IV SA 3763/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Miroslawa Kowalska, Sędziowie NSA (del.) Czesława Socha (spr.), As. WSA Grzegorz Czerwiński, Protokolant Dorota Zamiela, po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi W. D. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2002 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję i ją poprzedzającą - Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2002 r. o nr [...] II. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego W. D. kwotę 10 zł (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania Decyzją z dnia [...] sierpnia 2002 r. ( o nr [...]) - Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 127 § 3 kpa, po rozpatrzeniu wniosku W. D. i I. D. o ponowne rozpatrzenie sprawy – utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lipca 2002 r. o nr [...] stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] października 2001 r. o nr [...], a która uchyla decyzję Starosty Powiatu [...] o nr [...] z dnia [...] grudnia 2000 r. (znak [...]) zatwierdzającą projekt budowlany i pozwalającej na budowę Spółdzielni Domów Jednorodzinnych "D." na budowę połączenia wodociągowego w liniach rozgraniczających ul. [...] w W., dla potrzeb budynku mieszkalnego przy ul. [...] i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu podał, że decyzja kasacyjna została wydana z naruszeniem art. 129 § 2 i art. 16 kpa, co wypełnia przesłankę nieważności wynikającą z art. 156 § 1 pkt 2 kpa a więc rażącego naruszenia prawa. Chodzi więc o to, że zostało rozpoznane odwołanie wniesione z uchybieniem terminu a wcześniej postanowieniem nie został przywrócony termin do rozpoznania tego odwołania. Skargę na powyższą decyzję złożył W. D. Zarzucił, że wydane decyzje naruszają prawo. Domagał się ich uchylenia. W uzasadnieniu podał, że decyzja Starosty Powiatu [...] została wydana z naruszeniem wielu przepisów prawa i organ II instancji prawidłowo wydał decyzję kasacyjną, aby ponownie rozpoznać sprawę. Skarżącemu nie doręczono decyzji organu I instancji i z tego powodu należało odwołanie rozpoznać. Skarżący posiada przymiot strony i rozpoznanie odwołania było uzasadnione. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymał wydaną decyzję w sprawie oraz jej uzasadnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1, 2, 3 i 13 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) –Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosuje środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg między innymi na decyzje administracyjne. Sąd uwzględnia skargę na decyzję w przypadku stwierdzenia jej wad, o których mowa w art. 145 tej ustawy. W przedmiotowej sprawie Sąd stwierdził, że skarga jest uzasadniona, skoro zachodzą podstawy do zastosowania art. 145 § 1 ust. 1 lit. "a" i "c" cytowanej wyżej ustawy a więc naruszenie prawa procesowego, które ma wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z zasadami zawartymi w art. 6, 7 i 8 Kodeksu postępowania administracyjnego, organy administracji publicznej, zobowiązane są działać na podstawie przepisów prawa i prowadzić postępowanie w taki sposób, aby zostały wyjaśnione istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Brak prawidłowego zastosowania przepisów prawa, jak też niewyjaśnienie istotnych dla rozpatrzenia sprawy okoliczności faktycznych, stanowi naruszenie przepisów, które zobligowały Wojewódzki Sąd Administracyjny do uchylenia decyzji obu instancji. Postępowanie nieważnościowe mające zastosowanie w niniejszej sprawie, oparte jest o treść art. 156 kpa. W postępowaniu tym, chodzi wyłącznie o ustalenie i ocenę czy kontrolowany akt administracyjny nie jest dotknięty jedną z wad wymienionych enumeratywnie w § 1 tego przepisu. Działając w granicach tego postępowania organ administracji nie może wydawać innych rozstrzygnięć niż te, które wynikają z oceny legalności kontrolowanego aktu. Przedmiotem badania w niniejszym postępowaniu nieważnościowym była decyzja Wojewody [...] z dnia [...] października 2001 r., która uchyliła decyzję Starosty Powiatu [...] z dnia [...] grudnia 2000 r. zatwierdzającą projekt budowlany i pozwalającą na budowę połączenia wodociągowego w liniach rozgraniczających dla potrzeb budynku mieszkalnego a więc decyzja kasacyjna. Organy przyjęły, że rażąco narusza prawo. Naruszenie tego prawa organy dostrzegły w przepisach procesowych a więc art. 129 § 2 i art. 16 kpa. Odwołanie w ocenie organu nie powinno być rozpoznane wobec braku dotrzymania terminu jego złożenia, jak też braku wydania postanowienia przywracającego termin do rozpatrzenia tego odwołania. Niewątpliwie, naruszenie przepisów procesowych, o jakich mowa wyżej, stanowi poważne uchybienie. Ocenie jednak podlega – czy charakter takiego naruszenia, występuje w tym stanie faktycznym sprawy, ma cechy rażącego naruszenia prawa i powinno prowadzić do stwierdzenia nieważności decyzji a więc do jej wyeliminowania z obrotu prawnego. O rażącym naruszeniu prawa można mówić w sytuacji, gdy określona decyzja została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, wbrew wszystkim przesłankom przepisu nadano prawa albo ich odmówiono. Cecha rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą. Wady decyzji wyliczone w art. 156 § 1 kpa mają charakter materialny. Ich występowanie powoduje, że z mocy decyzji powstaje albo stosunek prawny ułomny albo w ogóle się on nie nawiązuje. Wady tkwią w samej decyzji i godzą w elementy stosunku prawnego podmiotowego, w jego przedmiot lub też w podstawę prawną, w wyniku czego albo dochodzi do nieprawidłowych skutków prawnych albo do prawnej bezskuteczności decyzji administracyjnej. Nie są to wady o charakterze proceduralnym, gdyż usuwanie takich wad dokonywane jest na podstawie przepisów o wznowieniu postępowania. Oznacza to, że źródłem wadliwości pozostają jedynie merytoryczne treści. Z punktu bytu prawnego decyzji wadliwej, naruszającej jedynie przepisy proceduralne, nie ma to jednak znaczenia, skoro ocenie podlega sama decyzja i jej skutki prawne a nie poprzedzające ją postępowanie. W sytuacji jednak gdy dochodzi do naruszenia nie tylko przepisów prawa materialnego lub również naruszenia szczególnie istotnych przepisów procesowych, wówczas dopiero może być mowa o zastosowaniu trybu nieważnościowego. W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że skarżący ma przymiot strony, nie brał udziału w postępowaniu przed I instancją. Decyzja organu I instancji nigdy skarżącemu nie została doręczona. Brak udziału w postępowaniu jak też brak doręczenia decyzji, to wada określona w art. 145 § 1 pkt 4 kpa a więc podstawy do wznowienia postępowania. Przyjęcie zaś przez organy liczenia biegu terminu dla skarżącego, w sposób określony w piśmie organu I instancji z dnia [...] maja 2001 r., nie znajduje uzasadnienia w przepisach procesowych. W sytuacji gdy skarżącemu nie doręczono decyzji, to nie może być mowy o sposobie liczenia o jakiej mowa w zaskarżonych decyzjach. Decyzja wiąże organ i stronę w sytuacji określonej w art. 109 i 110 kpa. Termin zaś do złożenia odwołania liczony jest wówczas od daty doręczenia lub ogłoszenia decyzji stronie. W niniejszej sprawie wszczęcie postępowania nieważnościowego nastąpiło na wniosek strony. Wniosek ten zgodnie z art. 61 § 1 kpa zakreślił ramy wszczętego postępowania. Należy zatem ponownie ocenić – czy istotnie przy wyżej wymienionych uchybieniach zachodzą podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji. Mając na względzie wskazane wyżej uchybienia i uznając, że ze względu na swój charakter miały istotny wpływ na wynik sprawy - Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie wyżej powołanych przepisów, uchylił decyzje obu instancji. Sąd, z uwagi na charakter sprawy, nie znalazł podstaw do zastosowania art. 152 ustawy wyżej powołanej – Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Orzeczenie o kosztach znajduje swoje podstawy w treści art. 200 powyższej ustawy.