IV SA 3761/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosława Kowalska, , Asesor WSA Bogusław Cieśla, Asesor WSA Grzegorz Czerwiński (spr.), Protokolant Anna Sokołowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi E. i L. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie obiektu. I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, II. uchyla decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2003r. nr [...]; III. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Decyzją z dnia [...] czerwca 2003 roku, Nr [...] Prezydent Miasta [...] na podstawie art.59 ust.1 w zw. z art.55 ust.1 pkt.2 ustawy z dnia 07 lipca 1994 roku Prawo budowlane (Dz. U. z 1994 roku Nr 89 poz.414 ze zm.) udzielił S. i J. M. pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego zlokalizowanego na posesji przy ul. C.w R.. W uzasadnieniu swojej decyzji Prezydent Miasta [...] stwierdził, że inwestor realizując inwestycję odstąpił od warunków pozwolenia na budowę i zatwierdzonej dokumentacji technicznej. W związku z tą sytuacją organy nadzoru budowlanego zbadały sprawę pod względem zgodności realizowanego obiektu z udzielonym pozwoleniem na budowę uznając, że dokonane odstępstwa w stosunku do zatwierdzonej dokumentacji technicznej nie są istotne, gdyż nie naruszają warunków technicznych w zakresie usytuowania budynku na gruncie, a wykonany budynek po zmianie nie narusza uzasadnionych interesów osób trzecich. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego umarzając postępowanie w sprawie decyzją z dnia [...] października 2002 roku, Nr [...] przesądził o możliwości użytkowania obiektu w jego obecnej lokalizacji. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] marca 2003 roku. Brak jest więc zdaniem Prezydenta Miasta [...] przeszkód do udzielenia pozwolenia na użytkowanie obiektu. Od powyższej decyzji odwołanie złożyli E. i L. W. podnosząc zarzut, że wydana decyzja jest sprzeczna z prawem budowlanym, kodeksem cywilnym, przepisami przeciwpożarowymi i przepisami wykonawczymi w zakresie warunków technicznych budynku. Zdaniem skarżących budynek zbudowany został z istotnymi odstępstwami od zatwierdzonego projektu budowlanego. Budynek jest usytuowany w odległości 2,75 m od ich granicy. Ściana szczytowa północna budynku jest podwyższona o ponad 3,5 m co wynika z protokołu odbioru sąsiedniego budynku bliźniaczego przez co brak jest dopływu światła dziennego do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi. Poprzez podwyższenie ściany szczytowej północnej ich budynek został pozbawiony dopływu światła słonecznego oraz zaczęły osuwać się ściany południowa i zachodnia ich budynku co zagraża życiu. Zagrożenie życia w ich budynku nastąpiło na skutek braku dostępu światła dziennego od strony południowej i zachodniej poprzez odstępstwo inwestora od warunków zawartych w projekcie. Nadto budynek zagraża bezpieczeństwu pożarowemu, gdyż konstrukcja dachu daje możliwość rozprzestrzeniania się ognia. Budynek zaburza również układ architektoniczny ich ulicy oraz narusza plan zagospodarowania przestrzennego ponieważ teren, na którym stoi jest przeznaczony pod zabudowę o niskiej intensywności zabudowy, a inwestor nigdy nie dostał i nie dostanie ich zgody na budowę budynku czterokondygnacyjnego znajdującego się przy granicy ich działki. Działka inwestora posiada powierzchnię 350 m2 i jej zabudowa przekracza 1/3 jej części. Podnieśli także zarzut, iż inwestor na czwartej kondygnacji hoduje gołębie. Wzniesiony budynek ogranicza też możliwości zagospodarowania ich działki w przyszłości. Stwierdzili, że wystąpili o wydanie na ich rzecz decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu lecz nie zrealizowali swoich planów gdyż zrealizowany przez sąsiada wysoki budynek zacienia 42% ich działki. Dokonane pomiary budynku inwestora pod względem wysokości i szerokości są ich zdaniem błędne. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2003 roku, Nr [...] Wojewoda [...]utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2003 roku. W uzasadnieniu swojej decyzji Wojewoda [...] stwierdził, że rozpatrując sprawę pozwolenia na użytkowanie budynku bada jedynie zgodność złożonego wniosku z przepisami art.57 i art.59 ust.l ustawy z dnia 07 lipca 1994 roku Prawo budowlane (Dz. U. z 1994 roku Nr 89 poz.414 ze zm.). Sprawa legalności istnienia samego budynku została natomiast przesądzona jednoznacznie przez organ do tego uprawniony i w niniejszej sprawie nie podlega dalszemu badaniu. Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyli E. i L. W. stwierdzając, że podtrzymują w całości zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2003 roku. Nadto podnieśli, że organy administracji publicznej wydając decyzję o pozwoleniu na użytkowanie oparły się na decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2002 roku, Nr [...] oraz decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2003 roku, Nr [...]. Tymczasem decyzja ta została przez nich zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Nadto podnieśli, że inwestor przedłożył inwentaryzację budynku, która nie pokrywa się z rzeczywistością. Tymczasem zmiany konstrukcyjne fundamentów budynków, ścian nośnych, stropów oraz konstrukcja więźby dachowej nie posiadają ekspertyzy budowlanej. Brak jest dziennika budowy. Inwestor nie posiada piwnic - posadzka I kondygnacji jest równa z poziomem terenu. Wysokość budynku od poziomu terenu do kalenicy dachu wynosi 12 m i jest niezgodna z obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego terenu. Nieprawdą jest również podawany przez inwestora fakt, że dachy sąsiadujących budynków są równe. Z pisma Straży Pożarnej wynika, że dachy budynków nie są równe zaś dach domu inwestora jest dachem rozprzestrzeniającym ogień co stanowi zagrożenie dla wielu budynków mieszkalnych. Nadto w pozwoleniu na budowę zawarty jest warunek, że stary budynek należący do inwestora winien być rozebrany. Tymczasem budynek ten nadal stoi w granicy ich działki i stanowi niebezpieczeństwo dla ich życia i mienia. Nie mogą przez to zrealizować doprowadzenia wody, gdyż linia wykopu przebiega między budynkami. Warunkiem pozwolenia na zrealizowanie doprowadzenia wody była rozbiórka starego budynku przez inwestora. W pozwoleniu na użytkowanie budynku inwestora nie ma mowy o rozbiórce starego budynku. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie aczkolwiek nie z powodu wszystkich zarzutów podniesionych przez skarżących. Wojewódzki Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonej decyzji z prawem materialnym i procesowym. Na wstępie stwierdzić należy, że decyzja organu II instancji wydana została z rażącym naruszeniem prawa określonym w art. 156§1 pkt.1 kpa. Wojewoda [...] rozpoznając odwołanie wydał swoją decyzję w dniu [...]sierpnia 2003 roku. Tymczasem od dnia [...] lipca 2003 roku ustawa z dnia 07 lipca 1994 roku Prawo budowlane (Dz. U. z 1994 roku Nr 89 poz.414 ze zm.) uległa zmianie. Na mocy art.l pkt.62 ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 80 poz.818) do właściwości Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego przekazano uprawnienia wynikające z art.54 i art.59 Ustawy z dnia 07 lipca 1994 roku Prawo budowlane tj. rozstrzyganie w sprawach dotyczących użytkowania obiektu budowlanego. Zgodnie z treścią art.7 ust.4 ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw właściwość organów w zakresie dotyczącym załatwiania spraw określa się na podstawie przepisów ustawy w nowym jej brzmieniu. Organem wyższego stopnia w stosunku do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego jest Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego. Rozpoznanie odwołania od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2003 roku winno być przekazane [...] Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego jako organowi właściwemu do jego rozpoznania. Wadami dotknięta jest też decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...]czerwca 2003 roku z tym, że nie są to wady, które skutkowałyby stwierdzeniem jej nieważności. Zgodnie z treścią art.54 ustawy z dnia 07 lipca 1994 roku Prawo budowlane do użytkowania obiektu budowlanego, na którego wzniesienie jest wymagane uzyskanie pozwolenia na budowę można przystąpić po zawiadomieniu właściwego organu o zakończeniu budowy. Od tej zasady istnieje wyjątek określony w art.55 1 art.57 wymienionej ustawy. W art.55 określone zostały sytuacje, kiedy użytkowanie obiektu uzależnione jest od uzyskania decyzji o pozwoleniu na jego użytkowanie. Zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o przepis art.55 ust.1 pkt.2 ustawy. W przepisie tym mowa jest, że uzyskanie pozwolenia na użytkowanie obiektu jest wymagane gdy właściwy organ stwierdził, że zgłoszony przez inwestora obiekt budowlany został wykonany z naruszeniem warunków, określonych w pozwoleniu. W tym miejscu oceny wymaga czy w sprawie niniejszej zaistniała podstawa do wydawania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie w oparciu o ten przepis. Zdaniem Sądu w Prezydent Miasta [...] nie powinien wyrażać zgody na użytkowanie budynku w formie decyzji. Zdaniem Sądu przepis art. 55 ust.1 pkt.2 ustawy nie dotyczy sytuacji gdy inwestor w sposób nieistotny odstąpił od projektu budowlanego przy jego realizacji. Przemawia za tym brzmienie przepisu art.57 ust.2 ustawy z którego wynika, że "w razie zmian nie odstępujących w sposób istotny od zatwierdzonego projektu lub warunków pozwolenia na budowę, dokonanych podczas wykonywania robót do zawiadomienia, o którym mowa w ust. 1 należy dołączyć...". Gdyby ustawodawca chciał, aby w wypadku nieistotnego odstąpienia od warunków pozwolenia na budowę inwestor musiał uzyskać pozwolenie na użytkowanie to użyłby sformułowania "do wniosku". Sformułowanie "do wniosku" używane jest w sytuacji gdy chodzi o uzyskanie pozwolenia na