IV SA 4613/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat – Rembelska Sędzia WSA Wojciech Mazur Asesor WSA Anna Szymańska (spr.) Protokolant Andrzej Malinowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 września 2004 r. sprawy ze skargi K. F. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2003 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności zarządzenia w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2003 r., 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz K. F. kwotę 250,00 zł (dwieście pięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dn. [...].08.2003 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmówił stwierdzenia nieważności zarządzenia Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia [...] marca 1950 r. znak: [...], w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem "B.". W uzasadnieniu wskazano, iż przedmiotowe zarządzenie Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego zostało wydane w oparciu o dekret z dn. 16.12.1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego (Dz. U. Nr 21, poz. 67 ze zm.). Z materiału dowodowego, zdaniem organu wynika, iż od 15.10.1949 r. [...] był nieczynny. Wobec tego zarządzenie będące przedmiotem postępowania nadzorczego było zgodne z obowiązującym wówczas prawem i nie można mu przypisać przymiotu rażącego naruszenia prawa. Wskutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister wydał w dniu [...].09.2003 r. decyzję utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu zostały powtórzone argumenty zawarte w poprzednio wydanej decyzji z dnia [...].08.2003r. Stwierdzono dodatkowo, że [...] w K. wymagał ingerencji Państwa, ponieważ co najmniej od pół roku przed przejęciem był nieczynny. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik skarżącego podniósł, iż obydwie decyzje naruszają art. 7 i 77 § 1 kpa, a polegało owo naruszenie na nie wyjaśnieniu, czy w dacie ustanowienia zarządu istniały wymagane prawem przesłanki do jego ustanowienia - a szczególnie przesłanka istnienia interesu Państwa, a także art. 10 § 1 kpa -bowiem uniemożliwiono stronie czynny udział w postępowaniu. Pełnomocnik skarżącego podniósł, iż przy ustalaniu przesłanek do ustanowienia zarządu Minister skoncentrował się na okoliczności pozostawania [...] w bezruchu, pominął natomiast drugi z elementów tj. kwestię istnienia interesu Państwa w puszczeniu w ruch tego przedsiębiorstwa. Podkreślił, iż wbrew poglądowi prawnemu wyrażonemu w uzasadnieniu wyroku NSA z dn. 22.01.2002 r. Minister nie ustalił istnienia interesu Państwa w puszczeniu w ruch tegoż [...]. Zwłaszcza, iż zgodnie ze stanowiskiem NSA ustanowienie przymusowego zarządu było możliwe jedynie w stosunku do przedsiębiorstw, które mogły mieć kluczowe, strategiczne znaczenie dla Państwa i bez działania których. Państwo nie mogłoby spełniać swoich podstawowych funkcji. Nadto [...] został przejęty na cele inne niż [...] i nastąpiło to dopiero po 7 latach. W ocenie skarżącego nie można również jednoznacznie przyjąć, iż zaprzestano produkcji [...] w [...] w 1950 r. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest zasadna, aczkolwiek podstawę jej uwzględnienia stanowi naruszenie przez organ przepisu art. 30 ustawy z dn. 11.05.1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.). Nie uwzględnił on bowiem zaleceń zawartych w uzasadnieniu wyroku NSA z 22.01.2002 r. (sygn. akt. IV S.A. 487/00) i wbrew obowiązującemu w dacie "i orzekania art. 30 cytowanej ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym nie dokonał ustalenia, czy funkcjonowanie browaru leżało w interesie Państwa w znaczeniu art. 1 ust. 3 dekretu z dn. 16.12.1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego (Dz. U. Nr 21, poz. 67 ze zm.). NSA uchylając poprzednio wydane w tym przedmiocie decyzje wyraźnie stwierdził, iż nie wszystkie przedsiębiorstwa lecz tylko te, których uruchomienie lub utrzymanie w ruchu leżało w interesie Państwa, podlegały pod działanie dekretu. Głównym zatem wyznacznikiem było istnienie interesu Państwa, co zawężało kategorię podmiotów tylko do tych, które mogły mieć kluczowe znaczenie dla Państwa, bądź bez działania których Państwo nie mogłoby spełniać swoich podstawowych funkcji. Minister zatem winien "w pierwszej kolejności" rozważyć, czy puszczenie [...] w ruch leży w interesie Państwa. Rozpatrując natomiast ponownie sprawę, Minister, pomimo wiążącej go oceny prawnej wyrażonej przez NSA, co trafnie podnosi skarga, nie przeprowadził w ogóle rozważań na ile utrzymanie produkcji [...] w jednym z wielu [...] w Polsce miałoby mieć strategiczne znaczenie dla Państwa i w jakim stopniu nie objęcie zarządem tego przedsiębiorstwa uniemożliwiłoby wykonywanie przez Państwo jego podstawowych funkcji. Zawarte w uzasadnieniu decyzji z dn. [...].09.2003 r. stwierdzenie, iż [...] wymagał ingerencji Państwa, gdyż przed przejęciem był nieczynny, nie może być w żadnym razie uznane jako wykazanie przesłanki istnienia interesu Państwa w ustanowieniu zarządu. Pozostała zaś część uzasadnienia decyzji dotyczy uzupełnienia rozważań o pozostawaniu [...] w bezruchu. Powyższe prowadzi do wniosku, iż Minister przy wydawaniu zaskarżonych decyzji nie zastosował się do poglądu prawnego zawartego w uzasadnieniu wyroku, czym naruszył art. 30 ustawy o NSA, który znajduje odpowiednik w art. 153 obecnie obowiązującej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). A ponieważ naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, koniecznym było uchylenie zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz poprzedzającej ją decyzji z mocy art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyj nymi. Niezależnie od powyższego, wojewódzki sąd administracyjny związany jest w danej sprawie oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanym przed dniem 1 stycznia 2004r. stosownie do art. 99 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Crawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). Wobec powyższego nie jest możliwe przyjęcie przez sąd obecnie orzekający w sprawie odmiennego poglądu od tego, który został przyjęty w wyroku NSA. Podnoszony w skardze zarzut, iż dowody mogą wskazywać, że [...] prowadził nadal działalność produkcyjną w dacie ustanowienia zarządu należy uznać za bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, bowiem zgodnie z dekretem zarząd mógł być ustanowiony również w wypadku, gdy przedsiębiorstwo funkcjonowało. Pozbawienie natomiast skarżącego możliwości czynnego udziału w sprawie w ocenie Sądu nie zostało w skardze wykazane. Skarżący brał udział w postępowaniu, a obydwie decyzje zostały doręczone jego pełnomocnikowi. O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 i 205 § 2 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd zaniechał wydania rozstrzygnięcia na podstawie art. 152 cyt. wyżej ustawy ze względu na charakter zaskarżonej decyzji, która jako akt odmowy nie ma cechy wykonalności. Z powyższych przyczyn, Sąd orzekł jak w sentencji.