IV SA 4663/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Więch-Baranowska, , Sędzia NSA Bożena Walentynowicz (spr.), Asesor WSA Bogusław Cieśla, Protokolant Edyta Kuczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2005 r. sprawy ze skarg Sołtysa wsi [...], Sołtysa wsi [...], Sołtysa wsi [...], Sołtysa wsi [...] na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2003 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę sieci wodociągowej I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. 7SA 4662-4665/03 UZASADNIENIE Wojewoda [...] decyzją Nr [...] z dnia 21 sierpnia 2003r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 157 § 1 i 158 § 1 kpa stwierdził nieważność decyzji Burmistrza [...] z dnia [...] lipca 1997r. Nr [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej Zarządowi Gminy [...] pozwolenia na budowę sieci wodociągowej z przyłączami we wsiach: [...], [...], [...] oraz [...] Gm. [...]. W uzasadnieniu decyzji tej wskazano, iż jest dotknięta wadą nieważności określoną art. 156 § 1 pkt 2 kpa jako rażące naruszenie prawa. Polegało ono na tym, że inwestor nie dysponował zgodą właścicieli działki nr [...] położonej we wsi [...] na przeprowadzenie przez nią instalacji wodociągowej z przyłączem co należy ocenić jako brak prawa dysponowania nieruchomością na cele budowlane przez inwestora. Stanowi to rażące naruszenie wymagań z art. 33 ust 2 Prawa budowlanego – w ocenie organu nadzorczego. W związku z treścią decyzji Burmistrz Miasta [...], po jej otrzymaniu w dniu 25 sierpnia 2003r. – pismem z dnia 16 września 2003r. skierowanym do [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] – Delegatura Placówki Zamiejscowej w [...], zakwestionowała stwierdzenie nieważności decyzji w całości podczas gdy jej wadliwość dotyczy tylko jednego fragmentu tj. działki nr [...], stanowiącej własność małżonków [...]. Podkreślił też iż wniosek A. G. dotyczył stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] lipca 1997r. o pozwoleniu na budowę sieci wodociągowej z przyłączami tylko w odniesieniu do wskazanej ich działki nr [...] we wsi [...]. Burmistrz wniósł o ponowne przeanalizowanie sprawy i skorygowanie przez organ decyzji nieważnościowej do działki nr [...], by ponad 1200 mieszkańców 4 wsi objętych wymienioną decyzją nie zostało skrzywdzonych. Pismo to wpłynęło do Urzędu Wojewódzkiego 18 września 2003r. Zostało potraktowane jako środek odwoławczy i przekazane celem rozpoznania do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Organ ten decyzją z dnia [...] października 2003r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa umorzył postępowanie odwoławcze. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego mając na uwadze treść art. 28 kpa uznał, że Burmistrz [...] nie ma przymiotu strony w tym postępowaniu, ponieważ był organem wydającym decyzję, której nieważność stwierdzono decyzją nr [...]. Skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosły Samorządy mieszkańców wsi: [...], [...], [...] i [...]. Skarżący domagali się uchylenia umarzającej postępowanie odwoławcze decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zarzucając wadliwe potraktowanie pisma Burmistrza [...] jako środka odwoławczego. Według skarżących pismo to zmierzało do sprostowania z urzędu przez Wojewodę [...] decyzji nieważnościowej zgodnie z wnioskiem A. G. – bez potrzeby stwierdzenia nieważności całej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko z decyzji podkreślając podstawę rozstrzygnięcia – brak przymiotu strony Burmistrza [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przedmiotowa sprawa podlega rozpatrzeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 3 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. (Dz. U. 153 Poz. 1269) Prawo o ustroju sądów administracyjnych, który zgodnie z kognicją określoną art. 1 § 2 w/w ustawy dokonuje kontroli aktu zaskarżanego pod względem zgodności z prawem. Sąd ten dokonuje oceny prawnej zaskarżonej decyzji nie tylko w aspekcie zgłoszonych w skardze zarzutów lecz bierze też pod uwagę z urzędu występujące naruszenia prawa. Badając zaskarżoną decyzję Sąd stwierdził, iż wydana została z rażącym naruszeniem prawa, skutkującym stwierdzenie jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Trzeba zauważyć, iż organ odwoławczy niezasadnie uznał pismo Burmistrza [...] z dnia 16 września 2003r. jako środek odwoławczy od wydanej decyzji nieważnościowej nr [...]. Pismo to jakkolwiek nawiązujące do rozstrzygnięcia wskazanej decyzji skierowane było do organu pierwszej instancji, który wydał decyzję nieważnościową nr [...] tj. Wojewody [...]. Zawiera sugestię weryfikacji decyzji, która stwierdza nieważność w całości decyzji o pozwoleniu na budowę sieci wodociągowej w 4 wsiach gminy [...] – podczas gdy skuteczny był zarzut braku dysponowania na cele budowlane przez inwestora tylko jedną działką nr [...] we wsi [...]. Jednocześnie wskazuje, iż pismo Burmistrza nie było środkiem zaskarżenia. W przypadku podjęcia wątpliwości organ miał obowiązek wezwania autora pisma do oświadczenia się, co do zamierzonego celu i charakteru pisma. Jeśli zaś organ uznał je za odwołanie zobligowany był do sprawdzenia czy zachowano wymogi formalne odwołania zgodnie z pouczeniem prawnym jakie zawierała decyzja nr [...]. Decyzję tą Burmistrz [...] otrzymał 25 sierpnia 2003r. Termin do wniesienia odwołania (14 dni) upłynął 9 września 2003r. Pismo Burmistrza do Urzędu Wojewódzkiego z dnia 16 września 2003r. wpłynęło 18 września 2003r. Gdyby nawet potraktować je jako odwołanie – co uczynił organ – to należało stwierdzić, że wniesiono je po terminie. Wniosku o przywrócenie terminu nie złożono. Jeśli więc organ odwoławczy rozpoznał odwołanie wniesione po terminie, badając legitymację strony to znaczy, że zajmował się odwołaniem wniesionym od decyzji, która w tym czasie była już ostateczna. Wydana decyzja o umorzeniu postępowania odwoławczego, w powyższych warunkach w sposób rażący narusza art. 138 § 1 pkt 3 kpa. W ocenie Sądu jedyną reakcją właściwą organu administracyjnego mogło być wydanie postanowienia na podstawie art. 134 kpa, że odwołanie wniesiono z uchybieniem terminu, ale po wcześniejszym uzyskaniu potwierdzenia podmiotu wnoszącego pismo, że miało ono charakter odwołania. Rozważania prawne organu odwoławczego na temat przesłanek warunkujących uznanie określonego podmiotu za stronę w postępowaniu w myśl art. 28 kpa były bezprzedmiotowe skoro organ nie wyjaśnił charakteru pisma złożonego przez Burmistrza [...] oraz nie zbadał wymogów formalnych zachowania terminu odwołania w sytuacji, gdy pismo to uznał za odwołanie. Są to uchybienia rangi kwalifikowanej skutkujące nieważnością zaskarżonej decyzji. Trzeba, bowiem podkreślić, że ani odwołanie złożone po terminie ani pismo nie mające charakteru odwołania nie mogą skutecznie wszcząć postępowania odwoławczego, a więc nie zatwierdzają przesłanki do zastosowania art. 138 § 1 pkt 3 kpa. W zaistniałej sytuacji, wobec w pełni słusznych uwag Burmistrza na temat bezpodstawności stwierdzenia nieważności całej decyzji o pozwoleniu na budowę sieci wodociągowej z dnia [...] lipca 1997r., podczas gdy wadą dotkniętą był tylko jej fragment odnoszący się do działki nr [...] w [...] – organ odwoławczy winien rozważyć zasadność wszczęcia z urzędu postępowania o stwierdzenie nieważności wydanej decyzji nieważnościowej nr [...] Wojewody [...] i zastąpienie jej decyzją stwierdzającą nieważność w zakresie działki nr [...]. Decyzja nr [...] stwierdzająca w całości nieważność decyzji Burmistrza [...] z dnia [...] lipca 1997r. niezasadnie potraktowała inwestora, jakby nie posiadał w ogóle prawa do terenu dla realizacji inwestycji sieci wodociągowej. Faktycznie zaś jak wynika z akt sprawy oraz wniosku A. G. brak było zgody tylko właścicielki na realizację inwestycji prze jej działkę nr [...]. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz doktrynie przyjęty jest pogląd o dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji tylko w części (Vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 maja 1995 SA/Ka ONSA 1996 nr 2 poz. 89). Mając na uwadze powyższe rozważania Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).