IV SA 4232/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Nowak, , Sędzia NSA Halina Kuśmirek, Asesor WSA Grzegorz Czerwiński ( spr.), Protokolant Katarzyna Bednarska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2005 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2003 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego M. B. kwotę 76,12 złotych ( siedemdziesiąt sześć złotych dwanaście groszy ) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] lutego 2003 roku, Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] na podstawie art.37 ust.1 pkt.2 ustawy z dnia 24 października 1974 roku Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38 poz.229 ze zm.) nałożył na M. B. obowiązek rozbiórki istniejącego zbiornika na nieczystości ciekłe zlokalizowanego na działce o nr ew. [...] w [...]przy ul. [...] w terminie do dnia 31 maja 2003 roku. W uzasadnieniu swojej decyzji Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] stwierdził, że w wyniku oględzin przeprowadzonych w dniu 12 października 2001 roku ustalono, że naprzeciwko posesji M. B. po drugiej stronie ulicy [...] wykonany jest zbiornik na nieczystości ciekłe. Jest to zbiornik dwukomorowy wykonany jest z kręgów betonowych o średnicy około 100 cm i usytuowany w odległości 30 cm od krawędzi jezdni ulicy [...] oraz 6 m od ściany budynku mieszkalnego M. B . Zbiornik na nieczystości wykonany został w 1981 roku bez wymaganego pozwolenia na budowę. Działka na której znajduje się zbiornik należy do J. P . Ponieważ zbiornik wybudowany został niezgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie jego budowy zachodzą przesłanki do nakazania jego rozbiórki określone w art. art.37 ust.1 pkt.2 ustawy z dnia 24 października 1974 roku Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38 poz.229 ze zm.). Pismem z dnia 28 lutego 2002 roku M. B. wystąpił do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego o stwierdzenie nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] lutego 2003 roku, gdyż jego zdaniem decyzja ta zapadła z naruszeniem art.l56§l pkt.2 i 6 kpa. Decyzją z dnia [...] czerwca 2003 roku, Nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził nieważność decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] lutego 2003 roku, Nr [...] w części określającej termin wykonania rozbiórki zaś co do pozostałej części decyzji odmówił stwierdzenia jej nieważności. W uzasadnieniu swojej decyzji [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że brak jest podstaw prawnych do określania w decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu terminu jej wykonania. Okoliczność ta powoduje, iż w części określającej termin wykonania rozbiórki istnieje konieczność stwierdzenia jej nieważności. Odnośnie pozostałej części decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] to nie jest ona dotknięta wadą skutkującą stwierdzeniem jej nieważności. Ponieważ zbiornik na nieczystości zbudowany został w odległości 30 cm od drogi to tym samym naruszone zostały warunki techniczne obowiązujące zarówno w dacie budowy zbiornika jak również obowiązujące obecnie. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Administracji Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 03 lipca 1980 roku w sprawie warunków technicznych jaki powinny odpowiadać budynki (Dz. U. Nr 17 poz.62) dopuszczalna odległość zbiornika na nieczystości od drogi lub urządzenia pieszego wynosi dwa metry. Lokalizacja zbiornika w odległości 30 cm od drogi powoduje pogorszenie warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia, a w związku z czym celowa jest likwidacja tego urządzenia poprzez zasypanie go gruzem oraz piaskiem. Od powyższej decyzji odwołanie złożył M. B. podnosząc zarzut, że nie ma możliwości innej lokalizacji obiektu, gdyż innego terenu nie posiada. Nadto podniósł zarzut, że przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 roku Prawo budowlane nie mają zastosowania w jego sprawie, gdyż przepisy tej ustawy można zastosować wówczas gdy budowa obiektu budowlanego lub jego części została zakończona po 01 stycznia 1995 roku. Podniósł także, że wybudowany przez niego zbiornik na nieczystości nie pogarsza warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia. W momencie budowy drogi odległość zbiornika od drogi wynosiła 2 m. Kiedy położno obecną drogę w wyniku jej prostowania zmieniono jej linię w kierunku zbiorników, które zostały wybudowane wcześniej. Decyzją z dnia [...] września 2003 roku, Nr [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2003 roku. W uzasadnieniu swojej decyzji Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że usytuowanie zbiornika na nieczystości w odległości 30 cm od drogi narusza warunki techniczne obowiązujące zarówno w dacie jego budowy jak i obecnie. Dlatego też nie zachodziły okoliczności określone w art.40 i art.42 ustawy z dnia 24 października 1974 roku Prawo budowlane dające możliwość legalizacji samowoli budowlanej. Twierdzenia skarżącego, iż obiekt nie powoduje pogorszenia warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia zdaniem Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył M. B. podnosząc zarzut, że zaskarżona decyzja dotknięta wadami określonymi w art.l56§l, §2 ,§5,§6 i §7 kpa, które winny skutkować stwierdzeniem jej nieważności. