IV SA 404/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska(spr.) Asesor WSA Wanda Zielińska-Baran Protokolant Danuta Gorzelak-Maciak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2004r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2002r. Nr [...] w przedmiocie zobowiązania do wykonania oceny oddziaływania na środowisko I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] września 2002 r., wydaną na podstawie art. 138§2 k.p.a., uchyliło decyzję Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2000 r., zobowiązującą A.S. - właściciela Zakładu Prefabrykacji Budowlanej "[...]" przy ul. [...] w M., do wykonania oceny oddziaływania na środowisko. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, że decyzja organu pierwszej instancji została podjęta na podstawie art. 70 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (Dz. U. z 1994 r. Nr 49, poz. 196). Stosownie do powołanego przepisu starosta, w stosunku do obiektów zaliczonych do inwestycji mogących pogorszyć stan środowiska, może, w drodze decyzji, zobowiązać właściciela, zarządcę lub posiadacza obiektu budowlanego albo zespołu obiektów do przedstawienia oceny oddziaływania na środowisko obiektu budowlanego lub zespołu obiektów, sporządzonej przez biegłego z listy wojewody. Powołany przepis został uchylony przez art. 56 pkt 11 ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o dostępie do informacji o środowisku i jego ochronie oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 109, poz. 1157 ze zm.), która weszła wżycie z dniem 1 stycznia 2001 r. Zgodnie z art. 63 powołanej ostatnio ustawy nakazywał stosowanie przepisów dotychczasowych do spraw wszczętych przed dniem 1 stycznia 2001 r. i nie zakończonych decyzją ostateczną. Kolejna zmiana stanu prawnego nastąpiła z dniem 1 października 2001 r., kiedy to na podstawie art. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085), weszła w życie ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627). Stosownie do art. 3 powołanej ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy a nie zakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy dotychczasowe, o ile przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej. Powyższe oznacza, że w przedmiotowej sprawie, która została wszczęta pod rządami ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska można byłoby stosować przepisy tej ustawy, gdyby przepisy Prawo ochrony środowiska nie stanowiły inaczej. Zdaniem organu odwoławczego taka odmienna regulacja zawarta jest w art. 237 ustawy Prawo ochrony środowiska. Zgodnie z powołanym przepisem w razie stwierdzenia okoliczności wskazujących na możliwość negatywnego oddziaływania instalacji na środowisko, organ ochrony środowiska może, w drodze decyzji, zobowiązać prowadzący instalację podmiot korzystający ze środowiska do sporządzenia i przedłożenia przeglądu ekologicznego.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po przytoczeniu przepisów art. 238-240 ustawy Prawo ochrony środowiska stwierdziło, że miało obowiązek uwzględnić zmiany stanu prawnego, które nastąpiły po wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji. W rozpoznawanej sprawie między rozpoznaniem decyzji przez Starostę [...]i orzekaniem przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze nastąpiła zmiana stanu prawnego. Skargę na powyższą decyzję wniósł A.S., domagając się jej uchylenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zaważył, co następuje. Stosownie do regulacji zawartej w art. 138§2 k.p.a. przesłanką wydania decyzji kasacyjnej, powodującej przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji jest konieczność przeprowadzenia, przed rozstrzygnięciem sprawy, postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Organ odwoławczy może wydać decyzję, o której mowa w art. 138§2 k.p.a., gdy postępowanie w pierwszej instancji zostało przeprowadzone z rażącym naruszeniem norm prawa procesowego, to znaczy gdy nie przeprowadzono postępowania wyjaśniającego lub postępowanie to przeprowadzono, ale w rażący sposób naruszono w nim przepisy procesowe. Wydanie decyzji kasacyjnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji jest wyjątkiem od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej i w związku z tym wykładnia rozszerzająca art. 138§2 k.p.a. jest niedopuszczalna. Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 138§2 k.p.a., gdyż organ odwoławczy uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia nie wykazał, by rozstrzygnięcie sprawy wymagało uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości i w znacznej części. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji sprowadziło się do przedstawienia zmian stanu prawnego, przy czym organ nie wyjaśnił w jakim zakresie te zmiany miały wpływ na uchylenie decyzji organu pierwszej instancji. Należy przy tym zwrócić uwagę, że poza przytoczeniem poszczególnych aktów prawnych organ odwoławczy nie wyjaśnił jakie i dlaczego przepisy powinny mieć zastosowanie w sprawie. Szczególnie wątła jest argumentacja wskazująca jako podstawę rozstrzygnięcia sprawy art. 237-240 ustawy Prawo ochrony środowiska. Brak jest zwłaszcza wyjaśnienia na czym polega odmienność regulacji tej ustawy od poprzednio obowiązujących przepisów, co ma istotne znaczenie z uwagi na regulację art. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw. Wskazane naruszenie przepisów postępowania - art. 138§2 k.p.a. - mogło mieć, zdaniem Sądu, istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145§1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), orzekł jak w sentencji.