IV SA 4558/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bożena. Walentynowicz (spr.), Sędziowie NSA Andrzej Gliniecki, WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak, Protokolant Anna Kuklińska, po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2004 r. na rozprawia sprawy ze skargi K. i M. D. oraz K. C. na postanowienie Ministra Kultury z dnia [...] września 2002 r. nr [...] w przedmiocie uzgodnienia inwentaryzacji powykonawczej robót budowlanych I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim postanowienie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] kwietnia 2002 r. II. zasądza od Ministra Kultury na rzecz skarżących małż. D. i K.C. kwotę po 10 zł (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. Minister Kultury postanowieniem z dnia [...] września 2002 r. znak [...], po rozpatrzeniu zażalenia M. D. i K. C. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] kwietnia 2002 r., dotyczące robót budowlanych na obiekcie przy ul. [...] w B., na podstawie art. 7a, 8 ust. 1 pkt 1 i art. 6 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. "O ochronie dóbr kultury", utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu podniesiono, że [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków zaopiniował pozytywnie projekt budowlany obejmujący roboty do wykonania przy budynku w związku z rozbudową jego, położonym przy ul. [...] w B. Dotyczą one uporządkowania terenu tj. drogi dojazdowej, chodnika, zieleni, wykonania blacharki i obróbek blacharskich od strony sąsiada (opierzenia ogniomuru, komina i rynny), przemurowania i wyprowadzenia komina sąsiada do wysokości komina inwestora, ułożenia dachówek na dachu sąsiada oraz inwentaryzacji obejmującej modernizację i rozbudowę budynku mieszkalnego w B. przy ul. [...]. Organ ten podniósł, że: - Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego prowadzi postępowanie na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Zgodnie z art. 39 ust. 2 Prawa budowlanego – niezbędna była opinia Konserwatora Zabytków, ponieważ budynek przy ul. [...] znajduje się w strefie [...] Ochrony Konserwatorskiej wyznaczonej w planie miejscowym zagospodarowania przestrzennego Miasta [...] z dnia [...] maja 1994 r. Strefa [...] obejmuje układ przestrzenny i obiekty o walorach kulturowych. Układ przestrzenny to trójwymiarowy zespół różnych elementów jak: sieć, placów, dróg i zabudowa (gabaryty, linia zabudowy, elewacje). Działalność konserwatorska wina zmierzać do ochrony historycznego układu przestrzennego. Działania polegające na remoncie, przebudowie, nadbudowie oraz zmianie historycznie ukształtowanych wnętrz urbanistycznych muszą być konsultowane i uzgodnione z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków. Roboty planowane na obiekcie przy ul. [...] nie naruszają żadnych ustaleń dla strefy [...], Ochrony Konserwatorskiej zawartej w planie zagospodarowania przestrzennego miasta [...], nie zmienią tego układu w zakresie rozplanowania przestrzennego, skali i bryły zabudowy. Rozbudowa budynku dotyczyła jego części od ogrodu a nie od ulicy [...]. Rozbudowa nie narusza bryły, formy i podziałów elewacji budynku. Pozwalało to na pozytywne zaopiniowanie inwestycji przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. W skardze na powyższe postanowienie złożonej do Sadu przez K. C. oraz K. i M. D., skarżący podnieśli, że inwestorka M.J. nie ma pozwolenia na nadbudowę budynku zajmowanego oraz że w związku z robotami na tym budynku rozebrano część dachu na budynku skarżących. Organ nadzoru budowlanego usiłuje zalegalizować nadbudowę wykonaną samowolnie – a postanowienie Konserwatora Zabytków jest w tym pomocne. Postanowienie to dopuszcza wykonywanie robót na budynku skarżących wbrew ich woli. Naruszając własność skarżących – pozwala na podwyższenie komina, do którego skarżący nie będą mieli dostępu – postanowienie więc narusza przepisy art. 5 Prawa budowlanego gwarantujące ochronę interesów osób trzecich – a także przepisy ustawy o ochronie obiektów znajdujących się pod nadzorem konserwatorskim. Skarżący domagali się uchylenia zaskarżonego postanowienia. