IV SA 4521/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia Halina Kuśmirek, Sędziowie Bożena Walentynowicz (spr.), Mariola Kowalska, Protokolant Tomasz Szpojankowski, po rozpoznaniu w dniu 2 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi H. i W. C. na decyzję Głównego Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2002 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody [...] II. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...].10.2002 r. znak [...], po rozpatrzeniu odwołania małż. C. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2002 r. odmawiającej wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2000 r. udzielającej pozwolenia na użytkowanie garażu, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podniesiono, że Wojewoda [...] opisaną decyzją odmówił wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty [...] o pozwoleniu na użytkowanie garażu położonego w L. przy ul. [...] udzielonej E.R., ponieważ małż. C. w ocenie organu nie mają przymiotu strony w rozumieniu art. 28 kpa a nie zachodzą podstawy do wszczęcia postępowania z urzędu. Organ odwoławczy podzielił to stanowisko, powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego – wyrok z dnia 19.03.97r. sygn. akt III SA 1802/95, w którym podniesiono, że odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (art. 157 § 3 kpa) ma miejsce wtedy, gdy żądanie zostało wniesione przez podmiot nie będący stroną w sprawie, lub gdy wniosła je strona nie mająca zdolności do czynności prawnych a w przekonaniu organu nie ma podstaw do wszczęcia postępowania z urzędu. Skarżący są najemcami lokalu nr 1 w budynku mieszkalnym w L. przy ul. [...]. Właścicielem budynku jest Skarb Państwa, natomiast zarządcą nieruchomości jest Nadleśnictwo [...]. Potwierdza to wypis z rejestru gruntów Starostwa Powiatowego w [...] z dnia [...].11.2000 r. W procesie inwestycyjnym przymiot strony mają właściciele działek, na których realizowana jest inwestycja, a także właściciele nieruchomości sąsiadujących z działką inwestycyjną. Do żadnej z powyższych grup nie należą skarżący. E.R. występując o pozwolenie na użytkowanie garażu przedłożył zgodę zarządcy – Nadleśnictwa [...] na użytkowanie tego garażu. Skarżący nie wykazali swego interesu prawnego, wynikającego z prawa materialnego, potwierdzającego ich przymiot strony. W skardze wniesionej na powyższą decyzję małż. C. domagali się uchylenia tej decyzji. Skarżący C. przyznał, że jako wieloletni pracownik Nadleśnictwa [...] zajmuje od 1985 r. lokal służbowy należący do Nadleśnictwa a będący własnością Skarbu Państwa. Sporny garaż na który dostał decyzję do użytkowania jest samowolą budowlaną i przylega do parapetów okna skarżących. Po dachu można wejść do mieszkania skarżących – co stanowi naruszenie bezpieczeństwa ich zamieszkania. Ponadto garaż zakłóca im widok. Zalegalizowanie samowoli budowlanej w ocenie skarżących jest niedopuszczalne – a zgoda Nadleśnictwa na pozostawienie samowoli narusza zasad współżycia społecznego. Nie można dawać korzyści jednemu lokatorowi - kosztem drugiego, bo stanowi to o nierównym traktowaniu obywateli. Okoliczności te uzasadniają żądanie skarżących o stwierdzenie nieważności decyzji legalizującej samowolę budowlaną. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko z decyzji wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kwestionowana decyzja wydana została w postępowaniu nieważnościowym, które ma charakter nadzwyczajny a jego celem jest wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji dotkniętej wadą nieważności. Przesłanki stanowiące podstawę stwierdzenia nieważności taksatywnie wymienia art. 156 § 1 kpa. Art. 157 § 2 kpa stanowi, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Jest to samodzielne postępowanie, którego istotą jest jedynie ustalenie czy dana decyzja dotknięta jest jedną z wad wyszczególnionych we wskazanym art. 156 § 1 kpa. Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, stroną postępowania dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji oprócz podmiotów uczestniczących w zwykłym postępowaniu zakończonym wydaniem kwestionowanej decyzji, może być każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności (porównaj wyrok z dnia 12 stycznia 1994 r. sygn. akt II SA 2164/92). Oznacza to, iż warunkiem skutecznego zgłoszenia wniosku o wszczęcie postępowania nieważnościowego jest wykazanie interesu prawnego osoby wnioskującej, który przesądza przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa. Skarżący zgłosili swoje zarzuty i zastrzeżenia do decyzji Starosty. Ocena obu organów, że skarżący nie mają przymiotu strony, nie wykazali swego interesu prawnego uprawniającego ich do żądania wszczęcia postępowania nieważnościowego budzi duże zastrzeżenia i zdaje się być wynikiem nie dość wnikliwej oceny ich statusu w tym postępowaniu. Badając przymiot strony skarżących organy miały obowiązek wyjaśnić czy istnieje związek miedzy sferą indywidualnych praw skarżących a kwestionowaną decyzją. Z treści skargi wynika, że skarżący zajmują lokal mieszkalny służbowy, należący do Nadleśnictwa [...]. Przydział otrzymał W. C. jako pracownik Nadleśnictwa. Skarżący więc zajmują lokal na podstawie stosunku prawnego łączącego ich z Nadleśnictwem, będącym zarządcą nieruchomości Skarbu Państwa, na której lokal ten się znajduje, podobnie jak i sporny garaż. Organy nie wyjaśniły czy w chwili orzekania lokal ten nie stanowił już odrębnej własności skarżących, po nabyciu od Skarbu Państwa. Przyjmując choćby tylko status skarżących jako najemców lokalu służbowego, stwierdzić należy, że jako osoby trzecie znajdują ochronę prawną w przepisach prawa materialnego tj. art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. nr 89, poz. 414 ze zm.). Art. 5 w/w ustawy ust. 1 pkt 6 stanowi, że 4 obiekt budowlany należy tak projektować, budować i użytkować by nie naruszać ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich. Ust. 2 art. 5 precyzuje co należy rozumieć pod pojęciem interesów osób trzecich. Między innymi jest to możliwość dopływu światła dziennego do pomieszczeń mieszkalnych, ochrona przed uciążliwościami powodowanymi przez hałas, wibracje, zanieczyszczanie powietrza, itd. W utrwalonym stanowisku doktryny i orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, ze osoby trzecie w procesie budowlanym, to te osoby, które w związku z inwestycją lub w jej następstwie mogą doznać ograniczeń lub uciążliwości, o których mowa w art. 5 ust. 2 Prawa budowlanego. Uprawnienia osób trzecich wyżej wskazane w art. 5 ust. 2 stanowią ich interes prawny wynikający z przepisów techniczno-budowlanych "warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Zaskarżona decyzja odmawiająca wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] niesłusznie, w świetle powyższych wywodów, odmówiła skarżącym przymiotu strony. Jak wykazano legitymują się interesem prawnym mającym źródło w przepisach art. 5 Prawa budowlanego. Teoretyczne wywody organu odwoławczego co do pojęcia strony nie wyjaśniają w pełni statusu skarżących w tym postępowaniu. Skutkiem tego, wyprowadzone wnioski są wadliwe. Nie przesądzając wyników postępowania należy stwierdzić, że niewątpliwie organ winien wszcząć postępowanie na wniosek skarżących na podstawie art. 157 § 2 i przeprowadzić kontrolę kwestionowanej decyzji w aspekcie przepisów art. 156 § 1 kpa mając na uwadze zgłoszone zarzuty skarżących. Ponieważ zaskarżona decyzja oraz decyzja organu pierwszej instancji zapadły z naruszeniem prawa (art. 157 § 2 kpa) należało je uchylić. Z mocy art. 145 § 1 pkt 1 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji .