IV SA 4634/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska, asesor WSA Jakub Linkowski (spr.), Protokolant Andrzej Malinowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2004 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] września 2003 r. Nr [...] w przedmiocie przejęcia nieruchomości na własność Państwa I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...] II. zasądza od Ministra Środowiska na rzecz R. K. kwotę po 250 zł. (dwieście pięćdziesiąt) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] maja 1962 r. nr [...] Minister Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego orzekł o przejęciu na własność Państwa nieruchomości leśnej o pow. 11,93 ha położonej w W. pow. G. - stanowiącej współwłasność M. i A. K.. Nieruchomość przejęto na podstawie art. 9 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw, związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U.Nr 17, poz. 71) Wnioskiem z dnia 14 lutego 2003r. R. K. spadkobierca M. K. zwrócił się do Ministra Środowiska o uchylenie lub zmianę w trybie art. 155 k.p.a. decyzji Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia [...] maja 1962 r. nr [...] wskazując, że powyższą decyzją został pozbawiony praw do ww. nieruchomości leśnej a jego słuszny interes jako strony postępowania przemawia za uchyleniem lub zmianą tej decyzji. Decyzją z dnia [...] czerwca 2003r. nr [...] Minister Środowiska umorzył postępowanie wszczęte ww. wnioskiem R. K. wskazując w uzasadnieniu, że postępowanie w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia [...] maja 1962r. jest bezprzedmiotowe z uwagi na to, że interes społeczny przemawia przeciwko uchyleniu lub zmianie tej decyzji. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy w trybie art. 127 § 3 k.p.a. działając na wniosek R. K. , Minister Środowiska decyzją z dnia [...] września 2003r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] czerwca 2003r. i w tym zakresie orzekł o odmowie uchylenia lub zmiany decyzji Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia [...] maja 1962r., którą orzeczono o przejęciu na własność Państwa nieruchomości leśnej o pow. 11,93 ha położonej w W. pow. G. — stanowiącej współwłasność M. i A. K. W uzasadnieniu decyzji Minister Środowiska podał, że decyzja z dnia [...] czerwca 2003r. nr [...] o umorzeniu postępowania była niewłaściwa, ponieważ w sprawie należało wydać rozstrzygnięcie merytoryczne. Ustosunkowując się do wniosku R. K. o uchylenie lub zmianę w trybie art. 155 k.p.a. decyzji Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia [...] maja 1962r. organ naczelny wskazał, że warunkiem uchylenia lub zmiany decyzji w trybie art. 155 k.p.a. jest m.in. zgoda wszystkich stron postępowania a zgody takiej nie wyraziło Nadleśnictwo L., które włada przedmiotową nieruchomością leśną. W uzasadnieniu wskazano również, że interes społeczny przemawia przeciwko uchyleniu lub zmianie decyzji Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia [...] maja 1962r. ponieważ na przedmiotowej nieruchomości Nadleśnictwo L. prowadzi w sposób właściwy gospodarkę leśną zaś las pełni ochronną funkcję uzdrowiska jak też funkcję wodochronną. Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł R. K., który podniósł, że nie było podstaw do przejęcia ww. nieruchomości na rzecz Państwa. Odmowa uchylenia lub zmiany decyzji Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia [...] maja 1962r. zdaniem skarżącego była niezasadna, ponieważ sankcjonuje bezpodstawne odebranie mienia obywatelowi bez odszkodowania. Zdaniem skarżącego organ naczelny nie ustosunkował się do zarzutów podnoszonych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżący podnosi, że Minister Środowiska nie przeprowadził w sposób właściwy postępowania w sprawie wywołanej wnioskiem o zmianę decyzji Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia [...] maja 1962r. naruszając przepis art. 10 k.p.a. oraz art. 7 i 77 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Minister Środowiska wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko z zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie, również z innych przyczyn niż tylko te, które w niej wskazano. Przede wszystkim należy podkreślić, że stosownie zaś do art. 61 § 4 k.p.a. o wszczęciu każdego postępowania administracyjnego z urzędu lub na żądanie strony organ obowiązany jest zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie. W myśl art. 28 k.p.a. stroną jest nie tylko ten, kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek, lecz także każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie. Te zasady określone w przepisach art. 61 § 4 i art. 28 k.p.a. obowiązują również w postępowaniu, którego przedmiotem jest uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznej. Z powyższych przepisów wynika, że stroną postępowania w sprawie zmiany lub uchylenia decyzji jest nie tylko strona postępowania zakończonego wydaniem tej decyzji, lecz również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki ewentualnego