IV SA 4489/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący asesor WSA Anna Szymańska, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, sędzia NSA Otylia Wierzbicka, Protokolant Grzegorz Walczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28.06.2005 r. sprawy ze skargi L.S. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] września 2002 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego skargę oddala Zaskarżoną do Sądu Administracyjnego decyzją z dnia [...].09.2002 r., nr [...] Minister Finansów umorzył postępowanie odwoławcze z wniosku L.S. w sprawie stwierdzenia przez Ministra Finansów decyzją z dnia [...].08.2002r., nr [...] przejścia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w K. przy ul. [...] ([...]), objętej [...]. W uzasadnieniu swej decyzji z dnia [...].08.2002 r. Minister zaznaczył, że postępowanie w sprawie ewentualnego stwierdzenia przejścia na rzecz Skarbu Państwa przedmiotowej nieruchomości wszczął z urzędu. Podstawę stanowiło odszkodowanie przyznane H. O., I. Y. oraz S. H.- na mocy postanowień układu między Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej a Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej zawartego i wchodzącego w życie w dniu 16.07.1960 r., za ograniczenie prawa używania i korzystania ze wskazanej nieruchomości, z uwagi na przepisy ustawy z dnia 30.01.1959 r. prawo lokalowe (Dz. U. nr 10, poz. 59). Komisja Stanów Zjednoczonych ds. Uregulowania Roszczeń Zagranicznych uznała, że miał tu miejsce przypadek utraty, a nie ograniczenia użytkowania przedmiotowej nieruchomości. Przy czym uzyskująca odszkodowanie - S. H., zgodnie z art. Vc Układu i pkt. 7 Protokołu z dnia 29.11.1960 r. przed Komisją Stanów Zjednoczonych ds. Uregulowania Roszczeń Zagranicznych, złożyła zrzeczenie się udziału w prawie własności przedmiotowej nieruchomości. Jednocześnie Minister podkreślił charakter posiłkowy owego zrzeczenia się i wskazał, że rozstrzygające znaczenie miało samo wystąpienie przez uprawnionego w tym trybie o odszkodowanie i fakt jego uzyskania. W tym stanie rzeczy Minister Finansów uznał, że zaszły przesłanki pozwalające na wydanie decyzji deklaratoryjnej o przejściu na rzecz Skarbu Państwa przedmiotowej nieruchomości na podstawie art. 2 ustawy z dnia 9.04.1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. nr 12, poz. 65). Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wniósł L. S., a Minister Finansów postępowanie odwoławcze z jego wniosku umorzył, odmawiając mu przymiotu strony tego postępowania. Minister zaznaczył, iż zgodnie z wypisem z rejestru gruntów jest on osobą władającą tą nieruchomością i z tego względu nie posiadał legitymacji do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (brak bowiem po jego stronie interesu prawnego, a posiada jedynie interes faktyczny). Nadto Minister wyjaśnił, że interes prawny musi być konkretny i dający się obiektywnie stwierdzić, a w szczególności aktualny, a nie ewentualny. Zdaniem Ministra przyszłe orzeczenie sądu powszechnego stwierdzające zasiedzenie na rzecz L.S. jest zdarzeniem przyszłym i niepewnym i jako takie nie może stanowić o interesie prawnym skarżącego niniejszej sprawie administracyjnej. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący podniósł nieustalenie pełnego kręgu stron postępowania, ich aktualnych adresów, przez co zostały pozbawione możliwości obrony swych praw. Nadto przyjmując deklaratoryjny charakter orzeczenia stwierdzającego nabycie prawa własności nieruchomości w drodze zasiedzenia uważał, iż w chwili wydawania decyzji Ministra Finansów z dnia [...].08.2002r. o przejściu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w K. przy ul. [...] ([...]), objętej [...] nr [...], był już właścicielem tej nieruchomości. W skardze do Sądu Administracyjnego i jej uzupełnieniu L.S. zarzucił nieważność toczącego się postępowania jako prowadzonego z udziałem osoby nieżyjącej - H. O. oraz wadliwość powiadomienia pozostałych uczestniczek tego postępowania, a także nieuzasadnioną odmowę jego zawieszenia do czasu zakończenia przez niego sprawy przed sądem powszechnym o zasiedzenie przedmiotowej nieruchomości. Zaznaczył również, iż Minister w sposób dowolny odniósł się do odmiennej pisowni nazwisk współwłaścicielek wpisanych do księgi wieczystej, założonej dla przedmiotowej nieruchomości oraz zasadniczo różniącej się pisowni nazwisk uczestniczek tego postępowania ujawnionych w uzasadnieniu decyzji stwierdzającej przejście przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa i w jej rozdzielniku. Zdaniem skarżącego do wypłacenia odszkodowania byłym współwłaścicielkom tej nieruchomości doszło w wyniku błędu, bowiem w ich wypadku zakres ograniczenia własności miał charakter minimalny i krótkotrwały. Z tego względu nie było podstaw do wypłacania odszkodowania za całą nieruchomość, a co za tym idzie do przejmowania całej nieruchomości na własność Skarbu Państwa. Przeciwko przejęciu jej w całości przemawia także jego zdaniem, niewielka kwota ekwiwalentu przyznanego z tego tytułu. Skarżący podkreślił ponadto brak zrzeczeń się pozostałych współwłaścicielek tej nieruchomości, za wyjątkiem S. H.. