IV SA 3826/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Halina Kuśmirek (spr.), , Asesor WSA Bogusław Cieśla, Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Protokolant Sylwia Mackiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lutego 2005 r. sprawy ze skargi J. L. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 7/IV SA 3826/03 Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2003 Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (jednolity tekst ustawy: Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) po rozpatrzeniu odwołania J. L. od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2003r., znak.: [...], odmawiającej, po rozpatrzeniu wniosku J. L. o stwierdzenie nieważności, "uchylenia" decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] stycznia 1996r., znak: [...], nakazującej J. L. rozbiórkę wykonanej konstrukcji galerii drewnianej zadaszonej, utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2003r. wyżej opisaną. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, co następuje: Kierownik Urzędu Rejonowego w [...] decyzją z dnia [...] stycznia 1996r., znak: [...] nakazał J. L. rozbiórkę wykonanej konstrukcji galerii drewnianej zadaszonej. Decyzję powyższą utrzymał w mocy Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 1996r., znak: [...]. Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi Wydział III wyrokiem z dnia 16 lipca 1998r., sygn. akt II SA/Łd 633/96 oddalił skargę J. L. na w/w decyzję Wojewody [...]. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] czerwca 2003r., znak: [...] odmówił, po rozpatrzeniu wniosku J. L. o stwierdzenie nieważności, "uchylenia" w/w decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...]. Po rozpatrzeniu odwołania J. L. od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2003r. oraz akt przedmiotowej sprawy organ drugiej instancji stwierdził, iż rozstrzygnięcie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego jest słuszne i brak jest podstaw do jego uchylenia. W ocenie organu odwoławczego należy podzielić pogląd [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, iż sporna inwestycja nie została objęta przepisami art. 29 i art. 30 –Prawa Budowlanego (jednolity tekst ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Dz. U. z 2000r., Nr 106, poz. 1126 z późn. zm.), wskazującymi w sposób enumeratywny roboty budowlane zwolnione spod obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę lub zgłoszenie. W sytuacji braku decyzji o pozwoleniu na budowę organ nadzoru budowlanego zobowiązany był do wydania, zgodnie z treścią art. 48 Prawa Budowlanego, decyzji nakazującej rozbiórkę. Z protokołu oględzin z dnia [...] stycznia 1996r. wynika, iż przedmiotowa galeria została dobudowana bez wymaganego pozwolenia na budowę. Dodatkowo organ wskazał, że zgodnie z art. 30 ustawy z dnia 11 maj 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn zm.), ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W przedmiotowej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi Wydział II w uzasadnieniu do wyroku sądu z dnia 29 stycznia 1996r., uznał, iż organ administracyjny wydając zaskarżoną decyzję w sposób prawidłowy zastosował przepisy prawa. Ponadto organ II instancji zwrócił uwagę na redakcję decyzji organu stopnia wojewódzkiego, który zamiast "odmówić uchylenia" powinien "odmówić stwierdzenia" nieważności badanej decyzji w toku postępowania nieważnościowego. W skardze z dnia 6 października 2003r. skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. L. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zdaniem skarżącego, organ nie odniósł się do wymienionych przez niego okoliczności tj., że galeria jest ściśle związana z konstrukcją budynku, rozbiórka galerii grozi katastrofą budynku. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, która zapadła z obrazą własności rzeczowej wynikającej z art. 19 kpa i akt 157 § kpa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Niniejsza skarga podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sad Administracyjny na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153 poz. 1271 z późn. zm. Skarga zasługuje na uwzględnienie choć z innych przyczyn niż te, które wskazał skarżący. Zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji można postawić zarzut naruszenia prawa a w takim właśnie zakresie możliwa jest sądowa kontrola (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych Dz. U. Nr 150 poz. 1269). W toku niniejszego postępowania rozpoznano wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji organu pierwszej instancji. Postępowanie nieważnościowe tak zakwalifikowane prowadziły organy uprawnione tj. organy wyższego stopnia. W niniejszej sprawie kluczową kwestię stanowi to czy można rozpoznać nieważność decyzji pierwszoinstancyjnej w sytuacji gdy ta się nieuostateczniła i oceniona była w trybie zwykłym przez organ II instancji, który wydał ostateczną decyzję. Należy wskazać, że zadaniem postępowania nieważnościowego jest wyeliminowanie decyzji dotkniętej nieważnością. Decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji ma charakter deklaratoryjny i wywołuje skutek prawny ex tunc stwierdza, że badana decyzja jest dotknięta przesłanką nieważnościową wymienioną w art. 156 § 1 kpa od początku czyli od dnia wydania. Badanie nieważności decyzji pierwszej instancyjnej bez kontroli decyzji organu odwoławczego (tu utrzymującej decyzję organu i instancji) prowadziłoby do niejednolitości usuwania z obrotu prawnego decyzji dotkniętej wadą nieważności. I tak wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji pierwszoinstancyjnej wymusza wyeliminowanie decyzji organu odwoławczego już dla tego, że utrzymano nią w mocy decyzję dotkniętą wadą nieważności. Brak połączenia procedury badania w postępowaniu nieważności decyzji wydanych w obu instancjach mogłoby w skrajnych sytuacjach prowadzić do niemożności wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji drugoinstancyjnej mimo, że takiej iliminacji poddano decyzję organu I instancji. Zatem w niniejszym postępowaniu nieważnościowym przedmiotem rozpoznania powinny być decyzje obu instancji. Zgodnie z utrwalonym poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego organ właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji drugoinstancyjnej, jest jednocześnie uprawnionym do stwierdzenia nieważności decyzji organu pierwszej instancji jeżeli ta jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa. Mając na uwadze powyższą argumentacją Sąd pominął merytoryczną ocenę zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji. Sąd orzekł jak w sentencji w trybie art.145 § 1 pkt 1 lit c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 z 2002r.).