IV SA 4350/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Gorczycka-Muszynska Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec Asesor WSA Tomasz Wykowski (spr.) Protokolant Agnieszka Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2004 r. sprawy ze skargi I. M. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2002 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego - skargę oddala - Decyzją z dnia [...] września 2002 r., znak [...], Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 1998 r., znak [...], odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy [...] z dnia [...] grudnia 1977 r. Nr. [...], o przejęciu na rzecz Państwa jako opuszczonego gospodarstwa rolnego powierzchni 7,09 ha we wsi S. gm. G., stanowiącego własność A. B. syna N.. Decyzja Naczelnika Gminy G. z dnia [...] grudnia 1977 r. wydana została na podstawie art.2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz.U. Nr 39, poz.174 i Dz.U. Nr 32, poz.161 z 1961 r.) oraz par.l rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz.U. Nr 39poz. 198). W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z dnia [...] września 2002 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził, iż gospodarstwo rolne będące przedmiotem przejęcia było gospodarstwem opuszczonym rozumieniu art.2 ustawy o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych reformą rolną i osadnictwem rolnym oraz par.l rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych. Powyższe dokumentuje protokół z dnia 27 września 1977 r., sporządzony przez pracowników Urzędu Gminy w G. przy udziale sołtysa wsi S.. Z dokumentu tego wynika, iż w przedmiotowym gospodarstwie nikt nie zamieszkiwał, o czym świadczy brak zabudowań. Po opuszczeniu gospodarstwa w 1960 r. nie było ono uprawiane co spowodowało, że wchodzące w jego skład grunty w przeważającej części odłogowały i uległy zakrzaczeniu. Organ nie podzielił argumentu skarżącej, iż niedoręczenie decyzji z dnia [...] grudnia 1977 r. O. B. - żonie A.B. stanowi rażące naruszenie przepisów postępowania. W ocenie organu czynność procesowa podjęta przez jedną ze stron wywiera skutek dla pozostałych. Doręczenie A. B. decyzji o przejęciu gospodarstwa na rzecz Państwa wywarło skutek doręczenia także w stosunku do jego żony. W skardze na powyższe orzeczenie skarżąca podniosła, iż protokół z dnia 27 września 1977 r. sporządzony przez pracowników Urzędu Gminy w G. przy udziale sołtysa wsi S., w oparciu o który przejęto gospodarstwo, zawiera nieprawdziwe twierdzenia co do tego, że w gospodarstwie nie było żadnych zabudowań, że gospodarstwo było nieuprawiane oraz że A. B. zamieszkiwał i pracował w PGR [...] i nie kwestionował decyzji o przejęciu gospodarstwa na rzecz państwa. Na dowód tego, iż gospodarstwo nie zostało porzucone i nie odłogowało skarżąca załącza liczne dokumenty: nakazy płatnicze, dowody wpłaty należności publicznoprawnych, pozwolenia na wycięcie drzew, dowody ubezpieczeń budynków, dokumenty dotyczące obowiązkowych dostaw. Poświadczają one w ocenie skarżącej, iż po roku 1960 czyli po roku, w którym stosownie do twierdzeń organów orzekających w sprawie gospodarstwo zostało rzekomo opuszczone, było ono użytkowane przez jej ojca A. B.. Skarżąca przedłożyła ponadto pisemne oświadczenie J. T., byłego sołtysa wsi S., w obecności którego sporządzono protokół z dnia 27 września 1977 r. W oświadczeniu tym, datowanym na 20 października 2002 r. wyżej wymieniony zaprzeczył jakoby kiedykolwiek w okresie swojego urzędowania udzielał przedstawicielom Urzędu Gminy G. informacji co do faktów stwierdzonych w protokole, mających świadczyć o opuszczeniu gospodarstwa przez A. B.. Były sołtys wsi S. oświadczył ponadto, iż A. B. zamieszkiwał z rodziną w miejscowości S., gdzie uprawiał gospodarstwo rolne należące do wsi S.. Jednocześnie oświadczył, iż na terenie gospodarstwa znajdowały się budynki gospodarcze, istniejące do dnia dzisiejszego. Powołując się na własne ustalenia skarżąca twierdzi, iż protokół z dnia 27 września 1997 r. został antydatowany i w istocie sporządzony po dacie, w jakiej Naczelnik Gminy w G. rozporządził przejętym gospodarstwem na rzecz osoby trzeciej. Skarżąca podniosła ponadto, iż postępowanie w przedmiocie przejęcia gospodarstwa na własność Państwa toczyło się bez udziału jej matki O. B., będącej współwłaścicielką gospodarstwa. Zdaniem skarżącej powyższe stanowi rażące naruszenie przepisów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko i wniósł ojej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, co następuje. Skarga jest niezasadna. W