IV SA 4707/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Mazur Sędzia NSA Otylia Wierzbicka asesor Sędzia WSA Anna Szymańska (spr.) Protokolant Julia Dobrzańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2004r. sprawy ze skargi W. C. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2003r. Nr [...] w przedmiocie przejęcia majątku ziemskiego uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji. Decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2003 r. działający z upoważnienia Wojewody [...] Kierownik Oddziału Skarbu Państwa i Przekształceń Własnościowych umorzył postępowanie z wniosku W. C. w sprawie stwierdzenia, że zespół dworsko-parkowy i grunty zajęte w czasie wojny pod lotnisko położone w K., Gm. Z. nie podlegały przepisom dekretu PKWN z 06.09.1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. W uzasadnieniu stwierdzono, iż wnioskujący przedłożył postanowienie sądu stwierdzające nabycie m.in. przez niego spadku po K. C., ale nie wykazał tytułu własności do nieruchomości, będącej przedmiotem wniosku. Stosownie zaś do art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, na cele reformy przeznaczone były nieruchomości ziemskie, stanowiące własność lub współwłasność osób fizycznych bądź prawnych. W ocenie organu, w zgromadzonych w sprawie dokumentach, nie stwierdzono żadnego tytułu własności i wobec tego można jedynie stwierdzić, że właścicielem tej nieruchomości mógł być K. C.. Ponieważ wnioskodawcza nie przedstawił tytułu własności, z którego wynikałoby, że jest następcą prawnym właściciela przedmiotowej nieruchomości, zdaniem Wojewody postępowanie należało umorzyć jako bezprzedmiotowe. Wskutek wniesionego przez skarżącego odwołania Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydał w dniu [...].10.2003 r. decyzję ([...]), utrzymującą w mocy ww. decyzję Wojewody. Zdaniem Ministra brak w aktach "prawnie przepisanego tytułu własności do przedmiotowej nieruchomości". Dokumentów takich tj. wyciągu z księgi wieczystej, aktów notarialnych nabycia lub dokumentów odtworzonych sądownie nie przedłożył wnioskujący, stosownie zaś do § 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dn. 01.03.1945 r. w sprawie wykonania dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51), strona ubiegająca się o uznanie, że dana nieruchomość jest wyłączona spod działania postanowień dekretu, winna przedłożyć organowi dowody na poparcie swych żądań, w tym wypadku dowodów stwierdzających dokładny obszar nieruchomości. Dokumentów takich nie udało się także uzyskać wskutek działań podejmowanych z urzędu przez organy. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego W. C. wskazał, iż księga wieczysta majątku K. znajdująca się w P. została zniszczona podczas wojny. Natomiast z innych dokumentów wynika, że byłym właścicielem majątku K. był K. C.. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie odwołując się do argumentów zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim sprawa nie została wyjaśniona w stopniu umożliwiającym jej rozstrzygnięcie zgodnie z prawem, a wydanie decyzji umarzającej postępowanie jako bezprzedmiotowe należy uznać za przedwczesne. Zarówno decyzję organu I, jak i II instancji wydano z naruszeniem przepisów postępowania, a to art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa. Organy orzekające nie poczyniły wszak dokładnych ustaleń mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a nade wszystko nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, poprzestając na stwierdzeniu, iż nie zostało wykazane wyciągami z księgi wieczystej, aktami notarialnymi nabycia lub też dokumentami odtworzonymi sądownie, iż ojciec skarżącego był właścicielem majątku K.. Niewątpliwie przesłanką konieczną do orzekania w trybie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dn. 01.03.1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51 ze zm.) jest ustalenie właściciela majątku objętego reformą rolną. Organy przyjęły, iż jedynymi dokumentami wskazującymi właściciela nieruchomości mogą być odpisy z KW, akt notarialny nabycia lub dokumenty odtworzone sądownie. Z akt postępowania administracyjnego wynika zaś, iż księga wieczysta tej nieruchomości uległa zniszczeniu. Nie jest zatem obecnie możliwe uzyskanie odpisu z takiej księgi bądź też jej odtworzenie, jeżeli nie istnieją materialnie dokumenty stanowiące podstawę do dokonywania w niej wpisów. Nie można również czynić zarzutów skarżącemu, iż nie dysponuje takimi dokumentami ze względu na niezwykle trudne procesy wojenno-historyczne oraz bardzo długi upływ czasu. Nie można natomiast przyjąć, iż brak tych dokumentów uniemożliwia ustalenie innymi środkami dowodowymi osoby właściciela tegoż majątku. Organy zatem winny dokonać oceny zgromadzonych w sprawie dokumentów, w szczególności pisma Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w [...] do Powiatowego Urzędu Ziemskiego w P. z dn. [...].10.1946 r. oraz pisma tegoż Urzędu do Sądu Grodzkiego w P. z dn. 18.10.1946 r., rozważyć ich charakter i wiarygodność, a w konsekwencji zgodnie z dyspozycją art. 107 § 3 kpa przyjąć je za podstawę rozstrzygnięcia bądź odmówić im takiego przymiotu. Wnioski z tych ustaleń posłużą do wydania prawidłowej decyzji. Powoływanie się natomiast przez organy na treść § 6 cyt. rozporządzenia w sprawie wykazania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej należy uznać za chybione. Przepis ten bowiem nakładał obowiązek wykazania przez osobę zainteresowaną jedynie obszaru przejmowanej na cele reformy nieruchomości, aby wykluczyć ewentualne przejęcie majątku nie spełniającego wymogów obszarowych. Nie sposób zaś wywieść z brzmienia tej normy, iż na właścicielu majątku ciążył obowiązek wykazania, iż przysługuje mu prawo własności. W tym zakresie, w ocenie Sądu, znajdują zastosowanie ogólne przepisy postępowania administracyjnego, nakładające przede wszystkim na organ obowiązek zebrania całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 kpa). Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy będą miały również na uwadze, aby wszystkie osoby zainteresowane były stronami postępowania. Skarżący składając wniosek o wydanie decyzji, iż wskazane przez niego składniki majątkowe nie podlegają przepisom dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, działał w imieniu własnym oraz "pozostały uprawnionych". Jako pełnomocnik winien przedłożyć wraz z wnioskiem dokument pełnomocnictwa. Znajdujące się natomiast w aktach pełnomocnictwa matki M. C. i siostry M. S., dotyczą postępowania o stwierdzenie nabycia spadku, nie zaś niniejszego postępowania administracyjnego. W takim wypadku konieczne jest zapewnienie udziału pozostałym spadkobiercom K. C. bądź poprzez dołączenie prawidłowych pełnomocnictw, bądź powiadamianie ich o wszelkich czynnościach i doręczanie zapadłych w sprawie decyzji. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i 135 ustawy z dnia 30.08.2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270), która znajduje zastosowanie z mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), orzekł jak w sentencji. O kosztach nie orzeczono ze względu na brak stosownego wniosku ze strony skarżącego.