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko zajęte w zakwestionowanym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i podlega uwzględnieniu. Przede wszystkim zauważyć należy, że organ w zaskarżonym postanowieniu wskazał li tylko ustrojowe przepisy ustawy o ochronie dóbr kultury, regulujące kompetencje organów. Nie wskazał, wbrew wymogom art. 107 § 3 kpa, przepisów prawa materialnego stanowiących podstawę merytorycznego rozstrzygnięcia. Z materiałów sprawy wynika, że budynek przy ul. [...] w B., objęty jest ochroną konserwatorską wraz z całym układem urbanistycznym. Odnosi się do niego zapis Planu Zagospodarowania Przestrzennego zatwierdzonego uchwalą Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] maja 1994 r. nr [...] – Strefa [...] Ochrony Konserwatorskiej układu przestrzennego oraz ochrony obiektów o walorach kulturowych. Działalność konserwatorska w strefie [...] zmierza do: a) zachowania zasadniczych elementów historycznego rozplanowania, takich jak układ dróg, sposób użytkowania terenów ...; b) dostosowania nowej zabudowy do historycznej kompozycji przestrzennej w zakresie skali, formy, bryły ...; c) w strefie tej działalność inwestycyjną należy prowadzić uwzględniając istniejące związki przestrzenne i planistyczne; d) na obszarze strefy ochrony konserwatorskiej [...] wprowadza się wymóg konsultowania i uzgodnienia z Państwową Służbą Ochrony Zabytków wszelkich działań inwestycyjnych w zakresie - budowy nowych obiektów, - przebudowy, rozbudowy i remontów a także zmiany funkcji obiektów figurujących w wykazie zabytków architektury i budownictwa, - zmian historycznie ukształtowanych wnętrz urbanistycznych, - prowadzenia prac ziemnych. Postanowieniem nr [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków w [...] odmówił uzgodnienia konserwatorskiego decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie garażu, modernizacji oraz remoncie budynku mieszkalnego przy ul. [...] w B. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2002 r. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków na podstawie art. 39 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, na wniosek Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie [...] pozytywnie zaopiniował projekt budowlany inż. S. z dnia [...] sierpnia 2001 r. obejmujący roboty pozostałe do wykonania w zakresie: uporządkowania terenu budowy – chodniki, zieleń, wykonanie blacharki i obróbek blacharskich od strony sąsiada, przemurowaniu i wyprowadzeniu komina sąsiada do wysokości projektowanego komina własnego, ułożenie dachówek na dachu sąsiada (ok. 10m² przy kominie i ogniomurze) oraz inwentaryzacji obejmującej modernizację i rozbudowę budynku mieszkalnego przy ul. [...] w B. Art. 39 ust. 2 Prawa budowlanego powołany przez organ stanowi, że "w stosunku do obiektów objętych ochroną konserwatorską, na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego pozwolenie na budowę może być wydane przez właściwy organ po wyrażeniu opinii przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Przepis art. 39 ust. 1 i ust. 2 jednoznacznie wskazują, że zarówno zgoda, jak i opinia Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków winny być uzyskane przed wydaniem pozwolenia na wyszczególnione w tym przepisie roboty budowlane (tj. odbudowa, przebudowa, rozbudowa, modernizacja, remont lub rozbiórka obiektu budowlanego). Jak wynika z treści uzasadnienia decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków opinię pozytywnie uzgadniającą wydał już po faktycznym wykonaniu inwestycji. Dokonał tylko oceny wykonanego obiektu z ustaleniami planu zagospodarowania przestrzennego miasta [...] a w szczególności oceny w aspekcie wymogów konserwatorskich. Jest to niedopuszczalne w świetle wskazanego przepisu art. 39 ust. 2 Prawa budowlanego, jak i zapisu wyżej podanego planu zagospodarowania przestrzennego. Jak słusznie zarzucili skarżący pozytywne uzgodnienie projektu budowlanego wykonanego dla części robót wykończeniowych na działce inwestycyjnej a równocześnie uzgadniające inwentaryzację powykonawczą robót związanych z modernizacją i rozbudową budynku przy ul. [...] w B., stanowi niedopuszczalną próbę legalizacji robót wykonanych bez wcześniejszego uzgodnienia konserwatorskiego. Uzasadnia to przyjęcie oceny, iż postanowienie zaskarżone, które utrzymało w mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, jak i postanowienie pierwszoinstancyjne zapadły z naruszeniem art. 39 ust. 2 Prawa budowlanego a także z naruszeniem ustaleń planu zagospodarowania przestrzennego miasta [...], dotyczących ochrony konserwatorskiej układu przestrzennego Strefy [...] – w której usytuowany jest budynek przy ul. [...]. Podkreślić równocześnie należy, że plan zagospodarowania przestrzennego jest przepisem gminnym i jego naruszenie stanowi naruszenie prawa miejscowego. Już tylko z tych przyczyn zaskarżone postanowienie ostać się nie może podobnie jak i postanowienie pierwszoinstancyjne. Dodatkowo zauważyć należy, iż organ konserwatorski kwestionowanymi postanowieniami uzgodnił w większości roboty nie dotyczące obiektu inwestora a roboty na innym budynku bliźniaczym. Uczynił to całkowicie bez podstawy prawnej i wbrew woli właścicieli tego obiektu – tj. skarżących. Ponieważ niedopuszczalne było opiniowanie postanowieniem konserwatora Zabytków obiektu już wykonanego przez inwestora, jak i obiektu należącego do innego właściciela, Wojewódzki Sąd Administracyjny z mocy art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) orzekł, jak w sentencji.