użytkowanie. Interpretację przepisu art.55 ust.l pkt.2 dokonaną przez Prezydenta Miasta [...] uznać należy za błędną. W wypadku, gdy inwestor zrealizował obiekt ale w sposób nieistotny odstąpił od warunków projektu budowlanego, aby uzyskać możliwość użytkowania tego obiektu inwestor winien dokonać jedynie jego zgłoszenia do użytkowania. Inwestor, który zrealizował taki obiekt ma jednak obowiązek dołączyć do zgłoszenia dodatkowe dokumenty, o których mowa w art.57 ust.2 ustawy. Jak wynika z uzasadnienia decyzji Prezydenta Miasta [...] w dacie jej wydawania Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że inwestor nie odstąpił w sposób istotny od projektu budowlanego. Oprócz tego, że w sprawie nie zachodziła konieczność uzyskania przez inwestora pozwolenia na użytkowanie obiektu w oparciu o przepis art.54 ust.l pkt.2 ustawy zauważyć także należy, że samo stwierdzenie przez Powiatowego Inspektor Nadzoru Budowlanego, iż inwestor zrealizował obiekt nie odstępując w sposób istotny od projektu budowlanego wbrew twierdzeniom Prezydenta Miasta [...] nie przesadza o tym, że obiekt nadaje się do użytkowania. Nie zwalnia to organ właściwy do rozstrzygania w sprawie użytkowania obiektu od uzyskania dokumentów, o których mowa w art.57 ustawy z dnia 07 lipca 1994 roku Prawo budowlane (Dz. U. z 1994 roku Nr 89 poz.414 ze zm.). Przedłożona przez inwestora dokumentacja nie spełnia zdaniem sądu wszystkich wymogów określonych w tym przepisie. W przedłożonej inwentaryzacji brak jest kopii rysunków wchodzących w skład projektu budowlanego z naniesionymi zmianami. W aktach sprawy brak jest też dziennika budowy. Zauważyć także należy, że jeśli z decyzji o pozwoleniu na budowę (której brak jest w aktach sprawy) wynika, iż nałożony został na inwestora obowiązek rozbiórki starego istniejącego na działce budynku to mogłaby zaistnieć podstawa do wydania decyzji po pozwoleniu na użytkowanie określona w art.55 ust.2 pkt.2 ustawy z dnia 07 lipca 1994 roku Prawo budowlane. Jeśli jak twierdzą skarżący budynek ten nie został rozebrany oznaczałoby to, że inwestor chciałby przystąpić do użytkowania obiektu przed wykonaniem wszystkich robót budowlanych. Nie może być podstawą uchylenia zaskarżonej decyzji podnoszony przez skarżących fakt, iż decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dotycząca umorzenia postępowania w sprawie istotnych odstępstw od pozwolenia na budowę została zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Fakt ten nie powoduje niemożności orzekania w sprawie użytkowania obiektu jeśli nie nastąpiło wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. To czy inwestor dokonał istotnych odstępstw od projektu budowlanego podlega rozpoznaniu w odrębnym postępowaniu. Jak wynika z uzasadnienia skargi skarżący zaskarżyli decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego do Naczelnego Sądu Administracyjnego i ich skarga została uwzględniona. Nie mogą też być podstawą uchylenia zaskarżonej decyzji podnoszone przez skarżących okoliczności, iż zrealizowany przez inwestora budynek na skutek podwyższenia ściany szczytowej i północnej pozbawia budynek skarżących światła słonecznego, że jest on zbyt wysoki, że brakuje mu piwnic, że dachy przylegających do siebie budynków są nierówne. Te zagadnienia również podlegają rozstrzygnięciu w odrębnym postępowaniu w sprawie samowolnego odstąpienia przez inwestora w sposób istotny od projektu budowlanego. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje okoliczność, czy skarżący uzyskali decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania ternu dla swojej działki. Na marginesie stwierdzić jedynie należy, iż w aktach sprawy znajdują zdjęcia domu, który został wybudowany przez skarżących co świadczy o tym, że budowa realizowana przez S. i J. M. nie stanowiła przeszkody w realizacji własnej budowy przez skarżących. Hodowanie przez inwestora gołębi w jego budynku również pozostaje bez wpływu na treść rozstrzygnięcia Sądu. Jeżeli inwestor samowolnie zmienił sposób użytkowania części budynku to jest to podstawa do wszczęcia odrębnego postępowania. Należy jednak stwierdzić, iż z żadnego dowodu znajdującego się w aktach sprawy nie wynika, by inwestor wykorzystywał część swojego budynku mieszkalnego jako gołębnik. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest również uprawniony do orzekania o zgodności realizowanej inwestycji z prawem cywilnym. Do oceny takiej powołane są sądy powszechne. Z kolei zarzut, iż zagospodarowanie działki inwestora jest niezgodne z przepisami może być brany pod uwagę tylko w trakcie postępowania o wydanie pozwolenia na budowę. Z powyższych względów na podstawie art. 145§1 pkt.l c i pkt.3 oraz art.152 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2000 roku Nr 153 poz. 1270) w związku z art. 97§1 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1271 ze zmianami) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.