IV SA 4531/03

Sygn. akt: 7/IV SA 4531 – 4532 /03 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 2 marca 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosława Kowalska, , Sędzia WSA Wojciech Mazur, Asesor WSA Agnieszka Wilczewska – Rzepecka (spr.), , , Protokolant Sylwia Mackiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2005 r. sprawy ze skarg E. C. i C. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego skargi oddala. 7/IV SA 4531 – 4532 /03 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] czerwca 2002r. nr [...] Burmistrza Gminy [...] na podstawie art. 149 § 3 kpa po rozpatrzeniu wniosku C. S. i E. C. z dnia [...] kwietnia 2002r. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną nr [...] z dnia [...] grudnia 2001r. zatwierdzającą projekt budowy i pozwalającej S. M. [...] na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażem podziemnym na terenie nieruchomości przy ul. [...] w [...] –odmówił wznowienia postępowania. W uzasadnieniu stwierdził, że wniosek oparty na przesłance z art. 145 § 1 pkt 5 kpa został wniesiony w sprawie przez osoby legitymujące się jedynie roszczeniem o zwrot nieruchomości, nie stanowiącym podstawy do wznowienia i przeprowadzenia postępowania. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2003r. nr [...] Wojewoda [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa po rozpatrzeniu odwołania E. C. i C. S. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzją. W uzasadnieniu podał, że w przedmiotowej sprawie zaskarżona decyzja o odmowie wznowienia została uzasadniona faktem, że skarżącym nie przysługuje przymiot strony postępowania. Wieczystym użytkownikiem gruntu, którego dotyczy rozpoznawany wniosek jest Spółdzielnia Mieszkalna "[...]". Inwestor wykazał w sposób niewadliwy prawo do dysponowania nieruchomością i może być ono kwestionowane tylko w postępowaniu przed sądem powszechnym. Występujący natomiast z wnioskiem o wznowienie postępowania – El. C. i C. S. nie są właścicielami przedmiotowej nieruchomości. Nieruchomości objęte wydanym pozwoleniem na budowę nie graniczą też z nieruchomościami należącymi do wnioskodawców. Skarżący ubiegają się o zwrot przedmiotowej nieruchomości, okoliczność ta nie uzasadnia jednak przyjęcia, iż mają oni interes prawny w postępowaniu dotyczącym wydania pozwolenia na budowę użytkownikowi wieczystemu gruntu. Ponieważ skarżący nie są stroną przedmiotowego postępowania uzasadniona jest odmowa wznowienia tegoż postępowania na ich wniosek. Skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyli E. C. i C. S. wznosząc o stwierdzenie nieważności lub uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący w uzasadnieniu podali, że w 1990r. złożyli wniosek o zwrot nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] i w [...]. Postępowanie w sprawie tego wniosku nie zostało zakończone. Dlatego od chwili złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonych nieruchomości poprzedni właściciele (bądź spadkobiercy) stają się stroną we wszystkich postępowaniach dotyczących tej nieruchomości. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...]wniósł o jej oddalenie, podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Niniejsza sprawa podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 97 § 1 – ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) Skargi uległy oddaleniu, ponieważ zaskarżonej decyzji nie można postawić zarzutu naruszenia prawa. Wprawdzie wywody i argumentacja zawarte w skargach są istotne (dotyczą niewątpliwie przyszłych interesów faktycznych byłych właścicieli nieruchomości, ubiegających się o zwrot wywłaszczonej nieruchomości), jednakże nie podważają zasadności rozstrzygnięcia objętego zaskarżoną decyzja. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęto, że wydanie decyzji odmawiającej wznowienia postępowania jest możliwe tylko w razie, gdy wznowienie postępowania z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych jest niedopuszczalne oraz gdy strona złożyła żądanie wznowienia postępowania z uchybieniem ustawowego terminu określonego w art. 148 § 1 i 2 kpa, a nie ma podstaw do jego przywrócenia. Z przyczyn przedmiotowych odmowa wznowienia będzie miała miejsce, gdy strona żąda wznowienia w sprawie, w której organ działał w innej formie, np. umowy cywilnej, czynności materialno-technicznych, w formie zaświadczenia, gdy sprawa nie jest jeszcze zakończona decyzją ostateczną lub, gdy strona opiera żądanie na podstawie rażącego naruszenia prawa. Z przyczyn podmiotowych odmowa wznowienia następuje, gdy żądanie złożył podmiot będący stroną w sprawie lub strona nie mającą zdolności do czynności prawnych, a działającą bez przedstawiciela ustawowego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 1999r. sygn. akt