IV SA 4632/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Mazur (spr.) Sędzia NSA Tadeusz Cysek Asesor WSA Tomasz Wykowski Protokolant Dominik Niewirowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2004 r. sprawy ze skargi A. T. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] października 2003 r. Nr [...] w przedmiocie przejścia na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] sierpnia 2003 r. 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. IV SA 4632/03 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] sierpnia 2003 r. nr [...] Minister Finansów na podstawie ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych /Dz. U. Nr 12, poz. 65 / w związku z układem zawartym i wchodzącym w życie w dniu 16 lipca 1960 r. między Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej a Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej dotyczącym roszczeń obywateli Stanów Zjednoczonych stwierdził przejście na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości położonej w K. przy ul. [...] i [...], objętej wykazem hipotecznym [...]. czynnej księgi wieczystej kw nr [...] należącej niegdyś do M. L. W uzasadnieniu decyzji podano, że Komisja Stanów Zjednoczonych ds. Uregulowania Roszczeń Zagranicznych, decyzją nr [...] na podstawie wniosku zarejestrowanego pod nr [...] na mocy układu z dnia 16 lipca 1960 r. przyznała M. L. m.in. odszkodowanie za nieruchomość położoną w Krakowie przy ul. [...]. W dniu [...] lutego 1997 r. przedmiotową nieruchomość nabyła A. T. od A. L. działającego w imieniu własnym i pozostałych spadkobierców. Ponieważ jak wynika z decyzji nr [...] M. L. przyznano odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość zaistniały przesłanki do wydania decyzji o przejściu prawa własności na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 2 w/w ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. Taki pogląd znajduje również potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego / wyroki z dnia 17 maja 1999 r. sygn. akt OSA 2/98 i z dnia 15 stycznia 2001 r. sygn. akt IV S.A. 1816/98 /. Przedmiotowa decyzja jest decyzją deklaratoryjną i nie ma przeszkód do jej wydania pomimo zbycia przedmiotowej nieruchomości po dacie wejścia w życie ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. ewentualne spory w przedmiocie prawa własności będą rozstrzygać według właściwości sądy powszechne. Fakt braku potwierdzenia otrzymania odszkodowania przez M. L. nie ma istotnego znaczenia, gdyż wystarczającym dokumentem jest decyzja o przyznaniu odszkodowania, a gdyby nie otrzymał odszkodowania to przysługuje mu roszczenie do Rządu Stanów Zjednoczonych. Decyzją z dnia [...] października 2003 r. nr [...] Minister Finansów po rozpatrzeniu wniosku A. T. na podstawie art. 138 § 1 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. utrzymał w mocy w/w decyzję. W uzasadnieniu decyzji podtrzymano dotychczasową argumentację a ponadto stwierdzono, iż Minister Finansów rozpatrzy ewentualny wniosek w odpowiednim trybie, jeżeli złoży go osoba uprawniona w związku ze skierowaniem w/w decyzji do osoby zmarłej, gdyż okoliczność ta została ujawniona po wydaniu decyzji z dnia[...] sierpnia 2003 r. Skargę do sądu administracyjnego na powyższą decyzję złożyła A. T. wnosząc o jej uchylenie wraz z decyzją ją poprzedzającą. Obydwie decyzje- jak podniesiono w skardze- zapadły z naruszeniem art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r., art. II układu z dnia 16 lipca 1960r. oraz pkt A załącznika do tego układu oraz art. 77 § 1 w zw. z art. 7 i art. 61 § 4 k.p.a. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że układu polsko-amerykańskiego nie można traktować jako umowy międzynarodowej, ponieważ nie był ratyfikowany ani ogłoszony a ponadto żeby roszczenie obywatela amerykańskiego zgłoszone Komisji było skuteczne musiało nastąpić przejęcie nieruchomości przez Polskę, co w przedmiotowej sprawie nie nastąpiło, ponieważ w znaczeniu prawnym nieruchomość nigdy nie przeszła na rzecz Skarbu Państwa. Minister Finansów nie wyjaśnił również daty przejścia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. W aktach sprawy brak jest ponadto oświadczenia M. L. o zrzeczeniu się roszczenia oraz potwierdzenia wypłaty mu odszkodowania przez Rząd Stanów Zjednoczonych. Decyzja z dnia [...] sierpnia 2003 r. została skierowana do nieżyjącego M. L. a organ pomimo wpisu w księdze wieczystej nie zawiadomił o toczącym się postępowaniu jego spadkobierców. