IV SA 40/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia B. Gorczycka-Muszyńska (spr.), Sędziowie T. Kobylecka, Asesor WSA A. Szymańska, Protokolant A. Foks-Skopińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi Syndyka masy upadłości R. Zakładów Mechanizacji [...] w R. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] listopada 2002 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję tego organu z dnia 25 czerwca 2002r. II. zasądza od Ministra Gospodarki na rzecz Syndyka masy upadłości R. Zakładów Mechanizacji [...] w R. kwotę 300 zł (trzysta) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Minister Gospodarki decyzją z dnia [...] listopada 2002 r. po rozpatrzeniu wniosku R. Zakładów Mechanizacji [...] w upadłości - o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] czerwca 2002 r. stwierdzającą nieważność orzeczenia Ministra Przemysłu Ciężkiego z dnia [...] czerwca 1950 r. w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem Zakłady Mechaniczne W. w R. własności J. G. i L. M. oraz orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] sierpnia 1962 r. w sprawie przejścia tego przedsiębiorstwa na własność Państwa - utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2002 r. Odnosząc się do zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w szczególności - zarzutu nie ustalenia stron tego postępowania organ naczelny podał, że podjął działania zmierzające do ustalenia miejsca pobytu L. M. lub jego spadkobierców, jednakże Biuro Adresowe MSW i A stwierdziło, że L. M. nie zamieszkuje na terenie Polski, a jego następców prawnych nie zdołano ustalić. Spadkobierczynie zaś J. G. wprawdzie w toku toczącej się spawy odsprzedały swoje udziały spadkowe we współwłasności spornej nieruchomości, jednakże, zdaniem organu, fakt ten nie oznacza, że utraciły przymiot strony w przedmiotowej sprawie. Skargę na tę decyzję wniósł do Sądu Administracyjnego Syndyk masy upadłości R. Zakładów Mechanizacji [...] w R.. W skardze zarzucono, że w sprawie nie ustalono stron postępowania administracyjnego w szczególności - w kwestii ustalenia miejsca pobytu L. M. nie wykonano obowiązku wynikającego z art. 34 kpa, natomiast bezzasadnie przyjęto, że M. M. i H. H. pozostają stronami tego postępowania mimo, że sprzedały swoje udziały we współwłasności. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Przede wszystkim należy podnieść, że według art. 157 § 2 kpa postępowanie w sprawie nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Stosownie zaś do art. 61 § 4 kpa o wszczęciu każdego postępowania administracyjnego z urzędu, lub na żądanie strony organ obowiązany jest zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie. Natomiast w myśl art. 28 kpa stroną jest nie tylko ten, kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek, lecz także każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie. Te zasady określone w przepisach art. 61 § 4 i art. 28 kpa obowiązują również w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, o której mowa w art. 157 kpa. Przepisy art. 156 § 1 i art. 158 § 2 kpa w związku z art. 157 § 2 kpa wskazują, że jeśli zachodzi którakolwiek z przesłanek określonych w art. 156 § 1 kpa, organ nadzoru - niezależnie od tego, czy postępowanie nadzorcze zostało wszczęte na żądanie strony, czy z urzędu - jest obowiązany wydać decyzję stwierdzającą nieważność wadliwej decyzji lub stwierdzającą, że została ona wydana z naruszeniem prawa, ze wskazaniem okoliczności, z powodu których nie stwierdził jej nieważności. Granice zatem, w jakich strona żąda wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, nie wiążą organu nadzoru. Jeśli przesłanki nieważności dotyczą całości decyzji, organ nadzoru stwierdza nieważność całej decyzji, choćby strona inicjująca postępowanie nadzorcze żądała stwierdzenia nieważności decyzji tylko w części. I odwrotnie: w razie żądania stwierdzenia nieważności decyzji całości organ może stwierdzić nieważność decyzji tylko w tej części, która dotknięta jest wadą określoną w art. 156 § 1 kpa. Tak więc organ nadzoru stwierdza nieważność decyzji lub wydanie jej z naruszeniem prawa ( art. 158 § 2 kpa) w takim zakresie, w jakim ustalił występowanie wady określonej w art. 156 § 1 kpa, bez względu na granice żądania zgłoszonego przez stronę żądającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdza nieważności decyzji. Z powyższych przepisów wynika również, ze stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji. W sprawie niniejszej postępowanie nieważnościowe dotyczy orzeczeń wydanych w odniesieniu do przedsiębiorstwa stanowiącego byłą własność J. G. i L. M.. W toku postępowania spadkobierczynie J. G. sprzedały swoje udziały we współwłasności A. B. (vide - akt notarialny z dnia [...] czerwca 1998 r. dołączony do akt sprawy w październiku 2001 r.). Postępowanie to dotyczyło więc zarówno interesu prawnego byłych właścicieli lub ich następców prawnych jak i nabywcy udziałów – A. B.. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 24 października 2000 r. ( sygn. akt IV SA 957/99) uchylił poprzednią decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] maja 1999 r. i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] lipca 1997 r. jako wydaną z ewidentnym naruszeniem przepisów kpa polegającym na nie ustaleniu przez organ orzekający kręgu osób, mających przymiot strony w rozpoznawanej sprawie. Organ orzekający ponownie rozpoznając sprawę nie zastosował się do wytycznych zawartych w wyroku zadawalając się pismem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, w którym podano, że L. M. nie zamieszkuje na terenie Polski, a jego następców prawnych nie udało się ustalić. Organ przeoczył, że w takiej sytuacji, stosownie do dyspozycji art. 34 kpa obowiązany był wystąpić do Sądu z wnioskiem o wyznaczenie przedstawiciela dla osoby nieobecnej. Niezrozumiałe jest także potraktowanie A. B. jako pełnomocnika spadkobierczyń J. G. ( tak oznaczony został w rozdzielniku decyzji) wówczas, gdy w aktach sprawy znajdowała się umowa kupna - sprzedaży sporządzona w formie aktu notarialnego na mocy której nabył udziały w tym przedsiębiorstwie - to postępowanie zatem dotyczyło jego interesu prawnego jako nabywcy udziałów. Wyżej wskazane okoliczności są takimi wadami postępowania, które same przez się prowadzą do konieczności uchylenia zaskarżonej decyzji. Według bowiem art. 145 § 1 ust. 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r . Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270) decyzja podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania z przyczyn określonych w art. 145 § 1 kpa. W myśl zaś art., 145 § 1 pkt 4 kpa okoliczność, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu jest przesłanką wznowienia postępowania. Należy także zwrócić uwagę, że w motywach zaskarżonej decyzji organ orzekający* nie ustosunkował się do zarzutu podnoszonego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, że wnioskodawczynie utraciły przymiot strony i nie wyjaśnił stronom jakimi przesłankami kierował się uznając, że mimo sprzedaży udziałów wnioskodawczynie zachowały przymiot strony w postępowaniu Z powyższych względów - orzeczono jak w sentencji