jest oczywiście wykluczone wydanie decyzji o umorzeniu postępowania, ale może to nastąpić tylko wtedy, gdy jak to już na wstępie zaznaczono, wniosek o wznowienie zostanie cofnięty lub decyzja o pozwoleniu na budowę z dnia [...] sierpnia 1997 roku zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego w inny sposób. Z powyższych względów na podstawie art. 145§1 ust.1pkt.c Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2000 roku Nr 153 poz. 1270) w związku z art. 97§1 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1271 ze zmianami)Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.