IV SA 4473/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Gliniecki, Sędziowie WSA Izabela Ostrowska, As. WSA Mariola Kowalska (spr.), Protokolant Tomasz Szpojankowski, po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2004 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej "R." w W. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2002 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności skargę oddala Decyzją z dnia [...] lipca 2002r. nr [...] Wojewoda [...] na podstawie art. 157 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, w związku z pismem M. K. z dnia [...] lutego 2002r. w sprawie rozpatrzenia niezgodności z prawem oraz wstrzymania wykonania decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta W. z dnia [...] maja 2001 r. nr [...], którą zatwierdzono projekt budowlany i udzielono pozwolenia na budowę domów mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie szeregowej przy ulicy [...] we W., działka nr [...], obręb O., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji. Organ uznał, iż wnioskodawczyni M. K. nie ma przymiotu strony w postępowaniu. Zainteresowana wyjaśniła, że występuje jako Przewodnicząca Komitetu do reprezentowania mieszkańców budynku mieszkalnego przy ulicy [...] we W. Nie przedstawiła innych dowodów uzasadniających udział w postępowaniu w charakterze strony. Z ustaleń organu wynikało, iż zainteresowana jest członkiem spółdzielni mieszkaniowej do której należy budynek mieszkalny przy [...]. W tej sytuacji organa stwierdził, że M. K. jako członek spółdzielni nie ma prawa strony w niniejszym postępowaniu. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł Komitet Mieszkańców Budynku Mieszkalnego ul. [...] w imieniu którego działała Przewodnicząca M. K. Na podstawie art. 127 kpa wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji i wszczęcie postępowania w sprawie nieważności decyzji. Wyjaśniła, iż w sprawie nie występowała jako członek spółdzielni mieszkaniowej, lecz jako w imieniu swoim i grupy mieszkańców. Zarzuciła organowi naruszenie jej uprawnień strony, które to uprawnienia odwołująca się wywodziła z zasad ochrony środowiska naturalnego, ochrony przed hałasem, zanieczyszczeniem powietrza, naruszeniem strefy ochronnej dla budownictwa mieszkaniowego poprzez sytuowanie drogi dojazdowej w bezpośrednim sąsiedztwie budynku mieszkalnego. Decyzją z dnia [...] września 2002r. nr [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Po rozpatrzeniu odwołania oraz przeanalizowaniu akt sprawy organ stwierdził, iż zachodzą przesłanki do utrzymania w mocy decyzji organu I instancji. Odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności może mieć miejsce w przypadku złożenia takiego żądania przez osobę nieuprawnioną, nie mającą w sprawie przymiotu strony. Organ odwoławczy uznał, iż organ I instancji nie miał prawa wszcząć postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności na wniosek zgłoszony przez odwołujących się w niniejszej sprawie. Zgodnie bowiem z art. 48 Prawa spółdzielczego podmiotem uprawnionym do reprezentowania spółdzielni na zewnątrz jest jej zarząd. Tak więc uprawnienie do występowania w imieniu członków spółdzielni ma jedynie zarząd a nie poszczególni członkowie spółdzielni. Organ stanął zatem na stanowisku iż zarówno Komitetowi Mieszkańców, jak i jego poszczególnym członkom, w tym również M. K. nie przysługują prawa strony. Skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyła Spółdzielnia Mieszkaniowa "R." we W. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Skarżąca wskazała, iż zarząd Spółdzielni Mieszkaniowej stoi na stanowisku, iż przy wydawaniu decyzji naruszone zostały przepisy dotyczące ochrony środowiska naturalnego, w tym przepisy dotyczące ochrony przed hałasem, zanieczyszczeniem powietrza, naruszenia strefy ochronnej dla budownictwa mieszkaniowego poprzez sytuowanie drogi dojazdowej w bezpośrednim sąsiedztwie budynku mieszkalnego oraz przepisy przeciwpożarowe przez zbyt bliskie usytuowanie budynków obok siebie. Ponadto przy wydawaniu decyzji naruszono treść uchwały Rady Miejskiej W. w sprawie zagospodarowania przestrzennego terenu, na którym posadowione są budynki spółdzielni i projektowane domy w zabudowie szeregowej. