IV SA 4753/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.), sędzia NSA Teresa Kobylecka, asesor WSA Wanda Zielińska - Baran, Protokolant Andrzej Malinowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2004 r. sprawy ze skargi Gminy S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2003 r. Nr [...] w przedmiocie nieważności przejęcia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości rolnej - skargę oddala - Zaskarżoną do Naczelnego Sądu Administracyjnego decyzją z dn. [...].02.2003 r., Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, w wyniku rozpatrzenia odwołania Wójta Gminy S. od decyzji Wojewody [...] z dn. [...].11.2001 r., - stwierdzającej nieważność ostatecznej decyzji Naczelnika Gminy w S. z dnia [...].06.1984 r. o przejęciu na Skarb Państwa nieruchomości rolnej, stanowiącej własność A.i F. S., jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa- utrzymał w mocy tę decyzję. Przedmiotowa nieruchomość rolna stanowiła działkę o nr ewid.[...] i pow. 0,55 ha, a przejęcie jej nastąpiło w oparciu o przepisy ustawy z dnia 29.05.1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz.U. nr 21, poz. 118). A. i F. S. w 2000 r. wystąpili do Starosty B. o zwrot tej nieruchomości, z uwagi na niezrealizowanie celu jej przejęcia (nie wybudowano restauracji). Starosta odmówił przekazania im prawa własności tej działki, z uwagi na to, że przejęcie jej nie nastąpiło w trybie ustawy wywłaszczeniowej. W postępowaniu odwoławczym Wojewoda [...] decyzją z dnia [...].10.2000 r. uchylił zaskarżoną decyzję Starosty [...] i umorzył postępowanie w sprawie. Jednocześnie uznał za konieczne, w drodze odrębnego postępowania, stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy w S. z dnia [...].06.1984 r. o przejęciu na Skarb Państwa nieruchomości rolnej, stanowiącej własność A. i F. S., jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Postępowanie to zostało wszczęte z urzędu przez Wojewodę [...] w dniu [...].12.2000 r. W uzasadnieniu wszczęcia zaznaczono, że liczne elementy tej decyzji, jak i prowadzonego przed jej wydaniem postępowania wskazują na to, że podjęta została w trybie ustawy z dnia 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. nr 17, poz. 70), podczas gdy decyzję tę wydano w oparciu o przepisy ustawy z dnia 29.05.1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne. Decyzja Wojewody [...] z dn. [...].11.2001 r., stwierdzająca nieważność ostatecznej decyzji Naczelnika Gminy w S. z dnia [...].06.1984 r. podzieliła te ustalenia. W jej uzasadnieniu wskazano, że brak było wniosku małż. S. o przejęcie tej nieruchomości rolnej za spłaty pieniężne, z akt sprawy nie wynikało także, czy małżonkowie ci na dzień przejęcia nieruchomości mieli uprawnienia rentowe. Ponadto wojewoda podkreślił, iż kwestionowana decyzja posługiwała się pojęciami zaczerpniętymi z ustawy z dnia 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Wszak użyto pojęcia odszkodowanie , a nie spłaty pieniężne, wskazywano na zawarcie umowy, a odszkodowanie ustalono w oparciu o elaborat szacunkowy, sporządzony przez biegłego w oparciu o przepisy ustawy z dnia 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. W odwołaniu Wójt Gminy S. podniósł, iż z inicjatywą przejęcia przez Skarb Państwa przedmiotowej nieruchomości wystąpili A. i F. S. i w dniu 16.07.1984 r., skierowali pismo w sprawie podziału swego gospodarstwa zaznaczając, że nie zamierzają w dalszym ciągu posiadać gospodarstwa rolnego, tylko działkę robotniczą. Wnioskowali też o zbycie tego gospodarstwa. Mając to na uwadze Naczelnik Gminy S. zgodnie z wnioskiem, dokonał podziału tego gospodarstwa rolnego decyzją z dnia [...].07.1984 r. Zdaniem odwołującego się, Wojewoda [...] nie wziął tego faktu pod uwagę. Sporządzony na potrzeby decyzji z dnia [...].06.1984 r. elaborat szacunkowy był natomiast jedyną podstawą w tym czasie do oszacowania nieruchomości kupowanych, czy przejmowanych przez Skarb Państwa. Z tego względu w ocenie Gminy S. nie było podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w S. z dnia [...].06.1984 r. Dodatkowo wskazano na interes prawny, jaki ma gmina w rozstrzygnięciu tej sprawy, co nadaje jej przymiot strony tego postępowania. Podkreślono, że decyzją Wojewody [...] z dnia [...].01.1991 r. nabyła ona własność przedmiotowej działki nr [...] i została wpisana jako jej właściciel do księgi wieczystej. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymując decyzję Wojewody [...] w mocy, powtórzył argumentację zawartą w utrzymanej decyzji. Dodatkowo zaznaczył, że błędne pouczenie, iż odwołanie rozpatrzy Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast nie wpłynęło na zmianę kompetencji w tym zakresie. W skardze do Sądu Administracyjnego Gmina S. reprezentowana przez wójta powtórzyła zarzuty zawarte w odwołaniu. Nadto zarzuciła organom błędne zastosowanie ustawy z dnia 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości oraz nie wykazanie, że decyzja Naczelnika Gminy w S. z dnia [...].06.1984 r. o przejęciu na Skarb Państwa nieruchomości rolnej dotknięta została tak ciężką wadą, iż zachodzi konieczność stwierdzenia jej nieważności. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podtrzymał swe dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie może zostać uwzględniona. Organy administracji publicznej orzekające w sprawie nieważności decyzji Naczelnika Gminy w [...] z dnia [...].06.1984 r. o przejęciu na Skarb Państwa nieruchomości rolnej, stanowiącej własność A. i F. S., prawidłowo ustaliły, że decyzja ta nie odpowiadała wówczas obowiązującemu prawu, a wręcz rażąco je naruszała. Przejawem takiego naruszenia było niewątpliwie wydanie jej w oparciu o przepisy ustawy z dnia 29.05.1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz.U. nr 21, poz. 118) oraz w powołaniu na zarządzenie Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 18.09.1982 r. w sprawie cen, warunków i trybu sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych (M.P. nr 23, poz. 205), a użycie w jej treści zwrotów i instytucji wynikających z ustawy z dnia 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. nr 17, poz. 70). Ustawa z dnia 29.05.1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne w ust. 1 art. 28. stanowiła, że nieruchomości wchodzące w skład gospodarstwa rolnego mogły być na wniosek rolnika przejęte na własność Państwa w całości lub części za spłaty pieniężne, jeżeli rolnik nie spełniał warunków do uzyskania renty. W niniejszej sprawie sytuacja taka nie zaistniała, wszak oświadczenie byłych właścicieli, z którego wynika, że wyrażają zgodę na przekazanie przedmiotowej działki po cenach wywłaszczeniowych na działki budowlane warunku tego nie spełniało i nie mogło być potraktowane jako wniosek zgłoszony w trybie ustawy z dnia 29.05.1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne. Ponadto w decyzji Naczelnika Gminy w S. z dnia [...].06.1984 r. w pkt 2 użyto zwrotu "ustalić kwotę odszkodowania za przejmowaną nieruchomość rolną". W uzasadnieniu wskazano natomiast, iż właścicielom chodziło o sprzedaż tej działki po cenach wywłaszczeniowych. Wskazane elementy tej decyzji świadczą o tym, że w istocie dokonano owego przejęcia w trybie ustawy z dnia 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, choć w sentencji tej decyzji jako podstawę prawną wskazano ustawę z dnia 29.05.1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne. W ocenie Sądu okoliczności te przesądzają o tym, iż w istocie decyzja Naczelnika Gminy w S. z dnia [...].06.1984 r. o przejęciu na Skarb Państwa nieruchomości rolnej, stanowiącej własność A. i F. S. wydana została z rażącym naruszeniem prawa i z tego względu należało uznać rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji jak i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji za odpowiadające prawu. Na marginesie wskazać jedynie należy, że na ocenę legalności wydanych decyzji nie może mieć wpływu wysokość odszkodowania jakiej za tę nieruchomość żądają od Wojewody [...] jej byli właściciele. Odnosząc się natomiast do podniesionego przez stronę skarżącą faktu, iż A. i F. S. w dniu 16.07.1984 r., skierowali pismo w sprawie podziału swego gospodarstwa zaznaczając, że nie zamierzają w dalszym ciągu posiadać gospodarstwa rolnego, tylko działkę robotniczą, stwierdzić należy, że okoliczność nie miała znaczenia w sprawie z uwagi na to, że nastąpiła później, już po wydaniu przedmiotowej decyzji przez Naczelnika Gminy w S.. Podobnie z tego samego względu dla oceny legalności decyzji Naczelnika z dnia [...].06.1984 r. nie miał znaczenia podział tego gospodarstwa rolnego dokonany decyzją Naczelnik Gminy S. z dnia [...].07.1984 r. Z przytoczonych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) - orzekł jak w sentencji.