IV SA 3971/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Więch-Baranowska, , Sędzia WSA Leszek Kamiński, Asesor WSA Bogusław Cieśla (spr.), Protokolant Rafał Kubik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2005 r. sprawy ze skargi Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2003 r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 7 /IV SA 3971/03 UZASADNIENIE [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją z dnia [...] lipca 2003 r. na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane nakazał Regionalnemu Zarządowi Gospodarki Wodnej w [...] jako pełniącemu w imieniu Skarbu Państwa zarząd rzeką W. wykonanie rozbiórki dwóch prostokątnych pomostów o wymiarach Im x 1,2 m oraz 1,5 m x 1 m konstrukcji drewnianej wybudowanych bez pozwolenia na budowę nad rzeką W. stanowiąca działkę nr ew. [...] w miejscowości M. gmina K. na wysokości działki nr ew. [...]. W uzasadnieniu organ wskazał , że przedmiotowe pomosty zostały wybudowane przed rokiem 1978 przez nieżyjącego właściciela działki nr [...] bez uzyskania pozwolenia na budowę . Przeprowadzone w dniu 16 kwietnia 2003 r. oględziny wykazały , że stan techniczny pomostów jest zły i niesie niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia w przypadku dalszego ich użytkowania . W tej sytuacji w ocenie organu spełnione zostały przesłanki określone w art. 37 ust 1 pkt 2 Prawa budowlanego do nakazania rozbiórki obiektów . Odwołanie od tej decyzji złożył Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w [...]. W uzasadnieniu podniesiono , że art. 38 ust 1 Prawa budowlanego z 1974 r. określa zobowiązanych do wykonania nakazu rozbiórki w kolejności : inwestor , właściciel lub zarządca obiektu . To zdaniem skarżącego decyduje w jakiej kolejności organ powinien nakładać obowiązek rozbiórki. Tymczasem organ nie zbadał w toku postępowania administracyjnego czy istnieją spadkobiercy inwestora który zbudował pomosty. Oni bowiem jako następcy prawni wchodzą w uprawnienia i powinności swego poprzednika prawnego . Obowiązek rozbiórki mógł zostać nałożony na Regionalny Zarząd jedynie wtedy , gdyby nie było można ustalić osoby zobowiązanej w pierwszej kolejności to jest osoby inwestora . Po rozpatrzeniu odwołania Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] września 2003 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy . W uzasadnieniu wskazał , że zgodnie z art. 30 § 4 kpa w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępuje jej następca prawny . Ponieważ jednak poprzedni właściciel działki nr [...] wybudował pomosty samowolnie to nie nabył żadnych praw a w związku z tym jego następcy prawni również ich nie nabyli. Zdaniem organu wobec śmierci inwestora obowiązek rozbiórki spoczywa na właścicielu rzeki tj. Skarbie Państwa , którego reprezentantem jest Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w [...]. Zarzuty podniesione w odwołaniu organ ocenił jako bezzasadne . Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję złożył Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w [...] . W skardze podniósł , że istotą sprawy jest prawidłowe ustalenie zobowiązanego do rozbiórki , dlatego postępowanie dowodowe powinno zmierzać do ustalenia czy istnieją następcy prawni inwestora Nieistotne jest w ocenie skarżącego to , że inwestor nie nabył żadnych praw bowiem sukcesja dotyczy także obowiązków związanych z masą spadkową. Skarżący podniósł ,że w postępowaniu administracyjnym uczestniczyła spadkobierczyni działki nr [...] , która obecna była przy oględzinach przeprowadzonych przez organ. Zdaniem skarżącego postępowanie przeprowadzone zostało wadliwie bowiem ograniczono się do ustalenia , że skoro podlegające rozbiórce pomosty znajdują się na wodach będących w zarządzie skarżącego to do ich rozbiórki zobowiązany jest właśnie Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w [...] . Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skargę należało uwzględnić jednak z przyczyn dalej idących niż te które wskazano w jej motywach . Przede wszystkim Sąd uznał , iż nie zostało wyjaśnione w sposób niewątpliwy, że do przedmiotowych pomostów zastosowanie ma przepis art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. Wątpliwości powstają już co do ustalenia organu , iż zgodnie z art. 28 Prawa budowanego na ich budowę inwestor musiał uzyskać pozwolenie budowlane . Istotnie budowa obiektu budowlanego stosownie do przepisów w/w ustawy wymagała uzyskania pozwolenia na budowę . Z kolei przepis art. 2 ust 1 Prawa budowlanego z 1974 r. definiuje pojęcie obiektu budowlanego przez który należało rozumieć stałe i tymczasowe budynki lub inne stałe i tymczasowe budowle , jak mosty , budowle ziemne , tunele , drogi , linie kolejowe , sieci energetyczne i telekomunikacyjne , budowle hydrotechniczne, zbiorniki , wolno stające instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne , oczyszczalnie ścieków , ściany oporowe , sieci uzbrojenia terenu , budowle sportowe , stanowiące całość techniczno- użytkową, wyposażone w instalacje i urządzenia niezbędne do spełniania przeznaczonych im funkcji. W kontekście tego przepisu dyskusyjnym zagadnieniem staje się możliwość zaliczenia przedmiotowych pomostów do kategorii wymienionych obiektów. Problem ten był przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawartych w uzasadnieniu wyroku z dnia 6 maja 2002 r. sygn. akt IV SA 1752/00 pub. ONSA 2003/4/131 Wprawdzie kontrolowana wówczas przez Sąd decyzja wydana była na podstawie art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r. to jednak podnoszone w uzasadnieniu argumenty mają zastosowanie także w niniejszej sprawie . Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził wówczas , że "zaliczenie pomostów do obiektów, na których postawienie musi być udzielone pozwolenie wodnoprawne (art. 82 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo wodne - Dz. U. Nr 38, poz. 230 ze zm.), nie przesądza o konieczności uzyskania dodatkowo pozwolenia na budowę. Stosownie do art. 2 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414 ze zm.) w stosunku do obiektów budownictwa wodnego pozwolenie takie jest wymagane jedynie wówczas, kiedy stanowią one jednocześnie budowle hydrotechniczne." Nadto Naczelny Sąd Administracyjny na tle tamtej sprawy uznał , że "mały drewniany pomost, używany do celów rekreacyjnych przez właściciela działki przylegającej do jeziora, ze względu na swoje gabaryty, jak i cel, któremu służy, nie mieści się w kategorii obiektów zaliczanych do budowli hydrotechnicznych. Nie ma on bowiem żadnego znaczenia dla gospodarki wodnej, jak również nie ma wpływu na kształtowanie zasobów wodnych......" "Zaliczenie pomostów do obiektów, na których wykonanie musi być udzielone pozwolenie wodnoprawne, nie przesądza o konieczności uzyskania dodatkowo pozwolenia na budowę. Stosownie do cytowanego już art. 2 ust. 2 pkt 2 prawa budowlanego w stosunku do obiektów budownictwa wodnego pozwolenie na budowę jest wymagane jedynie wówczas, kiedy stanowią one jednocześnie budowle hydrotechniczne. Tylko wtedy bowiem do obiektów budownictwa wodnego mogą mieć zastosowanie przepisy prawa budowlanego, w tym również art. 48 tej ustawy." Biorąc pod uwagę załączoną do akt dokumentację fotograficzną wydaje się iż uznanie tak prymitywnej konstrukcji za obiekt budowlany dla wybudowania którego konicznym jest uzyskanie pozwolenia na budowę jest nadmiernie rygorystyczną wykładnią prawa. Dlatego w kontekście cytowanego orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego organ przy ponownym rozpatrzeniu sprawy powinien uwzględnić argumenty w nim zawarte i dokonać prawidłowej oceny stanu faktycznego zwłaszcza co do kwalifikacji prawnej pomostów oraz związanych z nią możliwości działania w ramach kompetencji organów nadzoru budowlanego . Dodatkowo wskazać należy , że w początkowym toku postępowania administracyjnego , w jego bardzo istotnej części - oględzinach nie brał udziału podmiot na który nałożono obowiązek rozbiórki to jest Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w [...] . O oględzinach zawiadomiono bowiem Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych Województwa [...] w [...] i przedstawiciel tego podmiotu uczestniczył w oględzinach . Na marginesie sprawy zauważyć można , że Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w [...] jako zarządca reprezentujący interesy Skarbu Państwa ma możliwości prawne usunięcia obiektu którego nie akceptuje i który narusza prawa właścicielskie . Zatem ingerencja organów nadzoru budowlanego musi być po pierwsze oparta o prawidłową interpretację przepisów ale także adekwatna do stanu faktycznego sprawy . Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą. Ponadto na podstawie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w pkt II wyroku .