IV SA 4574/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Więch – Baranowska, , Sędzia NSA Anna Żak, Asesor WSA Grzegorz Czerwiński (spr.), Protokolant Anna Sokołowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2005 r. sprawy ze skargi A. J. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2003 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej A. J. kwotę 10 zł (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] marca 2003 roku, Nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] na podstawie art.37 ust.l pkt.l i ust.2 ustawy z dnia 24 października 1974 oku Prawo budowlane (Dz. U Nr 38 poz. 229 ze zm.) nakazał A. J. wykonanie rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu - budynku o konstrukcji murowanej o wymiarach 9,34 x 6,18 m zlokalizowanego na działce o nr ew. [...] w G. przy ul. O. [...]. W uzasadnieniu swojej decyzji [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] stwierdził, że na działce o nr ew. [...] położonej w obszarze pasa technicznego wybudowany został budynek parterowy o konstrukcji murowanej o wymiarach 9,34 m x 6,10 m. Obiekt wybudowany został bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę w 1984 roku. Obszar działki usytuowany jest przy górnej krawędzi klifu [...], zaś odległość (mierzona w poziomie) najbliższej ściany omawianego budynku od górnej granicy krawędzi klifu wynosi 8 m. Z uwagi na datę realizacji obiektu zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 oku Prawo budowlane (Dz. U Nr 38 poz. 229 ze zm.). Aktualnie obowiązujący miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego G. zatwierdzony uchwałą nr [...] z dnia [...] lutego 1988 roku (Dz. Urz. Województwa [...] z 1988 roku, nr [...] poz. [...] ze zm.) ustala na obszarze oznaczonym symbolem A 46 RP, P ( na którym znajduje się działka nr [...]) - tereny upraw polowych z dopuszczeniem ogrodnictw. Z inwentaryzacji budynku przedstawionej przez A. J. wynika, że budynek znajdujący się na tej działce jest wykorzystywany na cele mieszkalne. Funkcja obiektu budowlanego jest więc ewidentnie sprzeczna z ustaleniami obecnie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Powyższy fakt upoważnia do zastosowania art.37 ust.l pkt.l ustawy z dnia 24 października 1974 roku Prawo budowlane. Nadto dokonano również oceny zaistniałej sytuacji w odniesieniu do art.37 ust.l pkt.2 oraz art.37 ust.2 wymienionej wyżej ustawy. Z informacji uzyskanej od Urzędu [...] w G. wynika, że minimalna dopuszczalna odległość linii zabudowy na działce nr [...] w G. winna wynosić 50 m od górnej krawędzi klifu. Tym samym uznać należy, że budynek mieszkalny należący do A. J. znajduje się w odległości zdecydowanie mniejszej niż minimalna dopuszczona Urząd [...] na tym obszarze przez odległość od górnej krawędzi klifu. Powyższy fakt przesądza o konieczności zastosowania art.37 ust.2 ustawy z dnia 24 października 1974 roku Prawo budowlane. Wobec zaistnienia wyżej wymienionych przesłanek fakt, iż obiekt nie stwarza zagrożenia dla ludzi i mienia nie wyklucza możliwości wydania nakazu rozbiórki. Od powyższej decyzji odwołanie złożyła A. J. podnosząc zarzut, iż decyzja jest dla niej krzywdząca, gdyż zmusza ją do rozebrania budynku, który nabyła w celu korzystania z niego nie mając nic wspólnego z samowolą budowlaną, której dopuścili się poprzedni nieżyjący już właściciele budynku. Kupując budynek kupowała go w dobrej wierze i z tego powodu nie można zmusić do rozebrania budynku, który (co organy administracji publicznej przyznają) nie stwarza zagrożenia dla ludzi i mienia. Nadto podniosła, że w pierwszych latach osiemdziesiątych organy administracji budowlanej tolerowały bezprawne wznoszenie budynku mieszkalnego na terenie miasta. Decyzją z dnia [...] października 2003 roku, Nr [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] podzielając zawarte w niej stanowisko. Nadto stwierdził, iż okoliczność, że samowoli budowlanej dopuścili się poprzedni właściciele nieruchomości, a nie A. J. dopuścili nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Zgodnie z treścią art.30§3 kpa w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania w miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. Zgodnie zaś z treścią art.548§l kc z chwilą wydania rzeczy sprzedanej na kupującego przechodzą korzyści i ciężary związane z rzeczą oraz niebezpieczeństwo przypadkowej utraty lub uszkodzenia rzeczy. A. J. stała się właścicielką nieruchomości na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego w dniu [...] marca 1999 roku. Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyła A. J. podnosząc zarzut, iż nieruchomość nabyta została przez nią w dobrej wierze, a sam budynek mimo jego usytuowania na klifie jak wiele innych budynków w tej okolicy nie stwarza zagrożenia dla ludzi i mienia i nie wymaga natychmiastowej rozbiórki. Nadto w latach siedemdziesiątych plan zagospodarowania przestrzennego pozwalał na stawianie budynków leżących w sąsiedztwie, a władze terenowe wiedziały o stawianiu przedmiotowego obiektu przez poprzednich właścicieli jak również o ich zamieszkaniu. Zdaniem skarżącej istniejący w latach osiemdziesiątych stan tolerowania wznoszenia obiektów jakim jest także jej budynek nakazuje odmienną ocenę naruszenia przepisów prawa budowlanego, niż dokonali to inspektorzy nadzoru budowlanego. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonej decyzji z prawem materialnym i procesowym. Zaskarżona decyzja zdaniem Sądu zapadła z naruszeniem art.37 ust.l pkt.l i ust.2 ustawy z dnia 24 października 1974 oku Prawo budowlane (Dz. U Nr 38 poz. 229 ze zm.). Zgodnie z treścią art.37 ust.l pktl wymienionej ustawy obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń jeśli właściwy organ administracji publicznej stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część: * znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub, * powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałaby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Z kolei zgodnie z treścią art.37 ust.2 ustawy z dnia 24 października 1974 roku Prawo budowlane właściwy organ administracji może wydać decyzję o przymusowej rozbiórce albo o przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania w stanie wolnym od obciążeń obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie lub wybudowanego niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy, jeżeli jest to uzasadnione innymi ważnymi przyczynami poza wymienionymi w ust.l. Oznacza to, że właściwy organ administracji winien w pierwszej kolejności ocenić czy zachodzą przesłanki do nakazania rozbiórki budynku lub jego części określone w art.32 ust.l wymienionej ustawy. Dopiero jeśli przesłanki te nie zachodzą można rozważyć możliwość wydania decyzji o nakazie rozbiórki w oparciu o przepis art.37 ust.2 tj. z powodu innych ważnych przyczyn. Przepis art.37 jednoznacznie określa, iż to, czy zachodzi konieczność rozbiórki wybudowanego bez pozwolenia budynku lub jego części należy oceniać należy w świetle przepisów obowiązujących w czasie realizacji samowoli budowlanej. Do tych przepisów należy zaliczyć także obowiązujący w dacie realizacji samowoli budowlanej plan zagospodarowania przestrzennego. W niniejszej sprawie rozstrzygające sprawę organy nadzoru budowlanego dokonały oceny zgodności budynku wybudowanego na działce o nr ew. [...] w G. przy ul. O. [...] z planem zagospodarowania przestrzennego obowiązującym od 1998 roku co jest naruszeniem wymienionego wyżej przepisu. Z poczynionych w toku postępowania administracyjnego ustaleń wynika bowiem, że budynek wybudowany został w 1984 roku. Również przedstawiona przez organy nadzoru budowlanego argumentacja mająca uzasadniać rozbiórkę budynku należącego do skarżącej z powodu innych ważnych przyczyn niż te, które wymienia art.37 ust.l ustawy z dnia 24 października 1974 roku Prawo budowlane jest zdaniem Sądu nieadekwatna do ustalonego stanu faktycznego. Organy nadzoru budowlanego powołują się na informacje Urzędu [...] w G., z których wynika, iż minimalna dopuszczalna odległość linii zabudowy na działce nr [...] w G. winna wynosić 50 m od górnej krawędzi klifu. Zachowanie tej odległości zdaniem organów nadzoru budowlanego uznać należy za wymienioną w art.37 ust.2 powołanej ustawy inną ważną przyczynę uzasadniającą rozbiórkę budynku. Zdaniem Sądu przedstawiona argumentacja nie może być powodem wydania nakazu rozbiórki. Wymóg budowy budynków w odległości 50 m od krawędzi klifu nie jest wymogiem prawnym. Tylko przepisy prawa mogą ograniczać wszelkiego rodzaju uprawnienia obywateli w tym uprawnienie do zabudowy własnej nieruchomości. Ustalona odległość 50 m od granicy klifu wynika z doświadczeń i badań przeprowadzanych przez Urząd [...] oraz inne jednostki badawcze zajmujące się problematyką klifów [...]