IV SA 3815/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat - Rembelska Sędziowie NSA Alicja Plucińska-Filipowicz (spr.) Asesor WSA Anna Szymańska Protokolant Agnieszka Foks-Skopińska po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2004 r. sprawy ze skargi [...] Parafii [...] w B. k/G. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2002 r. [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] stycznia 2002 r. 2) zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz [...] Parafii [...] w B. - kwotę 10 (dziesięć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżona decyzją wydaną po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawie art. 127 § 1 w związku z art. 138 § 1 Kpa Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji: 1/ uchylił w całości swoją poprzednia decyzję z dnia [...] stycznia 2002 r., 2/ odmówił stwierdzenia nieważności punktu pierwszego orzeczenia Urzędu do Spraw Wyznań z dnia [...] lutego 1967 r. [...], W zaskarżonej decyzji pouczono o możliwości wniesienia od niej skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu ww decyzji podano, iż skarżąca Parafia Katolicka p.w. [...] w B. k/G. wniosła o stwierdzenie nieważności punktu pierwszego orzeczenia b. Urzędu do Spraw Wyznań z dnia [...] lutego 1967 r. mocą którego stwierdzono, iż nieruchomość rolna położona w B. o pow. 1,4553 ha z dniem [...] marca 1950 r. przeszła na własność Państwa na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o przejęciu przez Państwo dóbr martwej ręki, poręczeniu proboszczom posiadania gospodarstw rolnych i utworzenia Funduszu Kościelnego /Dz. U. Nr 9, poz. 67 ze zm./. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji uznał, iż zaskarżone orzeczenie ma charakter zaświadczenia, nie zaś decyzji administracyjnej i z tego powodu decyzją z dnia [...] stycznia 2002 r. Nr [...] odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie. Po ponownym rozpoznaniu sprawy w trybie art. 127 § 3 kpa na wniosek strony skarżącej, która podniosła, że kwestionowane orzeczenie zawiera w punkcie pierwszym dwa elementy a wiec orzeczenie o tym, że nieruchomość stanowiła własność związku wyznaniowego w rozumieniu art. 4 ust. 4 ww ustawy z dnia 20 marca 1950 r., oraz stwierdzenie, że nieruchomość przeszła na własność Państwa z dniem [...] marca 1950 r. Minister uznał, że w części orzekającej o tym, że nieruchomość stanowiła własność związku wyznaniowego orzeczenie jest decyzją administracyjną a nie zaświadczeniem, w związku, z czym orzeczenie o odmowie wszczęcia postępowania nieważnościowego, jako nieodpowiadające prawu należało uchylić. W ramach ponownego rozpatrywania sprawy odmówiono natomiast stwierdzenia nieważności punktu pierwszego orzeczenia z dnia [...] lutego 1967 r. z tej przyczyny, iż w części odnoszącej się do stwierdzenia o przejęciu przedmiotowej nieruchomości na rzecz Państwa kwestionowane orzeczenie stanowi zaświadczenie, zaś w pozostałej części, to jest stwierdzającej, iż nieruchomość stanowi własność związku wyznaniowego, orzeczenie to odpowiada prawu, jako wydane na podstawie art. 4 ust. 4 cyt, ustawy oraz zgodne ze stanem faktycznym, W skardze na powyższą decyzje wnosi się o jej uchylenie lub stwierdzenie nieważności podkreślając w uzasadnieniu, iż Minister najpierw decyzją z dnia [...] stycznia 2002 r. odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego, o co wystąpiła strona skarżąca wnioskiem z dnia 4 czerwca 2001 r., a następnie uchylił swoją poprzednią decyzje w całości i odmówił stwierdzenia nieważności punktu pierwszego orzeczenia z dnia [...] lutego 1967 roku. W odpowiedzi na skargę wnosi się o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wydanej w trybie art. 127 § 3 kpa, przyznaje się, iż decyzja z dnia [...] stycznia 2002 r. o odmowie wszczęcia postępowania nieważnościowego była wadliwa, w związku z czym należało ją uchylić. Organ orzekający nie dostrzegł jednak, iż stosownie do treści art. 127 § 3 kpa jeżeli strona niezadowolona z decyzji zwróci się do organu, który ją wydał z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, to