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów podtrzymał swe dotychczasowe stanowisko, odmawiając skarżącemu przymiotu strony przedmiotowego postępowania i dodatkowo wyjaśnił, że po powzięciu wiadomości, iż adresy uczestniczek tego postępowania są nieaktualne ustalił adresy właściwe, a dla nieobecnej H. O. ustalono kuratora. Na skutek wniosku S. H. (aktualnie B. Q.) wznowił postępowanie z udziałem wszystkich uprawnionych i odmówił uchylenia decyzji z dnia [...].08.2002r., nr [...] stwierdzającej przejście przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, które to rozstrzygnięcie stało się ostateczne, jak zaznaczył na rozprawie pełnomocnik organu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie może zostać uwzględniona. W ocenie Sądu wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie stwierdzenia przejścia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w K. przy ul. [...] ([...]), objętej [...] nr [...] prawidłowo potraktowano jako bezprzedmiotowy. L. S. nie mógł bowiem zostać uznany za stronę tego postępowania, nie służyło mu bowiem prawo własności, czy też użytkowania wieczystego w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości (por. m. in. wyrok NSA z 7.02.2002 r., I SA 1710/00, LEX 82813, wyrok NSA z dnia 13.03.2001 r., I SA 2313/99, LEX nr 78955, wyrok NSA z dnia 29.06.1999 r., I SA 1608/98, LEX nr 48515). Wynik toczącego się z jego wniosku postępowania o nabycie własności przedmiotowej nieruchomości w drodze zasiedzenia jest natomiast zdarzeniem przyszłym i niepewnym, a Sąd Rejonowy w P. zawiesił to postępowanie w oczekiwaniu na rozstrzygnięcie sądu administracyjnego w niniejszej sprawie. Z tego też względu przedmiotowy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie mógł prowadzić do jej ponownego, merytorycznego rozstrzygnięcia. Zatem rozstrzygnięcie Ministra Finansów w tym przedmiocie należy uznać za odpowiadające prawu, bowiem w myśl art. 105 § 1 Kpa, w razie bezprzedmiotowości postępowania organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. W tym stanie rzeczy złożony wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy o stwierdzeniu przejścia przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa nie mógł skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji i Minister Finansów zasadnie umorzył postępowanie "odwoławcze" zainicjowane tym wnioskiem. Nadmienić także należy, iż skarżący wielokrotnie składał przed sądem administracyjnym wnioski o odraczanie kolejnych, wyznaczanych rozpraw. Zaznaczał przy tym, iż chciałby w nich uczestniczyć, jednakże stan zdrowia mu na to nie pozwala. Na dowód tego przedkładał zaświadczenia lekarskie o niemożności przemieszczania się, z uwagi na zaostrzenie posiadanych schorzeń lub pobyt w szpitalu, względnie rekonwalescencję poszpitalną. Po ostatniej, odroczonej z tego względu rozprawie zostało do skarżącego skierowane pismo informujące, iż może w stosownym piśmie procesowym dokonać kolejnego uzupełnienia skargi lub też ustanowić sobie pełnomocnika w postaci adwokata lub radcy prawnego. Nadto skarżący został powiadomiony o możliwości ubiegania się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, w postaci ustanowienia takiego pełnomocnika z urzędu, w razie gdyby jego sytuacja finansowa nie pozwalała na pokrycie kosztów ustanowienia pełnomocnika. Skarżący jednakże z tych możliwości nie skorzystał i powiadomiony o terminie niniejszej rozprawy, ponownie wniósł o jej odroczenie, załączając zaświadczenie lekarskie, z którego wynika, że aktualnie przebywa w szpitalu. W ocenie Sądu okoliczność ta nie stanowi już podstawy do kolejnego odroczenia rozpoznania sprawy. Należy bowiem mieć na względzie, że art. 109 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi podstawę odroczenia postępowania w razie, gdy nieobecność strony jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem. Okoliczność taka w niniejszej sprawie nie zachodzi. Stan zdrowia skarżącego z uwagi na schorzenia neurologiczne oraz zwyrodnienie kręgosłupa stale, od dłuższego czasu uniemożliwia mu wzięcie udziału w postępowaniu sądowym przed sądem administracyjnym. Nadto nie zachodzi także i kolejna przesłanka skutkująca koniecznością odroczenia rozprawy, a mianowicie nieobecność strony lub jej pełnomocnika nie została wywołana inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć. Skarżący został bowiem powiadomiony o trybie ustanowienia pełnomocnika oraz możliwości przyznania go z urzędu, a także o możliwości złożenia stosownego pisma procesowego, uzupełniającego skargę w zakresie przez niego zamierzonym. Z możliwości tych nie skorzystał, a postępowanie w przedmiocie stwierdzenia zasiedzenia przedmiotowej nieruchomości, na którego wynik wydaje się wyczekiwać, zostało przez Sąd Rejonowy w P. zawieszone do czasu zakończenia niniejszego postępowania przed sądem administracyjnym. W tym stanie rzeczy nie było podstaw do kolejnych odroczeń rozpoznania sprawy. Z przytoczonych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dn. 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) - orzekł jak w sentencji.