I SA 1611/98). W przedmiotowej sprawie istota zagadnienia sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy skarżący posiadają przymiot strony. Czy też inaczej rzecz ujmując ocena legalności/zgodności z prawem/ zaskarżonej decyzji zależy od odpowiedzi na pytanie czy były właściciel nieruchomości ubiegający się o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, posiada interes prawny, a więc prawo występowania, w charakterze strony, w innych toczących się postępowaniach administracyjnych, które dotyczą tej nieruchomości, a w tym postępowaniu o wznowienie postępowania w sprawie wydania pozwolenia na budowę. Na tak postawione pytanie, co do zasady, należy odpowiedzieć przecząco, chociaż w orzecznictwie sądowo-administracyjnym kwestia ta, nie była rozstrzygana jednolicie, z tym jednak, że problematyka ta i wypowiadane poglądy obejmowały różne kategorie toczących się spraw do których udział w sprawie zgłaszali byli właściciele, którzy zgłosili wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. I tak na przykład – w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 grudnia 1999r. IV SA 2520/98 (LEX nr 48663), wyrażono pogląd, że były właściciel wywłaszczonej nieruchomości, któremu przysługuje prawo domagania się jej zwrotu, (jeżeli nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia), posiada interes prawny do występowania np. w postępowaniu uwłaszczeniowym. Inny wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, na który powołują się również skarżący w skardze z 6 maja 1994r. sygn. akt SA/Kr 1740/93 (Wokanda 1994/11/32) – nieruchomość jest niezbędna dla celu określonego w decyzji o wywłaszczeniu, jeśli wydana została decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji, o której mowa w art. 36 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 lipca 1984r. o planowaniu przestrzennym, która konkretyzuje zadania planów w miejscu i czasie. Od chwili złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jej poprzedni właściciel staje się stroną w postępowaniach dotyczących tej nieruchomości. Z kolei w motywach uchwały Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 1999r. OPS 15/98 OSNA 1999 nr 3 poz. 75, na którą również powołują się w skardze skarżący, wyjaśniono, że byli właściciele nieruchomości mają interes prawny i powinni być traktowani jako strony we wszystkich takich postępowaniach, które mogą uniemożliwić lub utrudnić realizację roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Powyższe orzeczenia dotyczą zupełnie innych kategorii spraw. Natomiast w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jednolicie wskazano, że w sprawach budowlanych z reguły nie można mówić o naruszeniu interesu prawnego byłego właściciela ubiegającego się o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Przykładowo należy tu wymienić wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 grudnia 1998r. sygn. akt IV SA 2214/97 (LEX 43718) zgodnie, z którymi nie zrealizowane roszczenia do nieruchomości w żadnym przypadku nie dają podmiotowi dochodzącemu dopiero ich zaspokojenia przymiotu strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę. W innym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 1998r. sygn. akt IVSA 1124/96 (LEX nr 4327) czytamy- Skarżący jest byłym właścicielem nieruchomości, na której przewidziano realizację budynku mieszkalnego. Nieruchomość ta została wywłaszczona. Skarżący ubiega się wprawdzie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, okoliczność ta jednak nie uzasadnia przyjęcia, iż ma on interes prawny w postępowaniu dotyczącym wydania pozwolenia na budowę użytkownikowi wieczystemu gruntu. Przytoczone przykłady z utrwalonego już orzecznictwa sądowo-administracyjnego wykazują, że nie można podzielić wywodów zawartych w skargach jakoby osobie, która złożyła wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości przysługuje przymiot strony w każdym postępowaniu administracyjnym z zakresu prawa budowlanego, które dotyczy tej nieruchomości, w tym także w postępowaniu o wznowienie postępowania pozwolenia na budowę udzielonego Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]". Z tych względów Wojewoda [...] i Burmistrz Gminy [...] prawidłowo uznali, iż skarżący nie są stroną przedmiotowego postępowania, co uzasadnia odmowę wznowienia tegoż postępowania na wniosek skarżących. W sprawie niniejszej można mówić jedynie o interesie faktycznym skarżących, a nie interesie prawnym, który wynikałby z konkretnego przepisu prawa. Z tych względów rozstrzygnięcie objęte zakończoną decyzją odpowiada prawu i skargi nie są zasadne. Mając powyższe na uwadze i na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153 poz. 1270 z 2002r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku.