IV SA 4221/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Gorczycka-Muszyńska, Sędziowie WSA Wojciech Mazur (spr.), Asesor WSA Anna Szymańska, Protokolant Anna Szymańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2004 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2002 r. Nr [...] w przedmiocie przejęcia gospodarstwa rolnego na rzecz Skarbu Państwa za świadczenia emerytalne 1. Uchyla zaskarżoną decyzję 2. Zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz M. Z. 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2000 r. nr [...] Wojewoda [...] na podstawie art. 156 § 1, art. 157 § 1 i 2 kpa oraz art. 45, art. 52 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin /Dz.U. Nr 32, poz. 140/ odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy O. z dnia [...] maja 1980 r. w sprawie przejęcia gospodarstwa rolnego o pow. 7.36 ha na rzecz Skarbu Państwa za świadczenia emerytalne. W obszernym uzasadnieniu Wojewoda [...] przedstawił warunki, jakie powinny zostać spełnione przy przejęciu gospodarstwa rolnego na podstawie ustawy z dnia 27 października 1977 r., przebieg postępowania wyjaśniającego, ustosunkował się do zarzutów złożonego wniosku, potwierdził zaistnienie pomyłki w decyzji z dnia [...] maja 1980 r. jednakże nie może ona skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji z uwagi na niespełnienie przesłanek wymienionych w art. 156 kpa. Odwołanie od powyższej decyzji do Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi złożył pełnomocnik M. Z. syn A. j Z. zarzucając następujące nieprawidłowości zaskarżonej decyzji: - nieprawidłową powierzchnię przejętego gospodarstwa rolnego, - nieprawidłowe przyjęcie, iż nie nastąpiło obniżenie wartości gospodarstwa rolnego w ostatnich 5-ciu latach przed wydaniem decyzji, - przyjęcie braku istnienia następcy prawnego, gdy tymczasem warunki takie spełniała zarówno skarżąca jak i jej syn, - doręczenie decyzji tylko J. D. po śmierci J. D., która zmarła dwa dni po jej wydaniu i o tym fakcie Urząd Gminy wiedział z uwagi na fakt prowadzenia ewidencji ludności, - brak podpisu na złożonym wniosku J. D., która była już bardzo chora w tym czasie. Z uwagi na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji Naczelnika Gminy O. z dnia [...] maja 1980 r. Decyzją z dnia [...] października 2002 r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi na podstawie art. 138 § 2 kpa uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do rozpoznania organowi stopnia wojewódzkiego. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, iż przejęcie na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego o większej powierzchni stanowiącego ponadto własność osoby trzeciej jest istotną wadą decyzji. Ponadto organ stopnia wojewódzkiego nie przeprowadził postępowania dowodowego odnośnie ustalenia następców prawnych właścicieli, którym mogło zostać przekazane gospodarstwo rolne w dacie wydania decyzji i dlatego organ I instancji musi uzupełnić postępowanie dowodowe w powyższym zakresie. Skargę na powyższą decyzję złożył pełnomocnik M. Z. syn A. Z. zarzucając przede wszystkim niczym nie usprawiedliwione rozpoznawanie sprawy przez ok. 2,5 roku, podniesienie zarzutu bezprawności decyzji Naczelnika Gminy O. z dnia [...] maja 1980 r. przez przejęcie gospodarstwa rolnego J. i J. D. bez żadnych podstaw prawnych. Wydanie zaskarżonej decyzji w tej formie przedłuży wyłącznie postępowanie o kolejnych kilka lat. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem, art. 138 § 2 kpa. Organ odwoławczy może wydać decyzję określoną w art. 138 § 2 kpa, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części. Potrzeba przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości zachodzi wówczas, gdy organ I instancji w ogóle nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego, zaś przeprowadzenia go w znacznej części konieczne jest, gdy organ I instancji nie przeprowadził przeważającej części postępowania wyjaśniającego. Dotyczyć będzie to także wypadków, gdy postępowanie wyjaśniające w całości lub znacznej części zostało przeprowadzone z rażącym naruszeniem przepisów procesowych. W zaskarżonej decyzji stwierdza się, iż wada decyzji z dnia [...] maja 1980 r. "nie jest to nieistotna wada decyzji" i na tym wywody zostały zakończone. Ponadto zaleca się przeprowadzenie postępowania dowodowego w przedmiocie ustalenia w dacie wydawania decyzji następców prawnych właścicieli, którym mogłoby być przekazane gospodarstwo rolne. Organ odwoławczy zdaje się nie zauważać, iż od początku postępowania administracyjnego skarżąca i jej pełnomocnik wskazują na siebie jako osoby, które są następcami prawnymi J. i J. D. i spełniają warunki przewidziane w ustawie z dnia 27 października 1977 r., jeżeli organ odwoławczy miał wątpliwości w tym zakresie mógł w trybie art. 136 kpa przeprowadzić postępowanie uzupełniające i wydać decyzję na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 a nie wydawać decyzję kasacyjną. Całkowicie niezrozumiałe jest również przedstawienie w uzasadnieniu istotnych wad decyzji, która jest przedmiotem stwierdzenia nieważności i nie wyjaśnienie tej problematyki w kierunku czy jest to wada dająca podstawę do zastosowania dyspozycji art. 156 kpa. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie zgromadzony materiał dowodowy jest wystarczający do podjęcia decyzji w trybie art. 138 § 1 pkt 2 kpa, tym bardziej, iż z uwagi na brak pełnej dokumentacji dotyczącej wydania decyzji z dnia [...] maja 1980 r. należy dokonać wnikliwej oceny decyzji, o której wzruszenie w trybie art. 156 p 1 pkt 2 kpa wniesiono. Przede wszystkim należy mieć na uwadze postępowanie po wydaniu decyzji z uwagi na zgon przekazującej gospodarstwo rolne J. D. dwa dni po wydaniu decyzji oraz jej długotrwałą wcześniejszą chorobę. Dopiero wnikliwa ocena zebranego materiału dowodowego pozwoli organowi drugiej instancji wydać decyzję na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa i przy zachowaniu terminów przewidzianych treścią art. 35 kpa. Z powyższych względów Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt lc ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U. Nr 153, poz.1270/. Na podstawie art. 153 w/w ustawy przedstawiona ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wiążą organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Na podstawie art. 97& 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1271 ze zm./ sprawę rozpoznał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 209 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.