zaskarżonej decyzji Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi prawidłowo przyjął, iż decyzja Naczelnika Gminy G. z dnia [...] grudnia 1977 r. została wydana w zgodzie z obowiązującymi w dniu jej wydania przepisami prawa materialnego i przepisami postępowania. Art.2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz.U. Nr 39, poz.174 i Dz.U. Nr 32, poz.161 z 1961 r.) stanowił, iż mogą być przejęte na własność Państwa: 1) gospodarstwa rolne i działki określone w art.15 ust.l dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz.U. z 1959 r. Nr 14, poz.78), jeżeli zostały opuszczone przez właściciela po dniu 28 kwietnia 1955 r. 2) oraz wszelkie inne gospodarstwa rolne opuszczone przez właścicieli. Przejęcie gospodarstwa następowało bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, z wyjątkiem służebności gruntowych, których utrzymanie uznane zostanie za niezbędne. Wydane na podstawie art.2 ust.3 wskazanej wyżej ustawy rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz.U. Nr 39 poz. 198) wskazywało w par.l ust.l, iż za gospodarstwo rolne opuszczone uważa się gospodarstwo, w którym nie zamieszkuje właściciel ani jego małżonek, dzieci lub rodzice, a przy tym gospodarstwo to nie jest w całości lub w większej części uprawiane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika albo dzierżawcę. Nie ulega wątpliwości, iż w dniu orzekania przez Naczelnika Gminy G. o przejęciu gospodarstwa A. B. na własność Państwa, gospodarstwo to spełniało kryteria wskazane w przywołanych wcześniej przepisach ustawy i rozporządzenia. Bezspornym jest, iż w gospodarstwie położonym we wsi S. gmina G., nie zabudowanym budynkami mieszkalnymi nie zamieszkiwał ani właściciel ani jego małżonek, dzieci lub rodzice. Z dokumentacji sprawy wynika, iż A. B. zamieszkiwał w miejscowości S.. Gospodarstwo A. B. nie było także uprawiane ani poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym. Z protokołu z dnia 24 września 1977 r. wynika bowiem, iż wchodzące w skład gospodarstwa grunty rolne w przeważającej części leżały odłogiem od dnia opuszczenia gospodarstwa przez jego właściciela. Grunty te uległy samoistnemu zakrzaczeniu. Skarżąca nie poparła żadnymi dowodami a nawet nie uprawdopodobniła, że ustalenia zawarte w protokole z dnia 24 września 1977 r. są nierzetelne. Za taki dowód nie może służyć przedłożone przy skardze oświadczenie byłego sołtysa wsi S. albowiem składający oświadczenie nie zakwestionował w nim zasadniczych ustaleń protokołu z dnia 24 września 1977 r. Stwierdził on bowiem jedynie, iż nie informował przedstawicieli Urzędu Gminy G. o stwierdzonych w tym protokole faktach. Sporządzający oświadczenie nie rozwinął w żaden sposób ogólnikowego stwierdzenia, iż A. B. wraz z rodziną "uprawiali gospodarstwo rolne należące do wsi S.", w związku z czym należy je uznać za gołosłowne. Z kolei fakt, iż w gospodarstwie znajdowały się budynki gospodarcze nie ma istotnego znaczenia dla oceny czy gospodarstwo to było uprawiane czy też poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym. Ponadto zważywszy na wyraźne wskazania ustawodawcy co do podstaw uznania gospodarstwa za opuszczone bez znaczenia dla oceny, czy w sprawie zaistniały przesłanki do przejęcia gospodarstwa przez Państwo, pozostają takie okoliczności podnoszone przez skarżącą, jak opłacanie przez jej ojca skarżącej składek ubezpieczeniowych z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia budynków gospodarskich znajdujących się w gospodarstwie, opłacanie podatku gruntowego czy też uzyskanie przez A. B. zgody na wycięcie drzew rosnących w gospodarstwie. Niesłuszny jest zarzut skarżącej odnośnie pozbawienia przez Naczelnika Gminy G. jej matki O. B. możliwości brania udziału w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie przejęcia tego gospodarstwa. Skarżąca podnosi bowiem, iż jej matka -współwłaścicielka przejętego gospodarstwa nie została powiadomiona o jego przejęciu. Z akt sprawy wynika natomiast, iż A. B. przejął przedmiotowe gospodarstwo po swoim ojcu N. a w rejestrze gruntów wsi S. figurowało wyłącznie jego nazwisko. Należy z powyższego wnosić, iż A. B. był wyłącznym właścicielem gospodarstwa, którego własność nabył w wyniku spadkobrania po N. B.. Gospodarstwo nie było zatem przedmiotem współwłasności małżonków A. i O. B., stąd matce skarżącej nie przysługiwał przymiot strony w postępowaniu administracyjnym wszczętym przez Naczelnika Gminy G.. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) w związku z art.97 ust.l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271).