. Jest to przybliżona odległość ustalana według wzoru matematycznego. Wyliczenie tej odległości ma na celu ustalenie czy budowa w danym miejscu będzie budową dopuszczalną ze względów bezpieczeństwa. W konkretnym wypadku po przeprowadzeniu specjalistycznych badań odległość ta może ulec zwiększeniu lub zmniejszeniu. Dopiero z konkretnego przepisu prawa może wynikać, iż budowa na danej nieruchomości jest niemożliwa, gdy np. wyniki badań geologiczno - inżynieryjnych oraz geotechnicznych wskazują, iż nieruchomość z uwagi na swą strukturę geologiczną nie nadaje się do zabudowy. Wymóg by budowa budynku miała miejsce w odległości 50 m od granicy klifu podyktowany jest więc wyłącznie względami bezpieczeństwa dla życia i zdrowia ludzi oraz ich mienia. Wymóg ten sam w sobie nie może być powodem nakazu rozbiórki obiektu budowlanego Nie zachowanie tej odległości nie może jednak samo w sobie oznaczać, iż budowa w odległości mniejszej niż 50 m od granicy klifu będzie zagrażała życiu i zdrowiu ludzkiemu oraz mieniu. W tym miejscu zauważyć należy, iż jak wynika z pisma Urzędu [...] w G. z dnia [...] października 2002 roku, Nr [...] Urząd nie zgłasza sprzeciwu co do dalszego istnienia budynku skarżącej pod warunkiem, iż nie będzie powiększana kubatura obiektu, a w wypadku uaktywnienia się klifu i wystąpienia zagrożenia dla obiektu właściciel dokona jego rozbiórki bez prawa roszczeń odszkodowawczych do Urzędu [...]. Również w piśmie z dnia [...] stycznia 2003 roku, Nr [...] Urząd [...] stwierdza, że obiekt należący do skarżącej przy swojej niewielkiej kubaturze oraz przy uwzględnieniu aktualnego stanu zbocza klifu nie stwarza zagrożenia dla ludzi i mienia, a tym samym nie wymaga natychmiastowej rozbiórki. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy samowolnie wybudowanego budynku należącego do skarżącej organy nadzoru budowlanego winny prawidłowo zastosować art.37 ust.1 pkt.l i ust.2 ustawy z dnia 24 października 1974 oku Prawo budowlane (Dz. U Nr 38 poz. 229 ze zm.). Należy przede wszystkim ustalić czy samowolnie wybudowany budynek znajduje się na terenie, który zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego obowiązującym w dacie realizacji samowoli budowlanej nie był przeznaczony pod zabudowę, albo był przeznaczony pod zabudowę innego rodzaju. Należy przy tym dokładne ustalić datę samowolnego wybudowania budynku, który jest przedmiotem postępowania. Z ustaleń dotychczas poczynionych wynika, że budynek został zrealizowany w 1984 roku. Tymczasem w aktach sprawy znajduje się nieformalna umowa sprzedaży działki zawarta w dniu [...] sierpnia 1982 roku z której wynika, iż budynek już na tej działce istniał. Ze znajdującego się w aktach sprawy pisma adwokata D. S. z dnia [...] kwietnia 1999 roku wynika, że nieformalna umowa sprzedaży dotyczyła działki, która w późniejszym okresie została nabyta przez skarżącą A. J. Wobec faktu, iż oceny czy zachodzą przesłanki do wydania nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanego budynku należy dokonać w odniesieniu do planu zagospodarowania przestrzennego jaki obowiązywał w dacie realizacji samowoli niezbędne jest dokładne ustalenie tej daty. Wypis z tego planu poświadczony za zgodność z oryginałem winien znajdować się w aktach sprawy. Konieczne jest też ustalenie czy istnienie samowolnie wybudowanego budynku powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Rozważyć przy tym należy, czy wystarczy poprzestanie na informacji udzielonej przez Urząd [...] w G. czy też konieczne jest zasięgnięcie w tej sprawie opinii biegłego. Nie jest wykluczone zdaniem Sądu wydanie nakazu rozbiórki w oparciu o przepis art.37 ust.2 ustawy z dnia 24 października 1974 roku Prawo budowlane. Powodem zastosowania tego przepisu nie może być jednak fakt, iż zalecaną odległością od klifu umożliwiająca budowę budynku jest odległość 50 m. Przepis ten ma bowiem na celu zapewnienie bezpieczeństwa ludzi i mienia co podlega ocenie w ramach art.37 ust.l wymienionej ustawy. Podnoszony przez skarżącą zarzut, iż w dacie budowy budynku administracja publiczna tolerowała samowolę budowlaną nie mógł być podstawą uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Okoliczności takie nawet jeśli miały miejsce nie stanowią usprawiedliwienia dla samowolnej budowy obiektów budowlanych. Nie mogą też stanowić podstawy do ich legalizacji. Z powyższych względów na podstawie art. 145§1 pkt.la, art.135 i art. 152 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2000 roku Nr 153 poz. 1270) w związku z art. 97§1 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zmianami) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.