do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Oznacza to miedzy innymi, iż organ rozpoznający sprawę ponowne wobec złożenia wniosku, o którym mowa w art. 127 § 3, ma uprawnienia odpowiednie do organu odwoławczego a więc w zależności od dokonanych ustaleń, w myśl art. 138 kpa: a/ utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzje /pkt 1/, b/ uchyla zaskarżoną decyzje w całości albo w części i w tym zakresie orzeka, co do istoty sprawy bądź uchylając te decyzje - umarza postępowanie pierwszej instancji /pkt 2/, c/ umarza postępowanie odwoławcze /pkt 3/, względnie d/ uchyla zaskarżoną decyzje w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia /§ 2/. Organ orzekający w trybie art. 127 § 3 kpa nie może wprawdzie sam sobie przekazać sprawy do ponownego rozpatrzenia, stąd też stosując odpowiednio art. 138 § 2 kpa orzeka o tym, iż uchyla zaskarżoną decyzje i wskazuje, że sprawa zostanie ponowne rozpatrzona, zaś od nowej decyzji stronie będzie przysługiwało prawo złożenia wniosku przewidzianego przepisem art. 127 § 3 kpa. Zastosowanie powyższego trybu postępowania jest konieczne w celu zachowania zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego określonej w art. 15 kpa. W niniejszej sprawie natomiast Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w zaskarżonej decyzji orzekł o uchyleniu swojej pierwotnej decyzji o odmowie wszczęcia postępowania nieważnościowego w sprawie, nie stosując art. 138 § 2 kpa jak też przyjął za możliwe wydanie takiego orzeczenie, jakiego wogóle nie przewidują przepisy o postępowaniu odwoławczym, to jest "uchylenia" bez żadnej konkretnej dyspozycji dalszej np. zmiany dotychczasowej decyzji, czy też wskazania, że sprawa będzie ponownie rozpoznana. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazywano już na nieprawidłowość takich orzeczeń. Jednocześnie tą samą decyzją, bez przeprowadzenia prawidłowego, zgodnego z regułami kodeksu postępowania administracyjnego, na żądanie strony skarżącej o stwierdzenie nieważności kwestionowanego orzeczenia, organ orzekł o odmowie uwzględnienia wniosku strony /odmówił stwierdzenia nieważności/. Orzeczeniem tym naruszył także zasadę wynikającą z art. 15 kpa, stosownie do której każda sprawa administracyjna musi być rozpatrzona w jej całokształcie przez organy I i II instancji, Wprawdzie w niniejszej sprawie sprawę rozpoznać mógł tylko ten sam organ administracji publicznej /minister/, jednakże ze względu na regulacje zawartą w art. 127 § 3 kpa, był on zobowiązany do; 1/ uchylenia własnej decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności kwestionowanego wnioskiem strony skarżącej orzeczenia, skoro jak to sam podał w uzasadnianiu zaskarżonej decyzji, odmowa wszczęcia postępowania nie była zgodna z prawem, jak też wskazania, iż sprawę rozpozna merytorycznie dokonując oceny, czy zaistniała którakolwiek z przesłanek określonych w art. 156 1 i kpa /art. 138 § 2 kpa/, a następnie 2/ wydania nowej decyzji administracyjnej po rozpoznaniu żądania strony skarżącej stwierdzenia nieważności kwestionowanego orzeczenia i zawarcia w niej pouczenia o tym, że od tej decyzji możliwe jest złożenie wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy /art. 127 § 3 kpa/. Dopiero bowiem decyzja wydana w trybie art. 127 § 3 kpa podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznając, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja zostały wydane z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów postępowania administracyjnego, orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr. 153, poz. 1270/, w związku z art. 97 § i ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 ww ustawy, z zastrzeżeniem § 2 art. 97 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Minister Administracji Spraw Wewnętrznych i Administracji po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku powinien ponownie rozpoznać wniosek strony skarżącej o stwierdzenie nieważności kwestionowanego orzeczenia, mając na uwadze wskazania zawarte w tym wyroku stosownie do art. 153 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.