IV SA 3889/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Borkowska, Sędziowie NSA Anna Żak, As. WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka (spr.), Protokolant Dorota Jackiewicz, po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi Spółki z o.o. "M." w S. na decyzję Głównego Inspektora Kolejnictwa z dnia [...] października 2001 r. Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji odmawiającej wznowienia postępowania w sprawie decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na przebudowę bocznicy kolejowej I. uchyla zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Kolejnictwa, II. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz spółki z o.o. "M." w Szczecinie kwotę 300 zł (trzysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] września 2001 r. Okręgowy Inspektor Kolejnictwa w P., na podstawie art. 150 § 1 i art. 149 § 3 oraz art. 145 § 1 pkt 4 kpa, po rozpatrzeniu wniosku "M." Spółka z o.o., odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczna decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2001 r. zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na wykonanie robót budowlanych polegających na przebudowie bocznicy kolejowej położonej przy ul. [...] w S., odgałęziającej się stacji S. W uzasadnieniu stwierdził, że niedopuszczalne jest wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa podanej we wniosku, gdyż wniosek o wznowienie postępowania złożył podmiot nie będący stroną w sprawie. Po rozpatrzeniu odwołania Spółki "M." Główny Inspektor Kolejnictwa decyzją z dnia [...] października 2001 r., na podstawie art. 138 § 2 kpa, uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu podał, że zgodnie z art. 28 kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, nie budzi wątpliwości, ze mają go właściciele działek sąsiadujących w stosunku do działki inwestora, co wynika z art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. W związku z powyższym należy ustalić tytuł prawny Spółki "M." do działki sąsiadującej z działką inwestora. Jeżeli w sprawie wystąpią sprzeczne interesy stron obowiązkiem organu administracji jest przeprowadzenie analizy tych interesów i stwierdzenie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia jakie względy (zarówno prawne, jak i społeczne) zostały przy jego podejmowaniu wzięte pod uwagę, dlaczego pewne argumenty zostały przedłożone nad inne i w jaki sposób interesy strony, dla której rozstrzygniecie jest negatywne, zostały wzięte pod uwagę. Organ odwoławczy stwierdził również, że nie można podzielić poglądu strony odwołującej się i wywieść przesłanki istnienia interesu prawnego z uwagi na przepisy rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 5 maja 1999 r. w sprawie określenia odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej, wykonywanie robót ziemnych, budynków lub budowli w sąsiedztwie linii kolejowych oraz sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych i pasów przeciwpożarowych, ponieważ w związku z brzmieniem art. 4 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym przepisy wyżej wymienionego rozporządzenia nie znajdują zastosowania do bocznic kolejowych. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła "M." Sp. z o.o., zarzucając rażące naruszenie zasady praworządności, a w szczególności przepisu § 4 i § 4a rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 20 maja 2000 r. w sprawie określenia odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej, wykonywanie robót ziemnych, budynków lub budowli w sąsiedztwie linii kolejowych oraz sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych i pasów przeciwpożarowych poprzez jego niezastosowanie. W konsekwencji wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, który z dniem 1 stycznia 2002 r., na podstawie art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 21 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o organizacji i trybie pracy Rady Ministrów oraz zakresie działalności ministrów, ustawy o działach administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw przejął zadania dotyczące administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego w dziedzinie transportu kolejowego wykonywanych przez Głównego Inspektora Kolejnictwa – wniósł o jej oddalenie – podtrzymał argumentację zawartą w skarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Niniejsza sprawa podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 z późn. zm.). Sąd powołany jest do oceny legalności decyzji administracyjnych, nie będąc przy tym związany granicami skargi. Wychodząc z tych przesłanej Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż zaskarżona decyzja nie może się ostać, jako wydana z naruszeniem prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a więc zupełnie z innych przyczyn aniżeli podnosi skarżący w skardze. Zgodnie z dyspozycją art. 138 § 2 kpa organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Zdaniem Sądu organ II instancji orzekając jak w zaskarżonej decyzji naruszył dyspozycję art. 138 § 2 kpa. Podkreślenia wymaga fakt, że organ odwoławczy rozpatruje sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 sierpnia 1987 r., sygn. akt IV SA 385/87). W niniejszej sprawie Główny Inspektor Kolejnictwa w uzasadnieniu skarżonej decyzji nie podzielił poglądu organu I instancji odnośnie braku po stronie spółki "M." przymiotu strony. W obszernym uzasadnieniu decyzji zawarł rozważania prawne na gruncie zarówno Kodeksu postępowania administracyjnego jak i Prawa budowlanego odnośnie strony. Jedynym wskazaniem dla organu I instancji przy ponownym rozpatrzeniu sprawy było ustalenie tytułu prawnego spółki "M." do działki sąsiadującej z działką inwestora. W przedmiotowej sprawie nie zachodziła potrzeba przeprowadzenia postępowania dowodowego, ani w całości, ani w części, bowiem w aktach administracyjnych ([...]) znajduje się odpis z Księgi Wieczystej KW [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w S. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych z dnia [...] lipca 2001 r., z której wynika, że spółka "M." jest użytkownikiem wieczystym działki nr [...] o obszarze 9898m², na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...] lutego 1997 r., a więc działki sąsiadującej bezpośrednio z działką inwestora. W ocenie Sądu rzeczą organu II instancji było zakończenie postępowania i wydanie merytorycznej decyzji. Możliwość czysto kasacyjnego załatwienia sprawy traktowana jest przez ustawodawcę w świetle art. 138 § 2 kpa, jako wyjątkowa. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie nie zachodzi wyjątkowa sytuacja, która wyklucza możliwość by przed organem odwoławczym zapadło rozstrzygniecie merytoryczne zgodnie z właściwie pojętą zasadą dwuinstancyjności oraz zgodnie z zasadą dochodzenia prawdy obiektywnej w każdym stadium postępowania. W przeciwieństwie zatem do decyzji organu odwoławczego określonych w art. 138 § 1 kpa, który nie ustanawia przesłanek ich wydania, organ może decyzję kasacyjną, o której mowa w art. 138 § 2, wydać wówczas, gdy spełnione są przesłanki wymienione w zdaniu pierwszym in fine tego ostatniego przepisu, tj. wówczas, gdy organ pierwszej instancji albo w ogóle nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego, albo przeprowadzone postępowanie nie jest wystarczające do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy i jednocześnie brak podstaw do zastosowania przez organ odwoławczy przepisu art. 136 kpa, tj. przeprowadzenia przez organ odwoławczy dodatkowego (uzupełniającego) postępowania dowodowego. Kasacyjna decyzja organu II instancji dopuszcza się ponadto obrazy art. 12 § 1 kpa – nakazującego organowi działać wnikliwie, szybko, posługując się jak najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 1982 r., sygn. akt I SA 406/82). Mając powyższe na uwadze i na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) Sąd orzekł, jak w wyroku. O kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 200 w/w ustawy. Sąd nie znalazł podstaw do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w trybie art. 152 powołanej wyżej ustawy.