IV SA 4253/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Otylia Wierzbicka, Sędzia WSA Wojciech Mazur (spr.), Asesor WSA Wanda Zielińska - Baran, Protokolant Danuta Gorzelak-Maciak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2004 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2002 r. Nr [...] w przedmiocie orzeczenia , czy nieruchomość stanowiącą zespół pałacowo-parkowy położoną w D. podlega pod działanie przepisów o reformie rolnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz A. P. kwotę 300 ( trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] maja 2002 r. nr [...] Wojewoda [...] uznał:", iż nieruchomość obejmująca działki ewidencyjne nr nr : [...], [...]. [...], [...] i [...] położone w D., obejmująca zespół pałacowo - parkowy, zapisana dawniej w księdze wieczystej D. prowadzonej przez Sąd Rejonowy w G. jako własność S. P., podlega pod działanie art. 2 ust. 1 lit.e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej / Dz.LJ. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm. /." W uzasadnieniu decyzji podano, iż zespół pałacowo-parkowy w D. należy traktować jako centrum gospodarcze wobec otaczających go wyłącznie nieruchomości rolnych, nie było to, więc wyłącznie miejsce zamieszkania właściciela majątku i jego rodziny, ale również miejsce zarządzania majątkiem, pozostające w funkcjonalnym związku z pozostałymi nieruchomościami rolnymi przejętymi na cele reformy rolnej. Reasumując przyjęto, iż zespół pałacowo- parkowy miał charakter nieruchomości ziemskiej w rozumieniu przepisów dekretu o reformie rolnej, które nie definiowały tego pojęcia jednakże takie stanowisko jest zgodne z definicją nieruchomości ziemskiej przedstawionej w uzasadnieniu uchwały Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 września 1990 r. sygn. akt TK W. 3/89. Decyzją z dnia [...] września 2002 r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa po rozpoznaniu odwołania A. P. zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, iż zespół pałacowo - parkowy stanowił własność tej samej osoby, co pozostała część majątku ziemskiego D. i stanowił nierozłączną cześć majątku. Natomiast fakt zamieszkiwania w pałacu otoczonym parkiem przez właściciela i jego rodzinę nie może stanowić podstawy do wyłączenia spod działania przepisów dekretu o reformie rolnej. Skargę na powyższą decyzje złożył A. P. zarzucając: - naruszenie art. 77 kpa, 107 kpa w zw. z art. 138 kpa poprzez nie ustosunkowanie się do zebranego w sprawie materiału dowodowego, - dokonanie błędnych ustaleń faktycznych polegających na przyjęciu, iż zespół pałacowo parkowy w D. stanowi nieruchomość rolną oraz ośrodek gospodarczy, gdy nie znajduje to potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym, - naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy poprzez przyjęcie błędnej wykładni art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o reformie rolnej, W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż zespół pałacowo - parkowy D. był zawsze ośrodkiem życia rodzinnego, kulturalnego rodziny P. i nigdy nie miał charakteru rolniczego, jak i również nie koncentrowała się tam jakakolwiek działalność wytwórcza. Ponadto organ II instancji w żaden sposób nie odniósł się do zarzutów odnośnie ustaleń stanu faktycznego, oraz całkowicie pominął kwestię interpretacji pojęcia "nieruchomość ziemska" niezbędnej do rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Przede wszystkim należy stwierdzić, że przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie administracyjne i podjęte w jego trakcie czynności mają wady formalne a zebrany materiał dowodowy nie został w sposób wyczerpujący rozpatrzony jak o tym stanowi art. 77 § 1 kpa. Wniosek wszczynający postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie pomimo jego późniejszej modyfikacji zawiera konkretne żądania a mianowicie ustalenie, że zespół pałacowo- parkowy w D. nie podlega działaniu przepisów dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Należało, zatem w prowadzonym postępowaniu administracyjnym udzielić odpowiedzi na pytanie" czy nieruchomość objęta wnioskiem jest nieruchomością ziemską objętą treścią art. 2 ust. 1 lit. e w/w dekretu. W uzasadnieniu decyzji organu I instancji odwołano się do definicji nieruchomości ziemskiej przedstawionej w uchwale Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 września 1990 r.TK W. 3/89, jednakże przyjęcie, iż nieruchomość będąca przedmiotem postępowania jest nieruchomością ziemską jest przedwczesne i nie uprawnione mając na uwadze zebrany w sprawie materiał dowodowy, który należało ocenić zgodnie z wymogami określonymi treścią art. 77 kpa a następnie uzasadnić przyjęte stanowisko zgodnie z dyspozycją art. 107 § 3 kpa. Zarówno decyzja organu I instancji a w szczególności decyzja organu II instancji tym wymogom nie odpowiada. Materiał dowodowy już zebrany w sprawie a uzupełniony podczas rozprawy sądowej o również istotny dokument po odpowiednim rozpatrzeniu może stanowić podstawę do podjęcia decyzji, która następnie powinna zostać uzasadniona zgodnie z wymogami przewidzianymi dyspozycją art. 107 § 3 kpa. Nawiązując do wad formalnych przeprowadzonego przez organ I instancji postępowania dowodowego to wydaje się, iż w przedmiotowej sprawie wskazane byłoby przeprowadzenie rozprawy połączonej z oględzinami przedmiotowej nieruchomości, przesłuchaniem świadków i stron postępowania a następnie sporządzenie z tych czynności protokołów zgodnie z wymogami art. 67 kpa i następnych. Znajdujący się w aktach protokół oględzin praktycznie zawiera stwierdzenie, iż odbyła się wizja lokalna i oględziny oraz rozszerzenie wniosku. Brak jest natomiast szkicu przedstawiającego usytuowanie budynków, przebiegu muru otaczającego pałac i park, o którym strony wspomniały podczas rozprawy sądowej, bardzo pomocna byłaby dokumentacja fotograficzna. Również udział świadków w oględzinach byłby zasadny, gdyż w swoich zeznaniach przedstawiają położenie pałacu, otaczających go budynków, jednak nie wszystkie szczegóły pamiętają a udział w oględzinach na pewno sprzyjałby lepszemu przedstawienia stanu faktycznego na przedmiotowej nieruchomości na dzień 1 września 1939 r. Po przeprowadzeniu powyższych czynności w sposób prawidłowy i ewentualnie przeprowadzenie innych dowodów zgłoszonych przez strony lub, które organ uzna za istotne zgodnie z treścią art. art. 75 i 78 kpa organ I instancji podejmie decyzję w trybie art. 104 kpa. Dlatego też mając powyższe na uwadze Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt lc ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U. Nr 153, poz.1270/. Na podstawie art. 153 w/w ustaw przedstawiona ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wiążą organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Na podstawie art. 97& 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1271 ze zm./ sprawę rozpoznał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 209 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.