IV SA 4714/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Mazur, Sędziowie asesor WSA Anna Szymańska, asesor WSA Tomasz Wykowski (spr.), Protokolant Helena Bordiuk, po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2004 r. sprawy ze skargi Polskiego Związku [...]- Zarząd Pracowniczego Ogrodu [...] "[M-B]" na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] padziernika 2003 r. Nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary za wycięcie drzew bez pozwolenia I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. orzeka, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2003 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu odwołania Polskiego Związku [...]- Zarząd Pracowniczego Ogrodu [...] "[M-B]"- skarżącego w niniejszej sprawie, od decyzji Wójta Gminy W. z dnia [...] lipca 2003 r., wymierzającej skarżącemu karą w wysokości 62 345,00 zł za wycięcie bez wymaganego zezwolenia dziesięciu sztuk drzew z działki nr ew.[...], położonej we wsi M. - utrzymało decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji uznano zasadność wymierzenia skarżącemu wskazanej wyżej kary z racji ziszczenia się warunku wskazanego w art.47k ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2001 r. Nr 99, poz. 1079 zpóźn. zm.), tj. wobec faktu, iż bezspornie skarżący wyciął drzewa bez zezwolenia Jednocześnie organ odwoławczy dostrzegł, iż Wójt Gminy W. wadliwie nie powołał w orzeczeniu rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 maja 2003 r. w sprawie jednostkowych stawek kar za usuwanie drzew (Dz. U. Nr 99, poz. 907), stosując w to miejsce nie obowiązujące od dnia 1 lipca 2003 r. rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1998 r. w sprawie kar pieniężnych za naruszanie wymagań ochrony środowiska oraz rejestru decyzji dotyczących tych kar (Dz.U. Nr 162, poz. 1138 z późn.zm.). Odnosząc się do powyższego organ odwoławczy stwierdził jednakże, iż "z uwagi na to, że stawki ustalone w tym rozporządzeniu [tj. rozporządzeniu z dnia 6 maja 2003 r.] są znacznie wyższe od ustalonych w rozporządzeniu z 1998 r., Kolegium będąc zM>iązane zasadą wyrażoną z ar1.139 kpa, nie mogło zastosować tego nowego rozporządzenia ". W skardze na powyższe skarżący podniósł, iż obok naruszenia przepisów prawa materialnego, które wytknęło SKO, w postępowaniu pierwszoinstancyjnym doszło także do licznych naruszeń prawa procesowego. W pierwszej kolejności skarżący wymienił tutaj wadliwe zawiadomienie go o wszczęciu postępowania w sprawie wymierzenia kary, uniemożliwienie mu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów przed wydaniem decyzji, powiadomienie o przeprowadzeniu oględzin później niż na siedem dni przed datą tych oględzin. Ponadto w obu postępowaniach nie zebrano wyczerpująco materiału dowodowego i nie wyjaśniono istotnych okoliczności sprawy. Nie wzięto pod uwagę, iż drzewa rosnące w rowach melioracyjnych i na ich brzegach powodują podniesienie poziomu wody gruntowej, co uniemożliwia właściwe użytkowanie tych działek, nie podjęto próby wyjaśnienia okoliczności wycięcia drzew, nie wyjaśniły, czy ścięto drzewa zdrowe czy też chore lub złamane., jak też daty wycięcia. Organ I instancji nie określił wysokości pni, nie wyjaśnił, w jaki sposób ustalił obwód pni drzew na wysokości 130 cm, faktycznie dokonując pomiarów pni u ich podstawy, gdzie, co wiadomo powszechnie, drzewa są znacznie grubsze niż na określonej przepisami wysokości 130 cm. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, stwierdzając m.in, iż podniesione przez skarżącego zarzuty związane z naruszeniem jego prawa do czynnego udziału w postępowaniu nie znajdują potwierdzenia w aktach sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Żadna z wydanych w sprawie decyzji nie mogła się ostać wobec - w odniesieniu do decyzji pierwszoinstancyjnej - rażącego naruszenia prawa materialnego a w odniesieniu do decyzji drugoinstancyjnej - wobec nieprawidłowego zastosowania art.139 k.p.a. Nie budzi wątpliwości, iż uszło uwadze organu pierwszej instancji pojawienie się w systemie prawa z dniem 1 lipca 2003 r. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 maja 2003 r. w sprawie jednostkowych stawek kar za usuwanie drzew (Dz.U. Nr 99, poz.907), wydane na podstawie art.471 ust.4 ustawy z dnia 16października 1991 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2001 r. Nr 99, poz. 1079 z późn. zm.), które w dniu 28 lipca 2003 r. tj. w dniu orzekania, organ winien był zastosować, podobnie jak i nie wymienione przez SKO rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 26 czerwca 2003 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezM'olenia oraz za zniszczenie terenów zieleni albo drzew lub krzewów (Dz.U. Nr 113, poz. 107 4). W to miejsce tymczasem organ powołał w decyzji rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1998 r. w sprawie kar pieniężnych za naruszanie wymagań ochrony środowiska oraz rejestru decyzji dotyczących tych kar (Dz.U. Nr 162, poz.1138 z późn.zm.), wydane na podstawie art.110 ust.2 i 2a ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (Dz.U. z 1994 r. Nr 49, poz. 196 z późn. zm.), które z kolei z dniem 1 lipca 2003 r., przestało obowiązywać na podstawie art.4 ust.l ust.4 pkt 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy-Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 zpóźn.zm.). Należy podkreślić, iż obecnie obowiązujące rozporządzenie przewiduje wyższe stawki kar za usunięcie drzew bez zezwolenia. W ocenie Sądu uchybienie Wójta Gminy W. uniemożliwiło, co jednak odmiennie oceniło SKO, zastosowanie w sprawie art.139 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Użyte w art.139 k.p.a. pojęcie rażącego naruszenia prawa należy bowiem interpretować szeroko, obejmując nim kwalifikowane przypadki naruszenia prawa wymienione wyczerpująco w art.l45§l pkt 1, art.l45a§l i art.l56§l k.p.a. (vide: B.Adamiak w B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. 6 wydanie. Wydawnictwo C.H. Beck. Warszawa 2004. " str.605). Nie może ulegać wątpliwości, iż w tak szerokim zakresie mieści się zarówno niezastosowanie przez organ orzekający bezwzględnie obowiązujących w dacie orzekania przepisów prawa materialnego (rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 maja 2003 r.), jak i zastosowanie przepisów prawa materialnego, nie obowiązujących w dacie orzekania (rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 22 grudnia 1998 r.). Uznać ponadto należy, iż jednocześnie rażącego uszczerbku doznał interes społeczny, który wyrażał się w zaostrzeniu odpowiedzialności za wycinanie drzew bez wymaganego zezwolenia. Odnosząc się do innych zarzutów podniesionych przez skarżącego, należy podkreślić, iż trafnie zauważył on, iż z art.471 ust.l ustawy o ochronie przyrody oraz z przepisów rozporządzenia z dnia 6 maja 2003 r. regulującego wysokość kar za wycięcie drzew bez pozwolenia, wynika obowiązek ustalenia wielkości obwodu pnia drzewa na wysokości 130 cm, czego zaniechano w sprawie. W świetle akt sprawy nie można jednak uznać, iż doszło do wskazanych przez skarżącego naruszeń związanych z zapewnieniem mu czynnego udziału w postępowaniu, czy też - w odniesieniu do niewątpliwego niedotrzymania przez organ obowiązku poinformowania o oględzinach z siedmiodniowym wyprzedzeniem, iż naruszenie to miało jakikolwiek wpływ na przebieg postępowania (w oględzinach tych skarżący bowiem uczestniczył). Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji na podstawie art.145 par.l pkt 1 lit.a oraz art.152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art.97 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1271).