IV SA 3830/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Moraczewski, Asesor WSA B. Cieśla (spr.), Sędzia NSA A. Żak, Protokolant D. Jackiewicz, po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2004 r. sprawy ze skargi G. S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2001 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, III. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz G.S. 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Urząd Rejonowy w [...] decyzją z dnia [...] października 1996 r. na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 i art. 38 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane – nakazał inwestorowi W.K. rozbiórkę stanu zerowego budynku mieszkalnego obejmującego fundamenty , ściany fundamentowe i stropy pod parterem . W uzasadnieniu wskazał ,że działka inwestora położona jest na terenie , który objęty jest obowiązującym planem miejscowym i określa dla tych działek charakter użytkowania : " zabudowa istniejąca zagrodowa " . Zapis ten w praktyce wykluczał realizację zabudowy mieszkaniowej lub innej nierolniczej i nie dopuszczał tworzenia nowych zagród rolniczych . W wyniku wniesionego przez W.K. odwołania Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 1996 r. na podstawie art. 138 § 1 kpa utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy . Uzasadnił to tym ,że wykonana zabudowa koliduje z ustaleniami prawa miejscowego . Jako podstawę wskazał plan ogólny zagospodarowania przestrzennego miasta [...] , zatwierdzony uchwałą Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] grudnia 1991 r. W.K. w dniu 8 stycznia 1999 r. złożył do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego wniosek o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1996 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] czerwca 1999 r. stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1996 r. i poprzedzającej ją decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] października 1996r. W uzasadnieniu decyzji stwierdzającej nieważność Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podniósł ,że sprawa ta była rozpoznawana przez Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Białymstoku na skutek skargi G.S. na decyzję Wojewody [...] utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] grudnia 1994 r. – udzielającą pozwolenia na kontynuowanie robót budowlanych . Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 28 lutego 1996 r. zaskarżoną decyzję uchylił. Wyrok ten zarzucił organom I i II instancji nie wyjaśnienie kwestii warunków zabudowy i zagospodarowania terenu . Organ nadzoru uznał , że w skutek wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 .02.1996 r. który uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...].03.1995 r. oraz poprzedzającą ją decyzję kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...].12.1994 r. – pozostała w obrocie prawnym decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...].09.1994 r. o wstrzymaniu robót budowlanych i nakładająca na inwestora obowiązki od wykonania których w oznaczonym terminie uzależnione było wydanie decyzji. Organ argumentował , że skoro postępowanie wszczęte w tym trybie nie zostało zakończone po orzeczonym przez Sąd wyroku to wydanie decyzji w trybie art. 37 ust. 1 było niedopuszczalne . Oznaczało to bowiem wszczęcie postępowania w innej sprawie i skutkuje nieważnością decyzji. Decyzją z 8 sierpnia 1999 Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w trybie art. 127 § 3 kpa utrzymał w mocy własną decyzję o stwierdzeniu nieważności . Skargę na decyzję stwierdzającą nieważność złożyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego H. M. ( pełnomocnik G.S. ) . Wyrokiem z 23 marca 2000 r. w sprawie IV S A 1608/99 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił decyzję o stwierdzeniu nieważności . W uzasadnieniu podniósł , że orzeczona rozbiórka nie była nowym postępowaniem . Stwierdził , że są to dwa różne tryby postępowania ale w ramach tego samego wszczętego postępowania administracyjnego , które musi być zakończone załatwieniem sprawy . Sąd uznał , że nakazana rozbiórka i wcześniej orzeczone wstrzymanie robót to ta sama sprawa . Dotyczyły bowiem tego samego postępowania i tego samego przedmiotu a rozbiórka z art. 37 ust. 1 pkt 1 oznacza ,że nie znaleziono podstaw do jej legalizacji a więc kontynuowania robót budowlanych . Dalsze wstrzymanie robót stawało się zatem bezprzedmiotowe . Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] maja 2001 r. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] czerwca 1999 r. stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody [...] z [...] .12.1996 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z [...].10.1996 r. W uzasadnieniu organ podniósł , że ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym zapewnia każdemu , kto ma tytuł prawny do gruntu prawo swobodnego zagospodarowania. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na tę decyzję złożyła H. M. . W związku ze skargą Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...].08.2001 r. wydaną na podstawie art. 38 ust. 2 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym uchylił własną decyzję z [...] maja 2001 r. i odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z [...].12. 1996 r. Na tę decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył inwestor W.K. . Wyrokiem z dnia 21 maja 2003 r. wydanym w sprawie IV SA 3294/01 – Sąd uchylił zaskarżoną decyzję . W uzasadnieniu wskazał , że organ wprawdzie uznał zasadność skargi ale jego stanowisko nie zostało niczym poparte . Nie została wykazana w żadnym stopniu wadliwość uchylonych decyzji . Nadto podniósł ,że organ błędnie zinterpretował stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 23 maja 2000 r. w sprawie IV SA 1608/99 . Sąd nie podzielił tam oceny organu , który uznał ,że orzeczenie rozbiórki obiektów było niedopuszczalne , gdyż oznaczało wszczęcie postępowania w innej sprawie . W tym zakresie ocena ta wiązała organ , ale Sąd nie przesądzał rozstrzygnięcia sprawy . Wskazał ,że organ powołując art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego zobowiązany był szczegółowo ustalić okoliczności faktyczne uzasadniające jego zastosowanie . Konsekwencją tego wyroku była konieczność rozpoznania skargi G. S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] maja 2001 r. utrzymującą w mocy stwierdzenie nieważności nakazu rozbiórki . Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje : Skarga zasługuje na uwzględnienie W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 23 marca 2000 r. w sprawie IV S A 1608/99 dokonał oceny prawnej decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 1999 r utrzymującej w mocy własną decyzję stwierdzającą nieważność nakazu rozbiórki . Wyrokiem tym Sąd uchylił decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego stwierdzającą nieważność nakazu rozbiórki a w uzasadnieniu wyraził ocenę prawną kontrolowanej decyzji . Zgodnie z art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ( obowiązującej w dacie rozpatrywania sprawy ) ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiązała organ, którego decyzja była przedmiotem zaskarżenia. Ocena prawna, o jakiej mowa w powołanym przepisie, dotyczyła zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu wszystkich zarzutów odwołania. Dlatego uchylenie decyzji stwierdzającej niezgodność z prawem zamykało organowi administracyjnemu drogę do ponownego stwierdzenia jej nieważności na tej samej podstawie, ze względu na związanie go oceną prawną zawartą w wyroku. Należy zauważyć że dokonane przez organ stwierdzenie nieważności decyzji rozpoznawanej już wcześniej przez Sąd jest w istocie w odniesieniu do przedmiotu rozstrzygnięcia sądowego, niedopuszczalną ingerencją w prawomocne orzeczenie Sądu. Organ bowiem w żaden sposób nie odniósł się do poglądu prawnego przedstawionego w wyroku. W prawdzie stwierdził nieważność decyzji w oparciu o przesłanki z art. 156§ 1 pkt 2 kpa ale w swojej decyzji z dnia [...] maja 2001 r. nie wskazał jaki przepis został w sposób rażący naruszony i na czym to naruszenie polegało . Organ powołał się jedynie na argumenty które według niego wynikają z ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym i świadczą o zgodności z prawem przedmiotowej inwestycji . Organ argumentował ,że aby ograniczyć prawo właściciela nieruchomości do podjęcia na niej określonej zabudowy lub do jej zabudowania w ogóle , nie wystarczyło powołanie się na to ,że teren według zapisu planu stanowi " zabudowa zagrodowa istniejąca " , ale konieczne było wykazanie że plan zagospodarowani przestrzennego wprowadza zakaz budowy w ogóle lub zabudowy określonego rodzaju . Argumentacja ta nie korespondowała w żaden sposób ze stanem faktycznym i decyzjami badanymi w toku postępowania nieważnościowego . W szczególności nie poddano analizie przepisów zastosowanych w decyzjach będących podstawą ich wydania , a było to niezbędne skoro do stwierdzenia nieważności doszło w trybie art. 156 § 1pkt 2 kpa. W tej sytuacji ponowne wydanie decyzji stwierdzającej nieważność było wadliwe a wręcz dowolne i dokonane z naruszeniem art. 30 w/w ustawy . Ujawnione naruszenie przepisu prawa procesowego tj. art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym mające wpływ na wynik sprawy spowodowało uchylenie zaskarżonej decyzji - na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) . Ponadto na podstawie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w pkt. II i III wyroku.