IV SA 3962/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat - Rembelska ( spr.) Sędziowie NSA Barbara Gorczycka - Muszyńska Asesor WSA Tomasz Wykowski Protokolant Agnieszka Foks - Skopińska po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2004 r. sprawy ze skargi Agencji Ochrony [...] spółki z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2002 r. [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za zniszczenie drzew I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzająca ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz Agencji Ochrony [...] spółka z o.o. z siedzibą w W. kwotę 550 zł (pięćset pięćdziesiąt), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, III. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] września 2002 r. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Gminy W. z dnia [...] lipca 2002 r., którą: 1. wymierzono Agencji Ochrony [...] spółce z o.o. z siedzibą w W. karę pieniężną za zniszczenie trzech drzew rosnących na nieruchomości przy ul. [...] nr [...]; 2. ustalono, że wysokość kary pieniężnej zostanie ustalona po upływie okresu dwóch lat od podjęcia działań w celu zachowania żywotności uszkodzonych drzew to jest dnia [....] maja 2004 r.; jeżeli drzewa zachowają żywotność, przy ustalaniu wysokości kary zastosowanie będą miały stawki zawarte w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1998 r. w sprawie kar pieniężnych za naruszenie wymagań ochrony środowiska oraz rejestru decyzji dotyczących tych kar (Dz. U. Nr 162, poz. 1138), pomnożone przez współczynnik 0,01. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że na nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] [...], której właścicielem jest Agencja Ochrony [...] spółka z o.o. doszło do uszkodzenia trzech sztuk dębów. Na korzeniach nabiegowych tych drzew wykryto nawierty z widocznymi śladami po wlewaniu substancji chemicznej. Wokół pni drzew rozsypano sól kamienną, którą następnie przykryto ziemią i igliwiem. Właściciel nieruchomości podjął kroki w celu ratowania zamierających drzew. Wokół uszkodzonych dębów wybrano ziemię z rozsypaną solą, wypłukano zasoloną ziemię i nawieziono nową, żyzną. System korzeniowy wokół pni drzew wymulczowano i zastosowano substancję stymulującą rozwój drzew. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, że zgodnie z art. 47e ust. 1 ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody (tekst jednolity Dz. U. z 200lr. Nr 99, poz. 1079 ze zm.), władający nieruchomością są obowiązani do utrzymywania we właściwym stanie drzew oraz krzewów rosnących na nieruchomościach będących w ich władaniu. Stosownie do art. 47k powołanej ustawy o ochronie przyrody za zniszczenie drzew przez zastosowanie środków chemicznych w sposób szkodliwych dla roślinności wymierza się karę pieniężną. Organ odwoławczy uznał, że wobec stwierdzenia przez Burmistrza Gminy W. iż doszło do uszkodzenia trzech sztuk dębów na skutek zastosowania substancji chemicznej wymierzenie kary było obligatoryjne. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego na wymiar kary nie ma wpływu podnoszona przez Agencję Ochrony [...] okoliczność, iż drzewa zostały zniszczone przez nieznanych sprawców, gdyż na władającym nieruchomością ciąży obowiązek dbania o roślinność tak aby nie mogło dojść do jej uszkodzenia. Ponadto organ odwoławczy zauważył, że z uwagi na to, iż właściciel nieruchomości podjął czynności zmierzające do zachowania żywotności drzew ustalenie kary nastąpi po upływie dwóch lat od ich rozpoczęcia. W wypadku, gdy drzewa zachowają żywotność kara zostanie określona na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1998 r. w sprawie kar pieniężnych za naruszenie wymagań ochrony środowiska oraz rejestru decyzji dotyczących tych kar (Dz. U. Nr 162, poz. 1138), przy zastosowaniu współczynnika 0,01. Skargę na powyższą decyzję wniosła Agencja Ochrony [...] spółka z o.o. z siedzibą w W., domagając się jej uchylenia. Skarżąca zakwestionowała obciążenie jej jako władającą nieruchomością karami za zniszczenie drzew, podnosząc, że dopuścili się tego nieznani sprawcy. Ponadto podkreśliła, że nie mogą mieć do niej zastosowania przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1998 r. w sprawie kar pieniężnych za naruszenie wymagań ochrony środowiska oraz rejestru decyzji dotyczących tych kar (Dz. U. Nr 162, poz. 1138), gdyż nie jest jednostką organizacyjną, która naruszyła wymagania ochrony środowiska. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji stanowił art. 47k ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody (tekst jednolity Dz. U. z 200lr. Nr 99, poz. 1079 ze zm.). Stosownie do powołanego przepisu za zniszczenie terenów zieleni albo drzew lub krzewów, powodowane niewłaściwym wykonywaniem robót ziemnych lub wykorzystaniem sprzętu mechanicznego albo urządzeń technicznych oraz zastosowaniem środków chemicznych w sposób szkodliwy dla roślinności oraz za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia, a także za zniszczenie spowodowane niewłaściwą pielęgnacją terenów zieleni, zadrzewień, drzew lub krzewów wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną. Z przytoczonej regulacji wynika, że wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej wymaga wykazania, iż spełniona została jedna z wymienionych w niej przesłanek. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż zniszczenie trzech dębów nastąpiło przez: wykonanie nawiertów na korzeniach nabiegowych, w których widoczny był ślad po wlewanej substancji chemicznej oraz rozsypanie wokół drzew soli kamiennej. Należy zatem uznać, że karę wymierzono za zastosowanie środków chemicznych w sposób szkodliwy dla roślinności. W ocenie Sądu w toku postępowania nie zostało w sposób dostateczny wyjaśnione jakiego rodzaju substancja została zastosowana. Z protokołów oględzin nie wynika, by osoby je przeprowadzające w jakikolwiek sposób badały wskazaną okoliczność. Organ pierwszej instancji nie pobrał żadnych próbek, które mogłyby być poddane badaniom laboratoryjnym, które pozwoliłyby na ustalenie jakiego rodzaju środki zastosowano i jaki miały one wpływ na stan drzew. W aktach sprawy brak jest nawet wyjaśnienia na jakiej podstawie ustalono, iż wokół dębów rozsypano sól kamienną. Unormowanie art. 47k ustawy o ochronie przyrody nakłada na organ administracji publicznej nie tylko obowiązek wykazania, iż zastosowano środki chemiczne, lecz także, że zastosowano je w sposób szkodliwy dla roślinności. Z tej przyczyny, zdaniem Sądu konieczne jest ustalenie rodzaju substancji i wyjaśnienie na czym polegała szkodliwość ich zastosowania. Należy także zauważyć, że organy obu instancji, przyjmując odpowiedzialność skarżącej za zniszczenie drzew, nie wyjaśniły i nie rozważyły dostatecznie okoliczności podnoszonych przez skarżącą w piśmie z dnia 4 czerwca 2002 r. oraz w odwołaniu, dotyczących braku podstaw do nałożenia na skarżącą tej kary. W szczególności organy nie ustosunkowały się do twierdzeń skarżących, iż nie była ona zainteresowana zniszczeniem drzew, które uatrakcyjniały nieruchomość oraz do działań podjętych przez skarżącą niezwłocznie po ujawnieniu zniszczenia, w tym powiadomienia o zdarzeniu policji. Rozważenia wymagało w związku z tym czy istotnie na skarżącej spoczywa obowiązek zapłaty kary za zniszczenie dębów. Należy bowiem zauważyć, że art. 47k ustawy o ochronie przyrody nie wskazuje na władającego nieruchomością jako wyłącznego odpowiedzialnego za zniszczenie lub uszkodzenie drzew niezależnie od tego kto rzeczywiście dopuścił się tych czynów. Powyższe wskazuje, iż organy orzekające w sprawie, z naruszeniem art. 7, art. 77 i art. 107§3 k.p.a., nie wyjaśniły w sposób wystarczający wszystkich istotnych okoliczności sprawy, a w szczególności, czy spełniona została jedna z przesłanek uzasadniających wymierzenie kary pieniężnej. W ocenie Sądu wskazane naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podnieść także należy, że nie znajduje podstaw w powołanych przez organy obu instancji przepisach prawa materialnego, "dwuetapowe" wymierzanie kary za zniszczenie drzew. Organ pierwszej instancji w pkt 1 decyzji wymierzył skarżącej karę pieniężną, zaś w pkt 2 orzekł, że wysokość tej kary zostanie ustalona dnia [...] maja 2004 r. Takie sformułowanie rozstrzygnięcia decyzji budzi poważne zastrzeżenia już chociażby z powodu ścisłego określenia daty wydania decyzji określającej wysokość kary pieniężnej. W takim razie powstaje pytanie, czy w wypadku gdy organ pierwszej instancji nie wyda decyzji we wskazanym dniu, będzie to dopuszczalne w późniejszym terminie. Ponadto, zdaniem Sądu, brak jest podstaw do przyjęcia, iż dopuszczalne jest ustalenie odpowiedzialności za zniszczenie drzew co do zasady, a następnie określenie w kolejnym akcie wysokości kary. Wydaje się, że w sytuacji, gdy wysokość kary pieniężnej może być ustalona, z uwagi na podjęte działania mające na celu zachowanie żywotności drzew, dopiero po upływie dwóch lat, to organ orzekający powinien wstrzymać się z rozstrzygnięciem sprawy do czasu, gdy będzie to możliwe. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145§1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto na podstawie art. 152 powołanej ustawy Sąd określił, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do daty uprawomocnienia się wyroku.