IV SA 4738/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Flasińska (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Miron Asesor WSA Jakub Linkowski Protokolant Agnieszka Foks-Skopińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2004 r. sprawy ze skargi M. U. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2002 r. Nr [...] w przedmiocie nieważności decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego na własność Państwa 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz M. U. kwotę 10 zł (dziesięć zł) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] listopada 2002 r. po rozpatrzeniu odwołania M. U. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] grudnia 1997 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w W. z [...] czerwca 1966 r. o przejęciu na rzecz państwa gospodarstwa rolnego o pow. 12,77 ha, jako opuszczonego. Organ naczelny stwierdził, iż przejęcie tego gospodarstwa rolnego nastąpiło na podstawie art. 2 ustawy z 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z [...] kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. nr 39, poz. 174) oraz § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U nr 39, poz. 198). Zgodnie z tymi przepisami za gospodarstwo rolne opuszczone uważano gospodarstwo rolne, w którym nie zamieszkiwał właściciel ani jego małżonek, dzieci lub rodzice i gospodarstwo to nie było w całości lub w większej części uprawiane przez właściciela albo dzierżawcę. Przedmiotowe gospodarstwo odpowiadało tym przesłankom, a mianowicie: zostało opuszczone w 1949 r. po śmierci właściciela, nikt w nim nie zamieszkiwał, a grunty wchodzące w skład tego gospodarstwa nie były uprawiane. W tej sytuacji brak było podstaw do przyjęcia, aby kwestionowana decyzja została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt. 2 kpa. W skardze na tę decyzję M. U. ponowił zarzuty zawarte w odwołaniu, dotyczące wydzierżawienia części tego gospodarstwa oraz braku wiadomości o zaprzestaniu uprawy gruntów przez dzierżawcę. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko oraz motywy zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Stosownie do treści art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mając powyższe na uwadze należało podnieść, iż zgodnie z art. 134 § 1 ww. ustawy Sąd nie jest związany zarzutami, ani wnioskami skargi. Oznacza to uprawnienie, a nawet obowiązek Sądu do wzięcia pod uwagę z urzędu stwierdzonych uchybień. Jak wynika z art. 19 kpa organy administracji publicznej z urzędu przestrzegają swojej właściwości. Wydanie decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności, stosownie do art. 156 § 1 pkt 1 kpa. Przepis art. 2 ust. 2 ustawy z 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. nr 39, poz. 174) w brzmieniu nadanym ustawą z 15 lipca 1961 r., wskazywał - jako organ właściwy do orzekania o przejęciu opuszczonego gospodarstwa rolnego - prezydium powiatowej rady narodowej. Jednak powyższy przepis art. 2 ust. 2 utracił moc w związku z wejściem w życie ustawy z 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. Nr 11, poz. 79). Art. 39 tej ustawy przewidywał możliwość przejęcia gruntów na własność Państwa, samowolnie wyłączonych z produkcji, w razie odmowy przejęcia tych gruntów przez właściciela, a jako organ właściwy w sprawie wskazywał terenowy organ administracji państwowej o właściwości ogólnej stopnia podstawowego. Z dniem wejścia w życie ustawy z 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. nr 32, poz. 291 ze zm.) przestały istnieć terenowe organy administracji państwowej o właściwości ogólnej i szczególnej, a ich kompetencje przejęły organy gminy oraz administracji rządowej. Zgodnie z art. 3 ustawy z 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy, a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. nr 34, poz. 198 ze zm.) sprawy z art. 39 ust. 4 ww. ustawy z 26.03.1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych, przeszły do właściwości gminy, jako zadania zlecone. Jednak ta ostatnia ustawa utraciła moc z dniem 25.03.1995 r. w związku z wejściem w życie ustawy z 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. nr 16, poz. 78). Ta nowa ustawa nie przewidywała już możliwości przejęcia gruntów na rzecz Państwa z powodu ich opuszczenia bądź wyłączenia z produkcji bez zezwolenia. Nie został wobec tego określony organ właściwy do orzekania w tym przedmiocie. Zatem aby określić organ właściwy do orzekania w sprawie nieważności decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego opuszczonego należy sięgnąć do zasady domniemania właściwości gminy oraz art. 17 pkt 1 kpa, który jako organ wyższego stopnia w stosunku do organów samorządu terytorialnego wskazuje samorządowe kolegia odwoławcze, chyba że ustawy stanowią inaczej. Również art. 7 pkt 4 ustawy z 5 czerwca 1998 r. o administracji rządowej w województwie (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. nr 80, poz. 872 ze zm.) wskazuje Wojewodę jako organ wyższego stopnia w rozumieniu przepisów o postępowaniu administracyjnym, ale tylko wtedy jeżeli ustawy szczególne tak stanowią. W niniejszej sprawie brak jest takiego przepisu szczególnego, w związku z tym organem właściwym do orzekania w sprawie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w W. z [...] czerwca 1966 r. jest właściwe Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S.. Takie też stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygając spory kompetencyjne w postanowieniach z dnia 8 czerwca 2004 r. sygn. akt OW 83/04 i z dnia 27 lipca 2004 r. sygn. akt OW 58/04. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 ust. 2 i art. 200 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270) orzekł jak w sentencji.