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonej decyzji z prawem materialnym i procesowym. Zaskarżona decyzja jest prawidłowa odnośnie tej jej części w której stwierdza nieważność decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w zakresie wyznaczenia inwestorowi terminu wykonania rozbiórki. Słusznie bowiem stwierdzono, iż żaden przepis ustawy nie uprawnia organu administracji wydającego nakaz rozbiórki do określania w decyzji terminu jej wykonania. W pozostałej jednak części zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zdaniem Sądu zapadły z naruszeniem art.107§1 kpa. Zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca w kontekście podnoszonych przez skarżącego zawierają niepełną analizę prawną art.37 ust.1 pkt.1 i ust.2 ustawy z dnia 24 października 1974 oku Prawo budowlane (Dz. U Nr 38 poz. 229 ze zm.). Zgodnie z treścią tego przepisu obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń jeśli właściwy organ administracji publicznej stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część: * Znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub, * powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałaby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Z kolei zgodnie z treścią art.37 ust.2 ustawy z dnia 24 października 1974 oku Prawo budowlane właściwy organ administracji może wydać decyzję o przymusowej rozbiórce albo o przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania w stanie wolnym od obciążeń obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie lub wybudowanego niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy, jeżeli jest to uzasadnione innymi ważnymi przyczynami poza wymienionymi w ust.l. Organ administracji publicznej rozstrzygając kwestię rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego w okresie obowiązywania wymienionej wyżej ustawy winien w pierwszej kolejności ocenić czy zachodzą przesłanki do nakazania rozbiórki budynku lub jego części określone w art.37 ust.1 wymienionej ustawy. Dopiero jeśli przesłanki te nie zachodzą można rozważyć możliwość wydania decyzji o nakazie rozbiórki w oparciu o przepis art.37 ust.2 tj. z powodu innych ważnych przyczyn. Przepis art.37 określa, iż to, czy wybudowany bez pozwolenia budynek lub jego część należy rozebrać należy oceniać w świetle przepisów obowiązujących w czasie realizacji samowoli budowlanej. Zwrócić należy uwagę, iż z uzasadnienia poddanej ocenie w postępowaniu nieważnościowym decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2003 roku, Nr [...] wynika, że jako powód jej wydania podano wybudowanie zbiornika na nieczystości niezgodnie z przepisami. Tymczasem jako podstawę prawną jej wydania wskazano przepis art.37 ust.1 pkt.2 wymienionej wyżej ustawy, który to przepis mówi o rozbiórce obiektu budowlanego ze względu niebezpieczeństwo jakie obiekt ten stwarzałby dla ludzi lub mienia, albo za względu na spowodowanie niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. W uzasadnieniu decyzji zacytowano jedynie treść przepisu art.37 ust. pkt.2 powołanej ustawy nie dokonując żadnych rozważań na temat jego możliwego zastosowania do zaistniałej konkretnej sytuacji. Natomiast jako powód wydania nakazu rozbiórki podano, iż zbiornik na nieczystości wybudowany został niezgodnie z przepisami. Tymczasem intencją przepisu art.37 ustawy z dnia 24 października 1974 oku Prawo budowlane jest właśnie legalizacja obiektów budowlanych wybudowanych niezgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie ich budowy jeśli nie zachodzą przesłanki określone dalszej części tego przepisu. Nie można zgodzić się z poglądem Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, iż twierdzenie skarżącego, że obiekt nie powoduje pogorszenia warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Sam fakt stwierdzenia, iż obiekt wybudowany został niezgodnie z przepisami nie jest bowiem wystarczającą podstawą do wydania nakazu rozbiórki w oparciu o przepis art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974 oku Prawo budowlane. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego winien dokonać ponownej oceny decyzji Powiatowego Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2003 roku pod kątem czy spełnione zostały wszystkie przesłanki do wydania nakazu rozbiórki zbiornika na nieczystości wybudowanego przez skarżącego wymienione w art.37 ustawy z dnia 24 października 1974 oku Prawo budowlane. Podnoszony przez skarżącego argument, iż pierwotnie droga przebiegała dalej i wymagana przez przepisy prawa odległość była spełniona nie może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji nakazującej rozbiórkę. Jest to bowiem zarzut o charakterze faktycznym, a nie prawnym i nie może być on brany pod uwagę w postępowaniu nieważnościowym. Bezzasadny jest także zarzut skarżącego, iż w jego wypadku nie ma zastosowania ustawa z dnia 24 października 1974 roku Prawo budowlane. Zbiornik na nieczystości wybudowany został w roku 1981 tj. w okresie obowiązywania tej ustawy. Zgodnie z treścią art. 103 ust.2 Ustawy z dnia 07 lipca 19994 roku Prawo budowlane (Dz. U Nr 89 poz.414 ze zm.) zastosowanie ma ustawa obowiązująca w dacie zakończenia samowolnej realizacji obiektu budowlanego. Nie sposób też przyjąć, iż zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego jest dotknięta wadami określonymi w art.156§1,§2 ,§5,§6 i §7 kpa. Zarzut skarżącego w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jest zdaniem Sądu pozbawiony jakichkolwiek podstaw. Z powyższych względów na podstawie art. 145§1pkt.1 c, art.135 i art.152 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2000 roku Nr 153 poz. 1270) w związku z art. 97§1 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1271 ze zmianami) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.