IV SA 4434/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Moraczewski ( spr.), , Sędzia WSA Wojciech Mazur, Sędzia WSA Leszek Kamiński, Protokolant Katarzyna Bednarska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2005 r. sprawy ze skargi J.G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2003 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przedstawienia inwentaryzacji i ekspertyzy technicznej. I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] listopada 2002 roku, nr [...], II. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. nakazuje wypłacić ze Skarbu Państwa - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na rzecz adwokata J.G., Zespół Adwokacki nr [...], [...] ulica [...] kwotę 300 zł. (trzysta złotych) z tytułu zastępstwa adwokackiego świadczonego z urzędu . [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją Nr [...] z dnia [...] września 2003 r., po rozpatrzeniu odwołań A.W. i J.G., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] Nr [...] z dnia [...] listopada 2002 r., którą na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego nałożono na A. W. obowiązek wykonania: "1) inwentaryzacji z ekspertyzą i opinią techniczną wykonanych robót budowlanych przy wybudowanym budynku magazynowo-gospodarczym na działce Nr ewidencyjny [...] w obrębie [...] położonej w Z. przy ul. W., ze wskazaniem robót koniecznych do wykonania w celu doprowadzenia obiektu do zgodności z przepisami techniczno-budowlanymi, Polskimi Normami oraz zasadami wiedzy technicznej, 2)robót określonych w inwentaryzacji z ekspertyzą i opinią techniczną (przed rozpoczęciem robót przedłożyć do wglądu opracowaną dokumentację w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego) – w terminie sześciu miesięcy od dnia uprawomocnienia się decyzji". Według organu odwoławczego "organ I instancji dokonał prawidłowej oceny stanu faktycznego i prawnego". W sytuacji gdy obiekt został zrealizowany na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, która została wyeliminowana z obrotu prawnego, "zasadnym jest prowadzenie postępowania legalizacyjnego o jakim mowa w treści art. 51 Prawa budowlanego". Wymienioną decyzję organu odwoławczego J. G. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnosząc o jej uchylenie i nakazanie rozbiórki budynku. Według skarżącego hala została wybudowana w wyniku samowoli budowlanej i "niezasadnym jest prowadzenie postępowania legalizacyjnego na podstawie art. 51 Prawa budowlanego". Nadto obiekt zastał wybudowany z pustaków żużlowych bez atestu. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. W związku z reformą sądownictwa administracyjnego niniejsza sprawa podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który zważył, co następuje: Skarga J.G. jest o tyle zasadna, że pozwoliła na wyeliminowanie z obiegu prawnego zarówno zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z przyczyn, które Sąd uwzględnił z urzędu. Zgodnie bowiem z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd administracyjny dokonuje kontroli legalności zaskarżonego aktu administracyjnego w granicach wyznaczonych przez przedmiot tego aktu. Nałożenie na inwestora obowiązku przedłożenia określonych dokumentów ma charakter dowodowy i winno nastąpić na podstawie art. 81 c Prawa budowlanego w drodze postanowienia. Nie jest to rozstrzygnięcie sprawy co do istoty. Z art. 51 ust. 1 pkt 2 tej ustawy wyraźnie wynika, że nałożenie obowiązku "wykonania określonych czynności" dotyczy czynności fizycznych związanych z wykonywanymi robotami budowlanymi, np. takich jak: częściowa przebudowa obiektu, zmiana konstrukcji dachu, zamurowanie otworów okiennych itp. Chodzi więc o konkretne czynności w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Inwentaryzacja, ekspertyza czy też opinia techniczna stwierdza jedynie stan faktyczny. Dokumenty te ze swej istoty, nie są i nie mogą być "czynnościami" w rozumieniu art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego prowadzącymi do legalizacji obiektu. Organ I instancji w sposób rażący naruszył wymieniony przepis, a organ odwoławczy rozstrzygnięcie to zaakceptował. Spełnienie przez inwestora obowiązku wykonania określonej dokumentacji na podstawie tego przepisu pozbawia w przyszłości organ możliwości rozstrzygnięcia sprawy co do istoty. Zaakceptowanie odmiennej wykładni art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego prowadziłoby do wręcz kuriozalnej sytuacji, że o legalizacji przesądzałoby samo złożenie określonego dokumentu bez konieczności wykonania konkretnych prac. Na marginesie należało również stwierdzić, że organ I instancji uchylił się od obowiązku określenia jakie czynności mają być wykonane i swoje kompetencje w tym zakresie "przekazał" autorowi "inwentaryzacji z ekspertyzą i opinią techniczną wykonanych robót", czyli osobie nieuprawnionej do rozstrzygnięć władczych za organ administracji publicznej. Wobec stwierdzenia nieważności obu decyzji nie zachodzi potrzeba ustosunkowania się do zarzutów skargi. Wskazać jedynie należy, że sąd administracyjny nie jest uprawniony do rozstrzygania sprawy za organ. Z tych też powodów na podstawie art. 145 § 1 pkt 2, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) należało orzec jak w sentencji wyroku.