IV SA 4017/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Nowak ( spr.), , Sędzia NSA Halina Kuśmirek, Asesor WSA Grzegorz Czerwiński, Protokolant Katarzyna Bednarska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2005 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2003 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. W dniu [...] kwietnia 1991 r. Kierownik Urzędu Rejonowego w J. udzielił M. i A. M. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego na działce nr [...] w G. Decyzją tego organu z [...] października 1991 r. nakazano wstrzymać roboty budowlane i zobowiązano inwestorów do opracowania aktualnego planu zagospodarowania działki, wykonania rysunków elewacji budynku oraz uzyskania orzeczenia technicznego wykonanych robót budowlanych, a także zamurowania otworów okiennych cegłą szklaną i wystąpienia o decyzję na wznowienie robót budowlanych. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, iż inwestor realizując budynek mieszkalny w istotny sposób odstąpił od warunków pozwolenia na budowę, wykonując ganek oraz otwory okienne w ścianach, które powinny być pełne. Decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w J. z [...] marca 1992 r. udzielono A. M. pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego budynku mieszkalnego w G. W uzasadnieniu stwierdzono, iż wnioskodawca przedłożył orzeczenie techniczne, potwierdzające zdatność wybudowanego budynku do użytku, który został wykonany zgodnie ze sztuką budowlaną i nie stwarza żadnego zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi i mienia. Decyzja ta stała się ostateczna. Decyzją z [...] maja 2003 r. Wojewoda [...] po przeprowadzeniu postępowania z urzędu stwierdził nieważność powyższej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. W uzasadnieniu stwierdzono, iż przedmiotowa decyzja z [...] marca 1992 r. wydana została niezgodnie z wnioskiem inwestora, który złożył podanie o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę, zaś zgodnie z decyzją poprzedzającą powinien był wystąpić o pozwolenie na wznowienie robót budowlanych. W ocenie Wojewody pozwolenie na użytkowanie wydano na budynek, który w sposób rażący narusza przepisy techniczno - budowlane, obowiązujące w dniu wydania decyzji, tj. przepisy rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. Nr 17, poz. 62). Przedmiotowy obiekt posiadał bowiem otwory okienne zarówno w ścianie budynku, oddzielonej od granicy z działką sąsiednią na odległość 3 metrów, jak i usytuowanej przy granicy działki. Zgodnie natomiast z § 12 ust. 1 Rozporządzenia budynki mieszkalne i gospodarcze na działkach zagrodowych i w indywidualnych gospodarstwach rolnych oraz wolno stojące, mieszkalne domy jednorodzinne w ścianach z materiałów niepalnych i o pokryciu z materiałów niepalnych lub trudno zapalnych powinny być usytuowane w odległości co najmniej 4 metrów od granicy działki. W ocenie organu wydanie decyzji o pozwoleniu na użytkowaniu w sytuacji naruszenia powyższych przepisów stanowi rażące naruszenie prawa, co obliguje organ do stwierdzenia nieważności takiej decyzji. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego. po rozpatrzeniu odwołania Pana J. M. , utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...]. Główny Inspektor stwierdza, że należy podzielić stanowisko organu pierwszej instancji, iż decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w J. z [...] marca 1992 r. o pozwoleniu na użytkowanie obarczona jest wadą rażącego naruszenia prawa. Z przesłanką tą mamy do czynienia wówczas, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z przepisami prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja taka nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że inwestor nie wypełnił obowiązków, nałożonych na niego postanowieniem o wstrzymaniu robót. Przedłożył jedynie część wymaganych dokumentów wraz z wnioskiem o wydanie pozwolenia na budowę. W powyższym stanie faktycznym wydano decyzję o pozwoleniu na użytkowanie budynku, czym naruszono art. 42 ust. 3 ustawy Prawo budowlane z 24 października 1974 r. ( zwanej dalej Ustawą). Pozwolenie na użytkowanie wydane zostało bowiem na podstawie wniosku o pozwolenie na budowę, gdzie przepisy ustawy nie przewidywały możliwości wydania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie z urzędu. W ocenie Głównego Inspektora pozwolenie na użytkowanie w sposób rażący narusza przepisy techniczno - budowlane, obowiązujące w dniu wydania decyzji, tj. przepisy rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki bowiem ściana budynku z otworami okiennymi posadowiona jest w odległości mniejszej niż 4 metry od granicy działki sąsiedniej. Na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 2003-09-[...] utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2003 r., w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w J. o udzieleniu A. M. pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego wraz z szambem na działce nr [...] w G., skargę wniósł J. M., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zdaniem skarżącego zarzuty, że decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego została wydana bez wniosku inwestora, a przedmiotowy budynek narusza przepisy techniczno-budowlane zawarte w rozporządzeniu Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki są nieprawdziwe. Z wnioskiem o udzielenie pozwolenia na użytkowanie budynku zwrócił się do Urzędu Rejonowego jego ojciec – A. M. Zdaniem skarżącego urzędnik mógł omyłkowo podsunąć mu błędny druk wniosku lub zapomniał wykreślić wyrazy "pozwolenie na budowę" a wpisać " pozwolenie na użytkowanie". Niemniej , zdaniem skarżącego, jest rzeczą oczywistą, że chodziło o pozwolenie na użytkowanie budynku. W tamtym okresie nie miał co do tego żadnych wątpliwości zarówno inwestor jak i organ. Budynek w marcu 1992 r. był wykończony i nadawał się do użytkowania. Absurdem byłoby zatem występowanie o pozwolenie na budowę lub dokończenie budowy. Oczywista omyłka pracownika urzędu nie może skutkować unieważnieniem decyzji administracyjnej po 10 latach. Zdaniem skarżącego , ojciec przedłożył wszystkie wymagane przez Urząd Rejonowy dokumenty. Skarżący wskazał również, że Kierownik Urzędu Rejonowego odstąpił od warunku zamurowania okien cegłą szklaną, bowiem sąsiedzi użyczyli ojcu pasy gruntów, szer. 4,0 m., z przyległych swoich działek - co pozwoliło na zachowanie przepisowej odległości budynku od granic działki (min. 4,0 m.). Przy podejmowaniu decyzji Kierownik Urzędu Rejonowego brał pod uwagę również że istniejąca zabudowa na działkach sąsiednich jest w znacznej odległości od budynku inwestora - powyżej 8 m. Zdaniem strony taka lokalizacja obiektu jest zgodna z przepisami par. 12 ust. 1 i 2 cyt. rozporządzeń MGT i OŚ. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Niniejsza sprawa podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art.97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz.1271 z późn.zm.). Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne kontrolują jedynie legalność zaskarżonych decyzji/ postanowień/, a więc prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja zapadła z oczywistym naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone bez należytego wyjaśnienia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych i prawnych. Przedmiotem niniejszego postępowania jest ocena decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w J. z [...] marca 1992 r. o pozwoleniu na użytkowanie pod kątem istnienia przesłanek, określonych w art. 156 § 1 K.p.a. oraz ocena rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji w przedmiocie stwierdzenia nieważności. W ocenie organów administracyjnych pozwolenie na użytkowanie w sposób rażący narusza przepisy techniczno - budowlane, obowiązujące w dniu wydania decyzji, tj. przepis § 12 ust.1 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki, bowiem ściana budynku z otworami okiennymi posadowiona jest w odległości mniejszej niż 4 metry od granicy działki sąsiedniej. Bezsporne jest ,że obiekt został usytuowany w odległości mniejszej niż 3 m od granicy działki. Zgodnie z § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki obiekty budowlane powinny być sytuowane w odległości co najmniej 4 m od granicy działki, jednakże przy istniejącej zabudowie na sąsiedniej działce w odległości większej niż 4 m od granicy działki, odległości określone w ust. 1 §12 cyt. rozporządzenia mogą ulec zmniejszeniu, z tym że odległość między budynkiem istniejącym a projektowanym powinna wynosić co najmniej 8 m. Zdaniem inwestora Kierownik Urzędu Rejonowego udzielając pozwolenia na użytkowanie obiektu brał pod uwagę fakt, że istniejąca zabudowa na działkach sąsiednich jest w znacznej odległości od budynku inwestora - powyżej 8 m. Organ zarówno I jak i II instancji nie ustaliły odległości budynku mieszkalnego znajdującego się na działce nr [...] w G. od innych obiektów znajdujących się na działkach sąsiednich oraz czy obiekty te istniały w dacie wydania decyzji. Zdaniem Sądu, w sytuacji gdy organ administracji publicznej dysponuje powyższą informacją , to nie może uchylić się od oceny wiarygodności tych dowodów, a tym samym i od dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (zob. wyrok NSA z 10 listopada 1988 r., III SA 579/88, niepublikowany). Zaniedbaniem organu stanowiącym istotne naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mającym wpływ na wynik sprawy jest brak ustosunkowania się do istotnych kwestii powołanych w sprawie. Rządząca postępowaniem administracyjnym zasada oficjalności (art. 7 i 17 kpa) wymaga aby w toku postępowania organy administracji publicznej podejmowały wszelkie niezbędne kroki do wyjaśnienia i załatwienia sprawy i dopuszczały jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem, a więc by z urzędu przeprowadzały dowody służące ustaleniu stany faktycznego sprawy, (zob. wyrok NSA z 29 listopada 2000 r., V SA 948/00 LEX nr 50114). Powyższe oznacza, iż stan sprawy nie został należycie wyjaśniony. Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest zawarta w art. 7 kpa zasada nakazująca organom administracji publicznej podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością. Z kolei art. 77 § 1 kpa mówi, że organ administracji publicznej zobowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały bez wyjaśnienia okoliczności istotnych dla wyniku sprawy i dlatego działając na podstawie art. 145 ust.1 pkt. 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz.270) orzekł jak w sentencji wyroku.