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów podtrzymał swoją dotychczasową argumentację i wniósł o oddalenie skargi. Podniósł, iż druga decyzja została doręczona A. L. i jeżeli złoży on stosowny wniosek na okoliczność, iż nie brał udziału w całym postępowaniu organ w odpowiednim trybie go rozpozna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do regulacji art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U. Nr 153, poz. 1271/ sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwy sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U. Nr 153, poz. 1270 /. Skarga jest zasadna. Wskazać trzeba przede wszystkim, iż jednym z najistotniejszych aspektów zasady ogólnej kpa czynnego udziału strony w postępowaniu przed organami administracji państwowej - jest zawiadomienie jej o wszczęciu postępowania w sprawie (art. 61 § 4 kpa). Organ administracji państwowej obowiązany jest z urzędu ustalić, kto ma w danej sprawie interes prawny lub obowiązek. Nawet w przypadku wszczęcia postępowania na wniosek strony, organ administracyjny nie może tylko jej gwarantować udziału, lecz obowiązany jest ustalić, czy w danej sprawie mają prawnie chronione interesy również inne jednostki. Organ wszczynając postępowanie z urzędu lub na wniosek strony obowiązany jest zawiadomić o wszczęciu postępowania wszystkie osoby będące, zgodnie z art. 28, stronami w sprawie. Gwarancją realizacji tego prawa strony jest sankcja wzruszania decyzji w trybie wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 4 kpa (zob. w tej materii: B. Adamiak, J. Borkowski - "Kodeks postępowania administracyjnego" - Komentarz Wyd. C.H. BECK - Warszawa 1996 r. s. 314). W przedmiotowym postępowaniu wszczętym na wniosek Prezydenta Miasta K., tylko zaskarżona decyzja doręczona została A. L., natomiast wcześniejsza decyzja oraz inne pisma kierowane były do M. L., który już nie żył. Sprawdzenie tego faktu nie powinno nastręczać żadnych trudności, wystarczyło zapoznać się z wpisami w księdze wieczystej nr kw [...] prowadzonej przez Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego dla K. lub z wypisem aktu notarialnego z dnia [...] lutego 1997 r. sporządzonego w kancelarii notarialnej w K. przy ul. [...] przed notariuszem E. D. nr rep. [...], gdzie ujawniono postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po M. L. / postanowienie Sądu Rejonowego dla K. z dnia [...] kwietnia 1995 r. sygn. akt [...]. Również z pism skarżącej, sprzed wydania pierwszej decyzji jak i z samego wniosku wszczynającego postępowanie można było wywnioskować o szerszym kręgu stron w niniejszym postępowaniu. Organ, zatem ewidentnie naruszył zasady postępowania administracyjnego przewidziane w art. art. 7 i 77 § 1 k.p.a. kierując pisma i decyzje w trakcie postępowania do osoby zmarłej, mimo, że istnieli spadkobiercy i postępowanie powinno się toczyć z ich udziałem i obydwie decyzje powinny być skierowane pod ich adresem. Jest to, zatem naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania i skutkujące uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] sierpnia 2003 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ ustali prawidłowo, wykazując minimum staranności, które strony z uwagi na treść art. 28 k.p.a. powinny brać udział w postępowaniu mając na uwadze wpisy w księdze wieczystej nr [...] a ponadto, czy A. L. / adresat zaskarżonej decyzji / ma umocowanie do reprezentowania pozostałych spadkobierców w postępowaniu administracyjnym mając na uwadze pełnomocnictwa przedstawione do sporządzenia aktu notarialnego z dnia [...] lutego 1997 r. Z uwagi na powyższe zbędne było ustosunkowanie się do pozostałych zarzutów podniesionych w skardze. Dlatego też mając powyższe na uwadze Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ja decyzję organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1lit.b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o Postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U. Nr 153, poz.1270/. Na podstawie art. 152 i art. 153 w/w ustawy zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienie się niniejszego wyroku a przedstawiona ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wiążą organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy.