IV SA 3882/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Bożena Walentynowicz (spr.), Sędziowie WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak, As. WSA Grzegorz Czerwiński, , Protokolant Piotr Zawadzki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 04 lutego 2005 r. sprawy ze skargi Z. i W. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie opracowania ekspertyzy technicznej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r. po rozpoznaniu odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. nr [...] dnia [...] lutego 2003 r. odmawiającej wznowienia postępowania w sprawie opracowania ekspertyzy technicznej dotyczącej samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego na działce Nr [...] położonej w K. – na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podniesiono, [...] kwietnia 2002 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem Nr [...] nakazał Z. i W. K. opracowanie ekspertyzy technicznej dotyczącej samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego w 1989 r., o którego legalizację wystąpił inwestor W. K. Inwestorom zakreślił termin do 30 września 2002 r. Wobec nie wykonania postanowienia organ I instancji wydał upomnienie inwestorowi. Inwestor brał czynny udział w postępowaniu i był informowany o jego przebiegu. Dlatego organ odwoławczy uznał poprawność tego postępowania i brak podstaw do wznowienia postępowania. W skardze wniesionej na powyższą decyzję organu odwoławczego Z. i W. małż. K. domagali się jej uchylenia, zarzucając wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Niezasadnie według skarżąych zobowiązano ich do wykonania ekspertyzy budynku pieczarkarni, skoro wybudowany został zgodnie z pozwoleniem na budowę. Z tych względów skarżacy domagali się wznowienia postępowania dotyczącego obowiązku wykonania ekspertyzy technicznej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko z decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: Skarga podlega uwzględnieniu wobec słuszności jej zarzutów i braku wyjaśnienia istoty sprawy. Z akt sprawy wynika, że toczyło się postępowanie związane ze zgłoszoną przez małż. K. likwidacją uprawy pieczarek w ich budynku gospodarczym na działce Nr [...] w K. W tym stanie faktycznym Powiatowy Inspektor Nadzoru budowlanego powołując się na art. 56 ust. 1 i 2 prawa budowlanego z 1974 r. postanowieniem Nr [...] nałożył na małż. K. obowiązek opracowania ekspertyzy techniczej budynku gospodarczego na działce Nr [...] położonej w K. – zakreślając terminu wykonania do 30 września 2002 r. W uzasadnieniu tego postanowienia Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego przedstawił chronologię zdarzeń związanych z użytkowaniem spornego obiektu. Zaznaczając na koniec cel zleconej opinii, organ stwierdził, iż ma wykazać, czy przedmiotowy budynek może być użytkowany jako gospodarczy. Równocześnie organ zaznaczył, iż jest to postanowienie ostateczne. Należy zauważyć, iż zgodnie z powołanym przepisem art. 56 ust. 1 i 2 prawa budowlanego z 1974 r. nałożony obowiązek wykonania ekspertyzy technicznej budynku gospodarczego w formie postanowienia ma wyłącznie charakter dowodowy (Patrz stanowisko NSA 1985/2 poz. 35). Jeśli taki jest jego charakter, to na postanowienie nie służy żaden środek zaskarżenia, nie wymaga uzasadnienia i nie może uzyskać cechy ostateczności – jak to pouczał w przedmiotowym postanowieniu organ. Dlatego też, co wymaga podkreślenia, przedmiotowe postanowienie nie kończyło postępowania, nie zawierało rozstrzygnięcia merytorycznego sprawy i nie mogło stanowic ostatecznego orzeczenia kończącego postępowanie, które mogłoby zostać wznowione w trybie art. 145 kpa. Te wszystkie okoliczności nie były w ogóle brane pod uwagę przy wydawaniu decyzji przez organy obu instancji. Odmawiając wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 kpa organy rozważały okoliczności należące już do etapu wznowieniowego określanego art. 149 § 2 kpa tj. badania czy zaistniały przesłanki do wznowienia postępowania zakończonego przedmiotowym postanowieniem Nr [...] z 2002 r. o charakterze dowodowym. Decyzja Nr [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego wskazując podstawę prawna z art. 149 § 3 i 151 § 1 pkt 1 kpa – wskazuje dwie wykluczające się podstawy prawne, bowiem art. 149 § 3 stanowi podstawę odmowy wznowienia postępowania między innymi, gdy jest ono niedopuszczalne z przyczyn przedmiotowych. Ma to miejsce wówczas, np.: gdy strona żąda wznowienia w sprawie, w której organ działał w formie czynności materialno – technicznej i taka sytuacja miała miejsce w sprawie niniejszej. Art. 151 kpa ma zastosowanie w sytuacji, gdy organ wydał postanowienie o wznowieniu (art. 149 § 1 kpa). Przeprowadził badanie w trybie art. 149 § 2 co do zaistnienia przesłanek wznowieniowych a w konsekwencji tych badań wydał decyzję o treści, którą przewiduje art. 151 kpa. Powołany przez organ pierwszej instancji art. 151 § 1 pkt 1 kpa nie przewiduje możliwości "odmowy wznowienia postępowania" – jak to orzekł organ. Należy więc stwierdzić, że organ pierwszej instancji zaskarżoną decyzję wydał z istotnym naruszeniem art. 151 § 1 pkt 1 kpa i 149 § 2 kpa. Ponadto decyzja ta wydana została z naruszeniem art. 107 § 3 kpa, bowiem uzasadnienie jej nie odpowiada treści rozstrzygnięcia traktując o okolicznościach nie związanych z merytorycznym orzeczeniem. Organ odwoławczy utrzymując w mocy wadliwą decyzję pierwszoinstancyjną dopuścił się tych samych uchybień – jako organ kontrolno – merytoryczny. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego powtórzył wadliwe uzasadnienie organu pierwszej instancji rozważając na temat ostateczności postanowienia Nr [...] i braku podstaw do wznowienia postępowania. Stwierdzić w tym miejscu należy, iż organy obu instancji prowadząc postępowanie i orzekając w trybie wznowieniowym z naruszeniem podstawowych przepisów tego postępowania nie wyjaśniły w sposób jednoznaczny o co w rzeczywistości chodziło W. K. we wniosku zgłoszonym [...] lutego 2002 r. Wnikliwa analiza treści tego wniosku wskazuje, iż stanowi on prośbę o ponowne rozważenie celowości przeprowadzenia dowodu z ekspertyzy technicznej budynku gospodarczego wnioskodawcy w sytuacji przewidywanej zmiany planu zagospodarowania przestrzennego obejmującej także działkę Nr [...] – a przede wszystkim zważywszy na ciężką sytuację materialną wnioskodawcy. Na rozprawie sądowej w dniu 4 lutego 2005 r. skarżący jednoznacznie oświadczył, jaki był cel jego wniosku i, że nie chodziło mu o instytucję prawną wznowienia postępowania administracyjnego. Wynika z tego konieczność, by organ przed wydaniem decyzji wezwał W. K. do wyjaśnienia rzeczywistego żądania i sprecyzowania wniosku wyżej zgłoszonego. Równocześnie na marginesie należy dodać, iż każde postanowienie dowodowe może być zmieniane bądź uchylone przez organ przed wykonaniem, jeżeli przemawiają za tym uzasadnione okoliczności. Wskazane w uzasadnieniu niniejszym wady zaskarżonej decyzji oraz decyzji pierwszoinstancyjnej stanowią podstawę ich uchylenia. Z mocy art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji.