IV SA 4678/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr) Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska asesor WSA Jakub Linkowski Protokolant Andrzej Malinowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2004r. sprawy ze skargi L. S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2003r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Ministra Rolnictwa i rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2003 r., nr [...] Zaskarżoną do Sądu Administracyjnego decyzją z dnia [...].10.2003 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi - po rozpoznaniu wniosku L. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją własną z dnia [...].08.2003 r., umarzającą postępowanie w sprawie wznowienia postępowania, dotyczącego przejęcia na rzecz Skarbu Państwa jako opuszczonego gospodarstwa rolnego o pow. 35,58 ha, położonego we wsi K. gmina R., stanowiącego własność M. K. - utrzymał w mocy poprzednio wydaną decyzję. W sprawie tej toczyło się uprzednio z wniosku L. S. postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa w G. z dnia [...].01.1965 r., Nr.[...] orzekającej o przejęciu na własność Państwa tego gospodarstwa rolnego. Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia jej nieważności, a Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej utrzymał ją w mocy. L. S. nie wniósł skargi do Sądu Administracyjnego od tej decyzji. W postępowaniu tym ustalono, że gospodarstwo to istotnie było opuszczone, podczas działań wojennych uszkodzone zostały zabudowania, a właścicielka opuściła je w 1944 r. i do niego nie powróciła. Powołano się na protokół lustracyjny z 3.12.1964 r., z którego wynikało, że część gruntów jest obsiewana przez miejscowych rolników, pastwiska leżą ugorem, część z nich porasta brzozowy las. Po opuszczeniu tego gospodarstwa właścicielka, jak podkreślono w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji o przejęciu, nie prowadziła upraw ani zabiegów agrotechnicznych. We wniosku z dnia 3.07.2000 r. L. S. domagał się wznowienia postępowania w sprawie o unieważnienie decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa w G. z dnia [...].01.1965 r., zakończonego prawomocną decyzją utrzymującą w mocy odmowę stwierdzenia nieważności tej decyzji. Podkreślił, iż wnosi o to wobec wyjścia na jaw nowych okoliczności faktycznych i nowych dowodów. Przyczyn wznowienia upatrywał w wynikach rozmów z rolnikami przeprowadzonych na miejscu, z których wynikało, że przedmiotowa nieruchomość była użytkowana rolniczo, na czego poparcie przedłożył trzy niemal jednobrzmiące oświadczenia rolników posiadających w tym czasie gospodarstwa rolne na tym obszarze. Ze względu na to wyraził przekonanie, że nie podlegała ona przejęciu jako opuszczona, skoro mimo że właścicielka nie zamieszkiwała we wsi K. , to grunty orne i łąki były wydzierżawione na podstawie umów ustnych, a z lasu M. K. korzystała samodzielnie, pozyskując opał. Oświadczył także, iż w sprawie o przejęcie dzierżawcy bali się w latach 50-tych i 60-tych przyznać do tych umów, obawiając się progresywnych podatków gruntowych i tzw. "rozkułaczenia". W decyzji z dnia [...].08.2003 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi na podstawie art. 105 Kpa umorzył postępowanie z wniosku o wznowienie, argumentując to faktem, iż wnioskujący nie jest osobą legitymowaną do występowania o zwrot tego gospodarstwa, ponieważ nie przedłożył dokumentu potwierdzającego prawo własności do tego gospodarstwa osoby, od której je przejęto, świadczące o jej tytule do tej nieruchomości na dzień przejęcia. Ponadto z uzasadnienia tej decyzji wynika, że Minister nie uznał się za organ właściwy do wznowienia, bowiem w postępowaniu tym trybie wznowieniowym należy dokonać oceny decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa w G. z dnia.[...].01.1965 r. W ocenie Ministra decyzje podjęte przez niego w trybie nadzoru z wniosku o stwierdzenie nieważności nie są decyzjami o przejęcie gospodarstwa rolnego, a jedynie zawierają ocenę zasadności tego przejęcia, a skarżący nie wniósł na nie skargi do NSA. Minister podkreślił, że wskazane jako przyczyna wznowienia oświadczenia świadków odnoszą się do stanu zagospodarowania przedmiotowego gospodarstwa w 1965 r. i nie stanowią podstawy do wznowienia postępowania w sprawie, w której wydana została decyzja w trybie nadzoru, która nie jest decyzją o przejęciu gospodarstwa. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy L. S. podkreślił, iż istotnie nie posiada dokumentu świadczącego o tym, że jego babka była w chwili przejęcia właścicielką tego gospodarstwa, zaznaczył że większość dokumentów zaginęła w czasie działań wojennych, oświadczył że babka miała dokumenty świadczące o własności ale zostały zagubione, gdyż nie może ich odnaleźć. Jednocześnie wyraził zdziwienie, iż dopiero teraz organy administracyjne podniosły tę kwestię, podczas gdy w decyzjach stwierdza się, że była właścicielką tego gospodarstwa. L. S. zarzucił nieprawidłowość podstawy prawnej wydanej decyzji, podkreślając iż w istocie złożył wniosek o wznowienie w oparciu o art. 145 § 1 pkt. 1 Kpa, wskazując iż w sprawie pojawiły się nowe okoliczności i dowody nie znane organowi, który ją wydawał. Z tego względu uważa, że wniosek ten powinien być rozpatrzony na podstawie art. 151 Kpa. Domagał się zatem wznowienia postępowania, w którym odmówiono mu stwierdzenia nieważności decyzji o przejęciu. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję własną umarzającą postępowanie o wznowienie postępowania, raz jeszcze stwierdzając, że brak jest dokumentu świadczącego o przysługującym babce skarżącego prawie własności tej nieruchomości. Ponadto podkreślił podobnie jak w swej poprzedzającej decyzji, że nie jest organem właściwym do rozpoznania tego wniosku o wznowienie, powtarzając tę samą argumentację. W skardze do Sądu Administracyjnego L. S. zarzucił zaskarżonej decyzji błędne podtrzymanie ustalenia, iż nie jest stroną tego postępowania, podczas gdy przedstawił stosowne postanowienia z postępowań spadkowych, świadczące o tym, że jest jej spadkobiercą. Ponadto zarzucił Ministrowi nie wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, a mianowicie tego, że babka korzystała z lasu pobierając drzewo na opał, nie mogła w nim zamieszkiwać, bo zabudowania zostały zniszczone w wyniku działań wojennych, grunty z racji ich struktury jedynie częściowo nadawały się do wykorzystania rolniczego, grunty w dużej części bagienne. Podniósł także, iż jego zdaniem z faktu, iż babka była stroną postępowania o przejęcie wynika, że przymiot ten powinna mieć również w postępowaniu o wzruszenie tej decyzji. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi raz jeszcze podkreślił, że podstawą umorzenia postępowania wznowieniowego było niewskazanie przez skarżącego tytułu własności jego babki do przedmiotowego, przejętego gospodarstwa rolnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem obie wydane decyzje w postępowaniu wznowieniowym nie odpowiadają prawu. Niewątpliwie intencją skarżącego było wznowienie postępowania, w którym odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa w G. z dnia [...].01.1965 r., orzekającej o przejęciu na własność Państwa gospodarstwa rolnego jego babki. Z tego względu argumentacja Ministra, iż nie był właściwy w tej sprawie nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach, bowiem zgodnie z art. 150 Kpa organem właściwym do wznowienia jest organ administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji, a w sprawie o stwierdzenie nieważności był nim Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej. Skarżący wywiódł, w oparciu o sądowe postanowienia nabycia spadku, iż jest jedynym spadkobiercą swej babki M. K., jest zatem legitymowany do wnioskowania o wszczęcie tego postępowania. Fakt, iż babka jego była właścicielką przedmiotowego gospodarstwa rolnego nie był kwestionowany przez organy administracji publicznej orzekające w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa w G. z dnia [...].01.1965 r. W tym stanie rzeczy argument ten, jako przeszkoda wznowienia tamtego postępowania, w żadnej mierze nie może być podnoszony. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi powinien zatem w razie ustalenia, że istotnie wniosek ów wpłynął z zachowaniem terminu wszcząć postępowanie wznowieniowe w tym przedmiocie, a następnie po ewentualnym wszczęciu rozstrzygnąć wniosek co do meritum. W ocenie Sądu umorzenie postępowania wznowieniowego z przyczyn wskazanych przez Ministra było wadliwe i pozbawione podstaw prawnych, a utrzymanie tego rozstrzygnięcia w mocy naruszało prawo. Podnieść także należy nieprawidłowe wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia Ministra w decyzji z dnia [...].10.2003 r., w której utrzymał w mocy zaskarżoną własną decyzję z dnia [...].08.2003 r. Wskazano tam bowiem na art. 138 § 1 pkt. 2, zamiast art. 138 § 1 pkt 1. Omyłka ta nie została sprostowana. Z przytoczonych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dn. 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dn. 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) -orzekł jak w sentencji.