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał swoje stanowisko w sprawie wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli dokonanej przez Sąd w niniejszej sprawie stosowanie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) jest decyzja Wojewody [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji oraz utrzymująca ją w mocy decyzja Głównego inspektora Nadzoru Budowlanego. Zgodnie z art. 157 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego postępowanie w sprawie o stwierdzenie nieważności wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu, przy czym stroną tego postępowania jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji. W każdym zatem postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji należy przede wszystkim wyjaśnić kwestię wstępną, jaką stanowi zagadnienie legitymacji osoby, która wystąpiła z takim żądaniem. W przypadku stwierdzenia, iż z żądaniem wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wystąpiła osoba, której nie można przypisać przymiotu strony organ administracji winien stosownie do art. 157 § 3 Kpa odmówić wszczęcia postępowania. Rozważenia wymaga zatem kwestia czy M. K. lub reprezentowany przez nią Komitet Mieszkańców Budynku Mieszkalnego ul. [...] jest stroną w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę, realizowanego na nieruchomości sąsiadującej z budynkiem należącym do spółdzielni mieszkaniowej, w której wnioskodawca posiada lokal mieszkalny. W orzecznictwie sądowo-administracyjnym utrwalony został pogląd, iż podstawę prawną legitymacji strony powinien stanowić przepis prawa materialnego wskazujący na własne prawa lub obowiązek podmiotu, który podlega skonkretyzowaniu w postępowaniu administracyjnym, W wyroku z dnia [...].04.1991 r. [...] Sąd Najwyższy stwierdził, że "interes prawny powinien być rozważany jako zobiektyzowana czyli realnie istniejąca potrzeba ochrony prawnej - jest to interes o charakterze osobistym, przez to, że jest własny zindywidualizowany i skonkretyzowany a także aktualnie istnieje". M. K. jest członkiem Spółdzielni Mieszkaniowej "R." we W., która jest właścicielem nieruchomości położonej przy ulicy [...] we W. Kwestia statusu członków spółdzielni mieszkaniowych w zakresie przyznania im przymiotu strony była przedmiotem licznych orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego. W orzeczeniach tych dominuje stanowisko, że członkom ww. spółdzielni nie przysługują prawa strony. Przepisy Prawa spółdzielczego z 16.09.1982 r. nie przyznają bowiem członkom spółdzielni prawa do korzystania z majątku spółdzielczego oraz do rozporządzania rzeczą w sensie art. 140 kc. W obrocie publicznym członków spółdzielni reprezentuje jej zarząd. Uprawnień takich nie stwarza również art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego. Przez pojęcie tzw. osoby trzeciej należy bowiem rozumieć osobę mającą nie tylko interes faktyczny w określonej zabudowie sąsiedniego terenu, ale przede wszystkim taką, która wykaże, że ma interes prawny do wystąpienia z właściwym żądaniem. Podnieść przy tym należy, iż źródłem tego interesu prawnego są przepisy prawa cywilnego dotyczące prawa własności i wieczystego użytkowania, a w przypadku członka spółdzielni również przepisy ustawy z dnia 16.09.1982 r. - Prawo spółdzielcze (Dz. U. z 1995 r. Nr 54, poz. 288). Stanowisko takie wyraził również Naczelny Sąd Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach w wyroku z dnia 12.05.1994 r. (SA/KA 2500/93): "członkowie spółdzielni mieszkaniowych (...) nie mają własnego interesu prawnego czy szczególnego tytułu prawnego do tego, aby w stosunkach zewnętrznych (nie wynikających z członkostwa spółdzielni i spółdzielczego prawa do lokalu) mogli występować o wydanie decyzji administracyjnych i podważać decyzje nie adresowane do nich jako do stron w znaczeniu materialnoprawnym". Zarzuty skarżącej Spółdzielni Mieszkaniowej "R." dotyczące w istocie decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę , nie mogły być przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie. Organy administracji odmawiając M. K. i reprezentowanemu przez nią Komitetowi prawa strony zakreśliły jednocześnie granice rozpoznania sprawy. Z uwagi na brak przymiotu strony organy nie mogły skutecznie rozpoznać wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. W tym stanie rzeczy na podstawie art 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) skargę jako bezzasadną należało oddalić.