uchylenia lub zmiany decyzji. Będąca przedmiotem rozważań w niniejszej sprawie decyzja Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia [...] maja 1962r., którą orzeczono o przejęciu na własność Państwa nieruchomości leśnej o pow. 11,93 ha położonej w W. pow. G. -.skierowana była do współwłaścicieli tej nieruchomości tj. M. i A. K. Jak wynika z akt sprawy wymienieni współwłaściciele nieruchomości zmarli. Wobec powyższego w postępowaniu o zmianę lub uchylenie decyzji o przejęciu na własność Państwa nieruchomości leśnej powinni brać udział wszyscy następcy prawni dawnych właścicieli nieruchomości. W niniejszej sprawie obie wydane przez Ministra Środowiska decyzje skierowano jedynie do R. K. jednego ze spadkobierców M. K. z pominięciem pozostałych następców prawnych. W toku postępowania nie ustalono także następców prawnych A. K. współwłaścicielki przejętej przez Państwo nieruchomości. Niepowiadomienie zatem wszystkich następców prawnych M. i A. K. o wszczęciu postępowania w trybie art. 155 k.p.a. i niedoręczenie im wydanych w tym postępowaniu decyzji może stanowić przesłankę do wznowienia postępowania. Prowadzone przez Ministra Środowiska postępowanie dotyczyło interesu prawnego tych osób i w związku z tym powinny one mieć możliwość wzięcia udziału w postępowaniu, czego organ naczelny nie wziął pod uwagę. O wszczęciu przedmiotowego postępowania o uchylenie lub zmianę w trybie art. 155 k.p.a. decyzji Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia [...] maja 1962 r. nr [...] organ naczelny w ogóle nie powiadomił stron postępowania. Przedstawione wyżej braki w zakresie określenia stron, które powinny brać udział w niniejszej sprawie, są takimi wadami postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją Ministra Środowiska z dnia [...] września 2003r., które same przez się prowadzą do konieczności uchylenia zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej. Zgodnie bowiem z przepisem art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, decyzja podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W myśl art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. okoliczność, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, jest przesłanką wznowienia postępowania. Nieustalenie przez Ministra Środowiska osób będących stronami w sprawie spowodowało, iż nie było możliwości prawidłowego przeprowadzenia postępowania w przedmiocie uchylenia lub zmiany decyzji Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia [...] maja 1962r., którą orzeczono o przejęciu na własność Państwa nieruchomości leśnej o pow. 11,93 ha położonej w W. pow. G. - stanowiącej współwłasność M. i A. K. Art. 155 k.p.a., stanowi bowiem, że decyzja ostateczna może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji państwowej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Decyzja Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia [...] maja 1962r. o przejęciu na własność Państwa nieruchomości leśnej,, kształtowała prawną sytuację właścicieli tej nieruchomości tj. M. i A. K. Każde rozstrzygnięcie sprawy indywidualnej, które kształtuje sytuację prawną strony, należy traktować jako rozstrzygnięcie, na podstawie którego strona "nabyła prawo". Oznacza to, że także w sytuacji, gdyby ostateczna decyzja administracyjna nakładała na stronę obowiązek - ma ona znamiona prawne decyzji, z której strona "nabyła prawo", bowiem decyzja taka kształtuje sytuację prawną strony przez określenie, czy i jakie obowiązki i w jakim zakresie na niej ciążą. Przez zgodę strony w rozumieniu przepisu art. 155 kpa, niezbędną do zmiany decyzji ostatecznej, należy rozumieć nie tylko zgodę strony wszczynającej takie postępowanie, lecz zgodę wszystkich osób mających przymiot strony w postępowaniu, w którym została wydana decyzja podlegająca uchyleniu lub zmianie na podstawie art. 155 kpa. W postępowaniu dotyczącym zmiany decyzji Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia [...] maja 1962r. powinny mieć zatem możliwość wypowiedzenia się wszystkie osoby będące stronami w sprawie, co jednak nie było możliwe z uwagi na nieustalenie przez organ stron postępowania. Uznać zatem należy, że zaskarżona decyzja Ministra Środowiska wydana została z naruszeniem art. 155 k.p.a., a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W zakończeniu należy także wskazać, że jak wynika z akt administracyjnych przed Ministrem Środowiska toczy się także postępowanie z wniosku H. K. o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia [...] maja 1962r., którą orzeczono o przejęciu na własność Państwa ww. nieruchomości leśnej. Prowadząc postępowanie - z wniosku R. K. o uchylenie lub zmianę w trybie art. 155 k.p.a. tej decyzji - organ naczelny w ogóle nie wziął pod uwagę tej okoliczności i nie rozważył kwestii, jakie są wzajemne relacje pomiędzy postępowaniem nieważnosciowym a postępowaniem o zmianę lub uchylenie tej samej decyzji ostatecznej. Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) orzeczono jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).