IV SA 3931/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Mazur (spr.), sędzia NSA Barbara Gorczycka-Muszyńska, asesor WSA Tomasz Wykowski, Protokolant Agnieszka Foks-Skopińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lipca 2004 r. sprawy ze skargi B.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2003 r. Nr [...] w przedmiocie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości - skargę oddala - Decyzją z dnia [...] lutego 2001 r. nr [...] Wójt gminy S. na podstawie art. 36 ust. 3, 6, 7 i 9 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym / Dz.U. nr 89, poz. 415 ze zm. / oraz uchwały nr [...] Rady Gminy S. z dnia [...] kwietnia 1998 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części wsi L. ustalił dla B.W. opłatę z tytułu wzrostu wartości nieruchomości obejmującej działkę nr [...] położoną we wsi L. w wysokości 188.483,70 zł. Przedmiotowa nieruchomość została zbyta przez B.W. w dniu [...] maja 1999 r. i zgodnie z podjętą przez Radę Gminy S. uchwałą opłata stanowi 30 % wzrostu wartości nieruchomości na skutek uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. po rozpatrzeniu wniosku B. W. o stwierdzenie nieważności w/w decyzji na podstawie art. 157 § 1 i art. 158 § 1 k.p.a. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wójta gminy S. z dnia [...] lutego 2001 r. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że naganne było postępowanie organu I instancji przez nie powiadomienie strony o wszczęciu postępowania, ale taka okoliczność może stanowić przesłankę do wznowienia postępowania. Również jako naganne określono wydanie decyzji po ponad dwóch latach od otrzymania aktu notarialnego, jednak ta okoliczność nie może być uznana jako podstawa stwierdzenia nieważności, bo to raczej gmina poniosła szkodę a nie strona postępowania. Z powyższych względów żądanie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] lutego 2001 r. jest niezasadne. Decyzją z dnia [...] maja 2003 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. po ponownym rozpatrzeniu sprawy z wniosku B.W. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Kolegium podtrzymało swoją dotychczasową argumentację, podając, że stwierdzone uchybienia nie mogą być uznane za przesłanki wymienione w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. gdyż nie stanowiły rażącego naruszenia prawa. Skargę na powyższa decyzję do sądu administracyjnego złożyła B.W. zarzucając naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 61 § 4, art. 8, art. 10 § 1 k.p.a., art. 36 ust. 9 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym polegające na przyjęciu, że nie stanowi rażącego naruszenia prawa: naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, rażące przekroczenie terminu do wydania decyzji, nie powiadomienie strony o wszczęciu postępowania gdyż jest to przesłanka wznowieniowa. Przyjęcie, że podstawą stwierdzenia nieważności może być jedynie naruszenie przepisów stanowiących podstawę prawną decyzji oraz naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa. W uzasadnieniu skargi podano, że zaskarżona decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ pomimo zaistnienia przesłanek wymienionych a art. 156 § 1 k.p.a. odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] lutego 2001 r. i skarżąca wnosi o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] kwietnia 2003 r. Ponadto wskazano, że nie zawiadomienie skarżącej o wszczęciu postępowania oraz znaczne przekroczenie terminu określonego w art. 36 ust. 9 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. stanowi rażące naruszenie prawa i w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 powinno skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji wymierzającej opłatę. Skarżąca dopiero po blisko dwóch latach od zbycia nieruchomości dowiedziała się, że ma uiścić wysoką opłatę stanowi to rażące naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podtrzymało swoją dotychczasową argumentację i wniosło o oddalenie skargi. Ponadto wskazano, że skarżąca nie wyjaśniła pomimo obszernego uzasadnienia skargi, jaki był faktyczny wpływ nieprawidłowości postępowania przed organem I instancji na podjętą decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do regulacji art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U. Nr 153, poz. 1271/ sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwy sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U. Nr 153, poz. 1270 /. Skarga jest niezasadna. Tryb stwierdzenia nieważności decyzji jest nadzwyczajnym trybem postępowania. Służy on eliminacji z obrotu prawnego decyzji i postanowień, dotkniętych najcięższymi wadami prawnymi, wymienionymi w art. 156 § 1 k.p.a. Jak się podkreśla zarówno w literaturze przedmiotu, jak i w orzecznictwie sądowym wady wyliczone w tym przepisie mają charakter materialnoprawny. Natomiast ze względu na zasadę ogólną trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych /art. 16 § 1 k.p.a./ nie można w tym trybie wzruszać decyzji dotkniętej innymi wadami, niż podstawy stwierdzenia nieważności, zawarte w cytowanym przepisie. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, iż z rażącym naruszeniem prawa /art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a./ mamy do czynienia wtedy, gdy treść decyzji jest jednoznacznie sprzeczna z treścią określonego przepisu prawa i gdy rodzaj tego naruszenia powoduje, że decyzja taka nie może być zaakceptowana jako rozstrzygnięcie wydane przez organy praworządnego państwa - por. np. wyrok NSA OZ w Katowicach z 9 marca 2000 r., I SA/Ka 1582/98. Nie ulega również wątpliwości, że w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie można powoływać się na podstawy wznowienia postępowania. Nie jest też dopuszczalne przyjęcie, że którakolwiek z podstaw wznowienia postępowania mogłaby zarazem stanowić jedną z przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji. Pozbawienie strony możliwości wzięcia udziału w postępowaniu administracyjnym poprzez nie powiadomienie jej o wszczęciu postępowania, powodujące zaistnienie podstawy wznowienia postępowania określonej w art. 145 § pkt 4 kpa, nie może być uznane zarazem za wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa. W przeciwnym razie doszłoby do obejścia ustalonego w art. 148 kpa terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania - por. wyrok NSA OZ w Gdańsku z 17 sierpnia 1999 r., II SA/Gd 1704/97. Tak więc zarzut podniesiony w skardze, że naruszenie art. 61 § 4 kpa stanowi rażące naruszenie prawa należy uznać za całkowicie chybiony. Druga kwestia podnoszona przez skarżącą jako przesłanka nieważnościowat a mianowicie rażące przekroczenie terminu z art. 36 ust. 9 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. określonego "bezzwłocznie po otrzymaniu wypisu aktu notarialnego" również jest bezpodstawna. Zapis ten należy rozpatrywać łącznie z zapisem art. 36 ust. 6 i 7 w którym określony został 5-letni termin do wnoszenia roszczeń, o których mowa w art. 36 ust. 1 i 2 jak i również ustalania opłat wymienionych w art. 36 ust. 3. Mając powyższe na uwadze należy przyjąć, iż 5-letni termin jest terminem ostatecznym do wydania decyzji, o której mowa w art. 36 ust. 3 natomiast ustalenia art. 36 ust. 8 i 9 są ustaleniami bardziej szczegółowymi a wręcz technicznymi nakładającymi na notariusza i wójta, burmistrza albo prezydenta miasta obowiązek bezzwłocznego działania w celu wydania decyzji ustalającej opłatę. Również właściciel nieruchomości, który zamierza ją zbyć,a której wartość wzrosła w związku z uchwaleniem lub zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przed jej zbyciem może zażądać wydania decyzji ustalającej opłatę, z tej możliwości skarżąca nie skorzystała, a wtedy mogłaby przeznaczyć część środków uzyskanych ze sprzedaży na pokrycie opłaty. Ustawodawca, więc zapewnił ochronę właścicielom nieruchomości przed zbyt wolnym działaniem organów samorządu lokalnego. Wydaje się, iż użycie w art. 36 ust. 9 sformułowania "bezzwłocznie po otrzymaniu wypisu z aktu notarialnego" jest trochę niefortunne, gdyż kojarzy się z działaniem szybkim, prawie natychmiastowym bez zbędnej zwłoki, a wydanie przedmiotowej decyzji zależy od spełnienia wielu warunków np. ilości nieruchomości, co, do których wymierzana jest opłata a co się z tym wiąże czasu trwania sporządzenia opinii przez rzeczoznawców itp., Jeżeli już został użyty taki termin to powinny być jeszcze określone inne warunki np. bezwłocznie po ustaleniu wartości nieruchomości. Tym bardziej, iż z takiego sformułowania nie można wywodzić sankcji polegającej na umorzeniu opłaty. W jednym należy się zgodzić ze skarżącą, iż wydanie decyzji w terminie blisko dwuletnim nie jest bezzwłocznym wydaniem decyzji, jednakże z uwagi na powyższe rozważania nie można z tego faktu wywodzić skutków prawnych a tym bardziej mówić o rażącym naruszeniu prawa. Skarżąca podnosiła również, iż rażąco zostały naruszone ogólne zasady postępowania administracyjnego wymienione w art. 8 i art. 10 k.p.a. jednakże naruszenie to wywodzi z wyżej przedstawionych nieprawidłowości postępowania przed organem I instancji i nie ma potrzeby powtórnie omawiać tych kwestii w zakresie naruszenia ogólnych zasad. Również podnoszona przez skarżącą kwestia nieświadomości czy też niewiedzy o istnieniu opłaty jest nieuprawniona, ponieważ wymierzenie takiej opłaty jest przewidziane opublikowanym aktem prawnym, z którym skarżąca mogła się zapoznać, tym bardziej, ze akt ten daje skarżącej możliwość działania w kwestii ustalenia opłaty. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie, art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ skargę oddalił