IV SA 4290/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Borkowska, Sędziowie WSA Izabela Ostrowska (spr.), Asesor WSA Mariola Kowalska, Protokolant Sylwia Kruszyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi Z. B. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2001 r. Nr [...] w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku ; III. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz Z. B. kwotę 250 zł (dwieście pięćdziesiąt) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P., postanowieniem z dnia [...] marca 2001 r., działając na podstawie art. 50 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane – postanowił wstrzymać prowadzenie robót budowlanych, polegających na rozbudowie istniejącego budynku mieszkalnego w kierunku ulicy, przez A. H. w P. przy ul. T. oraz nakazał wykonanie zabezpieczenia schodów wewnętrznych balustradą schodową. Jak wyjaśnił organ, wstrzymanie robót spowodowane jest brakiem ważnego pozwolenia na budowę dla realizowanej rozbudowy budynku mieszkalnego. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła Z. B. wskazując, iż działanie organu I instancji zmierza do zalegalizowania istniejącego stanu rzeczy i domagając się wydania nakazu rozbiórki dobudowanej części budynku. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem nr [...]z dnia [...] listopada 2001 r. umorzył postępowanie zażaleniowe. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż w wyniku oględzin w dniu 9 marca 2001 r., organ nadzoru budowlanego I instancji stwierdził: - stan zaawansowania dobudowy – stan surowy zamknięty; - roboty wykonywane były w oparciu o nieostateczną decyzję o pozwoleniu na budowę nr [...]z dnia [...] września 1996 r. Burmistrza Miasta P.; - decyzja o pozwoleniu na budowę na mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 1998 r. nr [...]została na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa wycofana z obrotu prawnego poprzez stwierdzenie jej nieważności. Wymienione przesłanki uzasadniały wstrzymanie robót budowlanych zgodnie z art. 50 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Z mocy art. 50 ust. 4 cytowanej ustawy postanowienie takie traci ważność z mocy prawa po upływie 2 miesięcy, jeżeli w tym terminie nie zostanie wydana decyzja nakazująca zaniechanie dalszych robót lub nakazująca rozbiórkę albo nakładająca obowiązek wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. Organ I instancji w terminie cytowanym tj. w dniu [...] kwietnia 2001 r. wydał decyzje nr [...], co czyni bezprzedmiotowym rozpatrzenie zażalenia na postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych wydane na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Skargę na powyższe postanowienie wniosła Z. B. wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy organowi odwoławczemu do ponownego Rozpatrzenia. Skarżąca podniosła, iż A. H. dokonała samowoli budowlanej, która polegała na dobudowie okna w ścianie budynku oraz na dobudowaniu kilku warstw cegieł, co znacząco podwyższyło budynek. Decyzja nr [...], na którą powołuje się organ, odnosi się jedynie do obowiązku zamurowania okna, nie likwidując samowolnie nadbudowanego podwyższenia, czego organy pomimo pisma skarżącej zdają się nie zauważać. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, choć nie z przyczyn przywołanych w jej uzasadnieniu, które jednak wobec niezwiązania zarzutami i wnioskami skargi, Sąd bierze pod uwagę z urzędu. Przedmiotem sądowej kontroli jest postanowienie organu II instancji o umorzeniu postępowania zażaleniowego, którego formalny charakter determinuje zakres badania jego legalności. Zgodnie z utrwalonym poglądem doktryny oraz orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, umorzenie postępowania (w tym także zażaleniowego) musi być uzależnione od stwierdzenia bezprzedmiotowości tego postępowania w rozumieniu art. 105 § 1 kpa (... B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa, 1998, s. 671). Jedynie cofnięcie odwołania (art. 137 kpa) równoznaczne z wystąpieniem o umorzenie postępowania odwoławczego, stanowiłoby podstawę do wydania takiego rozstrzygnięcia prze organ odwoławczy (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 kwietnia 1985 r., sygn. akt SA/Wr 111/85, ONSA 1985/1/21). Możliwość zakwestionowania i żądania merytorycznej kontroli postanowienia wydanego w oparciu o art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. nr 89, poz. 414 z późn. zm.) przewidziana została w ust. 5 cytowanego przepisu, stanowiącego, iż na postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych służy zażalenie. Wydanie decyzji, o której mowa w art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego w zakreślonym ustawą 2-miesięcznym terminie, nie przesądza o bezprzedmiotowości rozpatrzenia zażalenia na postanowienie oparte o art. 50 ust. 1. Organ odwoławczy winien umorzyć postępowanie odwoławcze ze względu na jego bezprzedmiotowość w sytuacji odwrotnej do rozpatrywanej, a mianowicie wówczas gdy w terminie 2 miesięcy nie zostanie rozpatrzone zażalenie na postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych, a organ I instancji nie wyda decyzji, o której mowa w art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego. W sprawie niniejszej w związku z wydaną decyzją nr [...] (niezależnie od jej prawidłowości), nie utraciło ważności kontrolowane postanowienie, co uzasadnia potrzebę i konieczność zbadania przez organ II instancji prawidłowości rozstrzygnięcia opartego na art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego, w sytuacji gdy strona takiej kontroli się domagała wnosząc w terminie zażalenie. Należy przy tym podkreślić, iż kontrola samej decyzji wydanej w trybie art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego nie może być utożsamiane z jednoczesną weryfikacją postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych. Z tych wszystkich względów w ocenie Sądu postanowienie organu II instancji zapadło z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 3 w związku z art. 144 kpa i art. 15 kpa, bowiem organ uchylił się od rozpatrzenia odwołania i wydania rozstrzygnięcia merytorycznego albo kasacyjnego, bezpodstawnie umarzając postępowanie odwoławcze i pozbawiając stronę prawa do żądania rozpatrzenia jej sprawy co do istoty przez obie instancje. Mając na uwadze ujawnione wady polegające na naruszeniu wskazanych przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd orzekł jak w sentencji w oparciu o art. 145 § 1 ust. 1 pkt c, rozstrzygnięcie w pkt II wyroku opierając na art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi" (Dz. U. nr 153, poz. 1270), w związku z art. 97 ustawy z dnia 30.08.2002 r. "Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi" (Dz. U. nr 153, poz. 1271, nr 240, poz. 2052; z 2003 r. nr 124, poz. 1153). W przedmiocie kosztów Sąd orzekł na podstawie art. 200 cyt. ustawy.