IV SA 4492/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak (spr.), , Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Sędzia WSA Ewa Machlejd, Protokolant Anna Sokołowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 marca 2005 r. sprawy ze skargi G. S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2003 r., II. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. 7/IV SA 4492/03 UZASADNIENIE W dniu 7 lipca 2003 r. H. M. złożyła w Głównym Urzędzie Nadzoru Budowlanego wniosek o zbadanie zgodności z Prawem budowlanym dwóch decyzji wydanych przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2001r. Nr [...] (która jest przedmiotem niniejszej sprawy) i z dnia [...] czerwca 2001 r. Nr [...] (która jest rozpatrywana odrębnie przez Sąd w sprawie - sygn. akt 7/IV SA 4493/03). Decyzją z dnia [...] grudnia 2001 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] zobowiązującą B. i Z. Z. do wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia robót remontowych budynku do stanu zgodnego z prawem. Wnioskodawczyni w przedmiotowym piśmie wskazuje, że obie w/w decyzje dotyczą takiego samego stanu faktycznego, a ich rozstrzygnięcia są sprzeczne i rozbieżne, w związku z tym prosi o przedstawienie klarownego, jednorodnego stanowiska, na podstawie których przepisów czy art. 50 i 51, czy art. 48 Prawa budowlanego sprawy winny być rozstrzygnięte. Pismem z dnia 23 lipca 2003 r. Główny Urząd Nadzoru Budowlanego wezwał H. M. do wykazania interesu prawnego w sprawie żądania stwierdzenia nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2001 r. pod rygorem wydania decyzji w odmowie wszczęcia postępowania nieważnościowego. W dniu 8 sierpnia 2003 r. H. M. w odpowiedzi na pismo Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego złożyła pisemne wyjaśnienia informując, że nie składała wniosku do GINB o stwierdzenie nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2001 r. Oświadczyła również, iż podawanie w związku z powyższym w piśmie informacji, że złożyła taki wniosek jest nieporozumieniem. Ponadto wnioskodawczyni ponowiła argumenty dotyczące rozbieżności powołanych wyżej decyzji opierających się na analogicznym stanie faktycznym, a do których zostały zastosowane inne podstawy prawne i wydano inne rozstrzygnięcia. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] sierpnia 2003 r. Nr [...] na podstawie art. 157 § 1 i § 3 w zw. z art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), po rozpoznaniu wniosku H. M. o stwierdzenie nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2001 r. Nr [...] orzekł o odmowie wszczęcia postępowania. W uzasadnieniu w/w decyzji Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wyjaśnił, że wniosek H. M. został zakwalifikowany jako wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z uwagi na fakt, iż organ administracji publicznej, działając w trybie nadzoru, może badać legalność decyzji w postępowaniu w sprawie stwierdzenia jej nieważności. Nadto organ wyjaśnia, że zgodnie z treścią art. 61 § 1 kpa postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu, natomiast stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Reasumując organ stwierdził, że H. M. nie brała udziału w postępowaniu zakończonym przedmiotową decyzją, ani też, pomimo wezwania, nie przedstawiła żadnych okoliczności wskazujących na jej interes prawny lub obowiązek w tej sprawie. H. M. w dniu 15 września 2003 r. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym zamieściła, iż nie wnosiła żądania o stwierdzenie nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2001 r. Decyzją z dnia [...] września 2003 r. Nr [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego działając na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 w zw. z art. 127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] sierpnia 2003 r. Nr [...] odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2001 r. Nr [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wskazuje, iż zgodnie z art. 157 § 3 kpa z uwagi na brak przymiotu strony H. M., organ administracji publicznej ma obowiązek w niniejszej sprawie wydać decyzję o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, przy uwzględnieniu faktu, iż Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego nie znalazł podstaw do wszczęcia postępowania z urzędu. Skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła H. M. Wnosząc o uchylenie decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2003 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] sierpnia 2003 r. skarżąca podniosła, iż nie składała żadnego wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 2001 r. [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego o czym zawiadomiła Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, jeszcze w sierpniu 2003 r. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. W związku z reformą sądownictwa administracyjnego sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwy sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga H. M. jest zasadna. Przedmiotowa sprawa podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne kontrolują jedynie legalność zaskarżonych decyzji, to znaczy prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko wówczas gdy Sąd stwierdzi, że doszło do naruszenia przepisów prawa (art. 145 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzygając daną sprawę nie jest związany zarzutami i wnioskami zawartymi w skardze. Oznacza to, że może uwzględnić skargę ze względu na inne uchybienia niż te, które wskazała strona skarżąca. Oceniając legalność zaskarżonej decyzji Sąd uznał, iż dotknięta jest ona wadą rażącego naruszenia prawa, co z mocy art. 156 § 1 pkt. 2 kpa, obliguje do stwierdzenia jej nieważności. Zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja z dnia [...] sierpnia 2003 r. zostały wydane przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w postępowaniu nieważnościowym (na podstawie art. 157 § 1 i § 3 w zw. z art. 28 kpa), a więc w jednym z trybów nadzwyczajnych pozwalających wzruszyć akty administracyjne (decyzje, postanowienia) ostateczne. Postępowanie nieważnościowe musi być podjęte z urzędu lub na wniosek strony. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego potraktował pismo skarżącej z dnia 7 lipca 2003 r. jako wniosek o stwierdzenie nieważności dwóch decyzji w tym decyzji z dnia [...] grudnia 2001 r. [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego i zwrócił się w związku z tym do H. M. pismem z dnia 23 lipca 2003 r. aby wskazała swój interes prawny w przedmiotowej sprawie, ponieważ postępowanie w sprawie nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu (art. 157 § 2 kpa), przy czym wszczęcie tego postępowania wymaga uprzedniej kontroli ze strony organu administracji, czy zachodzą przesłanki formalnoprawne, warunkujące jego dopuszczalność. Takie działanie organu było jak najbardziej słuszne, ponieważ skarżąca nie brała udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji z dnia 5 grudnia 2001 r. W odpowiedzi na powyższe pismo – skarżąca pismem z dnia 8 sierpnia 2003 r. poinformowała organ, iż "nie składałam wniosku do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego o stwierdzenie nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2001 r. znak [...], która została wydana dla państwa [...] zam. w [...] pow. [...]". Z w/w wyjaśnienia skarżącej w sposób oczywisty wynikało, co twierdzi konsekwentnie również w skardze, iż nie domagała się wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 2001 r. W tej sytuacji Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego nie miał żadnych podstaw aby uruchomić tryb postępowania nieważnościowego i badać legitymację skarżącej do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. Art. 61 § 1 kpa wyraźnie wskazuje zasadę skargowości i zasadę oficjalności w zakresie wszczęcia postępowania. W rozpatrywanej sprawie nie było wniosku strony, o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji z dnia [...] grudnia 2001 r. w związku z tym nie było również podstaw prawnych do wydania zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] sierpnia 2003 r. Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja z dnia [...] sierpnia 2003 r. zostały wydane z rażącym naruszeniem art. 61 § 1 kpa, co na podstawie art. 156 § 1 pkt. 2 kpa skutkuje stwierdzeniem ich nieważności. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 §1 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) orzekł jak w pkt. I sentencji wyroku. Ponadto na podstawie art. 152 wcześniej powoływanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wstrzymano wykonanie zakadzonej decyzji.